Σαν σήμερα... 1937, γεννήθηκε η Βαλεντίνα Τερεσκόβα, η πρώτη γυναίκα που ταξίδεψε στο διάστημα.

Βαλεντίνα Βλαντιμίροβνα Τερεσκόβα

Σαν σήμερα, στις 6 Μαρτίου 1937, γεννήθηκε στο χωριό Bolshoye Maslennikovo της Περιφέρειας Γιαροσλάβλ, στην κεντρική Ρωσία, η Βαλεντίνα (Βάλια) Βλαντιμίροβνα Τερεσκόβα (ρωσικά Валенти́на  Влади́мировна Терешко́ва), που ήταν η πρώτη γυναίκα στην ανθρώπινη ιστορία που ταξίδεψε στο διάστημα.

Οι γονείς της είχαν καταγωγή από τη Λευκορωσία. Ο πατέρας της, Vladimir Aksyenovich Tereshkov, ήταν οδηγός τρακτέρ, ενώ η μητέρα της, Elena Fedorovna, εργάτρια σε υφαντουργείο. Η Βαλεντίνα είχε μια μεγαλύτερη αδελφή, την Ludmilla κι ένα νεότερο αδελφό, τον Vladimir.

Η Βαλεντίνα Τερεσκόβα την εποχή που
εκπαιδευόταν ως αλεξιπτωτίστρια.

Σε ηλικία 2 ετών έμεινε ορφανή από τον πατέρα της που σκοτώθηκε στο Ρωσοφινλαδικό πόλεμο του 1939. Εξαιτίας του Β' Παγκοσμίου Πολέμου η Βαλεντίνα πήγε σχολείο το 1945, όταν ήταν ήδη 8 ετών, αλλά το εγκατέλειψε το 1953 για να εργαστεί σ' εργοστάσιο υφαντουργίας, προκειμένου να βοηθήσει οικονομικά την οικογένεια. Συνέχισε την εκπαίδευσή της με μαθήματα δι' αλληλογραφίας. 
Άρχισε να ενδιαφέρεται για τον αλεξιπτωτισμό από νεαρή ηλικία και εκπαιδεύτηκε στην πτώση με αλεξίπτωτο στην τοπική αερολέσχη της DOSAAF, πέφτοντας για πρώτη φορά σε ηλικία 22 ετών, στις 21 Μαΐου 1959. Λίγο αργότερα, δημιούργησε Λέσχη αλεξιπτωτισμού για τους εργάτες της Υφαντουργίας κι έγινε η πρώτη επικεφαλής. Η εμπειρία της στον αλεξιπτωτισμό ήταν ένας βασικός λόγος που επελέγη ως υποψήφια για το διαστημικό πρόγραμμα. 
Το 1961 διορίσθηκε γραμματέας του τοπικού παραρτήματος της Κομσομόλ.

Η Τερεσκόβα κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας 
για την πτήση της.

Μετά την πρώτη διαστημική πτήση του Γιούρι Γκαγκάριν το 1961, ο μηχανικός πυραύλων Σεργκέι Καραλιόφ, θεμελιωτής του σοβιετικού διαστημικού προγράμματος, ξεκίνησε την υλοποίηση της ιδέας που είχε ο Nikolai Kamanin, επικεφαλής στρατιωτικός των κοσμοναυτών της Σοβιετικής Ένωσης, για την προετοιμασία αποστολής μιας γυναίκας στο διάστημα. 

Στις 16 Φεβρουαρίου 1962, η Βαλεντίνα Τερεσκόβα επιλέχθηκε μετά από αίτησή της για το πρόγραμμα αυτό. Στην τελική φάση, από τις 400 και πλέον υποψήφιες πέρασαν οι εξής πέντε: Τατιάνα Κουζνετσόβα (Татьяна Кузнецова), Ιρίνα Σολοβιόβα (Ирина Соловьева), Ζάνα Γιόρκινα (Жанна Ёркина), Βαλεντίνα Πονομαριόβα (Валентина Пономарёва) και η Βαλεντίνα Τερεσκόβα. Μεταξύ άλλων, οι προδιαγραφές απαιτούσαν οι υποψήφιες να είναι αλεξιπτωτίστριες με τουλάχιστον 5 έως 6 μήνες εκπαίδευση, κάτω των 30 ετών, με ύψος κάτω από 1,70 μέτρα, λεπτές, με βάρος κάτω από 70 κιλά και ιδεολογικά καθαρές.

10+1. Η Βαλεντίνα Τερεσκόβα μοναδική γυναίκα
ανάμεσα σε 10 πρωτοπόρους Σοβιετικούς κοσμοναύτες
που μετείχαν στις αποστολές Βοστόκ και Βοσκόντ.

Η ομάδα πέρασε αρκετούς μήνες εντατικής εκπαίδευσης με πτήσεις σε συνθήκες έλλειψης βαρύτητας, 120 πτώσεις με αλεξίπτωτο, εκπαίδευση στη διακυβέρνηση αεριωθούμενων πολεμικών αεροσκαφών τύπου Μιγκ-15UTI και θεωρητικά μαθήματα. Στη διάρκεια αυτής της περιόδου η Τερεσκόβα έγινε πλήρες μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος της Σοβιετικής Ένωσης. 

Τον Μάιο του 1962, μια Σοβιετική αποστολή, που περιλάμβανε τον κοσμοναύτη Gherman Titov και τον Kamanin, επισκέφτηκε επίσημα τις ΗΠΑ. Εκεί, ο Kamanin και ο Titov κλήθηκαν από τον Αμερικανό αστροναύτη John Glenn σε μπάρμπεκιου στο σπίτι του. Στη συζήτηση που ακολούθησε, ο Glenn άφησε να εννοηθεί ότι οι Αμερικανοί ήταν έτοιμοι μέχρι το τέλος του 1962 να στείλουν την πρώτη Αμερικανίδα αστροναύτη στο διάστημα, στο πλαίσιο του προγράμματος "Mercury 13" (Τελικά, οι Αμερικανοί έστειλαν την Sally Ride, πρώτη Αμερικανίδα αστροναύτη, στο διάστημα το 1983). Αυτή η πληροφορία θορύβησε τον Kamanin τόσο πολύ, που γυρίζοντας στη Σοβιετική Ένωση ήταν έτοιμος να δώσει εντολή για προετοιμασία της γυναικείας πτήσης μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Τον Αύγουστο 1962, οι Σοβιετικοί εκτόξευσαν διαδοχικά δύο επανδρωμένες πτήσεις, τις Βοστόκ 3 και 4. Μετά από αυτή την διπλή επιτυχία, ο Kamanin πρότεινε οι επόμενες 2 πτήσεις, Βοστόκ 5 και 6 να γίνουν διαδοχικά με γυναικείο πλήρωμα. Έτσι, αυτός έγινε ο επίσημος επόμενος στόχος του σοβιετικού διαστημικού προγράμματος για το 1963. 

Ο Σεργκέι Καραλιόφ υποδέχεται την Βαλεντίνα
Τερεσκόβα μετά την προσεδάφισή της
και τον εντοπισμό της.

Στις 19 Νοεμβρίου 1962, μετά από εξετάσεις πέρασαν 4 υποψήφιες με τις τρεις πρώτες να είναι οι Τερεσκόβα, Πονομαριόβα και Σολοβιόβα.

Στις 21 Μαρτίου 1963, μετά από πρόταση του Frol Kozlov και του Υπουργού Άμυνας Dmitry Ustinov, το Προεδρείο του Ανωτάτου Σοβιέτ αποφάσισε μία μόνο γυναίκα να ταξιδέψει στο διάστημα με την πτήση Βοστόκ 6. Η πτήση του Βοστόκ 5 θα γινόταν με ανδρικό πλήρωμα και θα έπρεπε να επισπευστεί η προετοιμασία του.

Με τον Νικίτα Χρουστσόφ (δεξ.)και τους κοσμοναύτες
Γιούρι Γκαγκάριν (αρ.) και Πάβελ Πόποβιτς (22 Ιουνίου 1963). 

Ο Καραλιόφ πρότεινε την Τερεσκόβα για το Βοστόκ 6, γιατί είχε λιγότερα προσόντα από την  Πονομαριόβα. Ο Καραλιόφ προγραμμάτιζε γι' αργότερα μια πτήση για δύο γυναίκες μ' ένα μεγαλύτερο σκάφος, το Voskhod. Χρειαζόταν μια γυναίκα με πτητική ικανότητα πιλότου όπως η Πονομαριόβα και μια τολμηρή και δυνατή γυναίκα για να κάνει διαστημικό περίπατο, όπως η Σολοβιόβα.

Στις 21 Μαΐου 1963, η Κρατική Επιτροπή Διαστήματος της Σοβιετικής Ένωσης, μετά την τελική πρόταση του Νικίτα Χρουστσόφ, όρισε την Τερεσκόβα να κυβερνήσει το διαστημόπλοιο Βοστόκ 6. Υπέρ της επιλογής της Τερεσκόβα λειτούργησε το γεγονός ότι ο πατέρας της Βλαντίμιρ Τερεσκόφ, ήταν ήρωας πολέμου: ως λοχίας των τεθωρακισμένων και κυβερνήτης άρματος μάχης είχε σκοτωθεί στον πόλεμο κατά των Φινλανδών στην περιοχή Lemetti της Καρελίας. Παράλληλα, η Τερεσκόβα θα μπορούσε να γίνει το ιδανικό πρότυπο της νέας Σοβιετικής γυναίκας. Όπως θα έλεγε αργότερα ο Kamanin, "ένας Γκαγκάριν με φούστα".

Με τον Γιούρι Γκαγκάριν.

Αφού παρακολούθησε την επιτυχημένη εκτόξευση του Βοστόκ 5 (με πλήρωμα τον κοσμοναύτη Valery Bykovsky) στις 14 Ιουνίου 1963, η 26χρονη Τερεσκόβα άρχισε τις τελικές προετοιμασίες για τη δική της πτήση. 

Το πρωί της 16ης Ιουνίου 1963, μαζί με την αναπληρώτριά της Σολοβιόβα φόρεσαν τις διαστημικές στολές τους και μεταφέρθηκαν στην εξέδρα εκτοξεύσεων με λεωφορείο. Αφού ολοκληρώθηκε ο έλεγχος των συστημάτων υποστήριξης ζωής και επικοινωνιών, η Τερεσκόβα κλείστηκε μέσα στον θαλαμίσκο και μετά από μια δίωρη αντίστροφη μέτρηση χωρίς κανένα απρόοπτο, το Βοστόκ 6 εκτοξεύθηκε με επιτυχία.

Έτσι, η Τερεσκόβα έγινε η πρώτη γυναίκα στην Ιστορία που έφθασε στο διάστημα. Το κωδικό όνομα κλήσης της σε αυτή την πτήση ήταν «Τσάικα» (Ча́йка, γλάρος στα ρωσικά) και αργότερα αποθανατίστηκε στο όνομα ενός αστεροειδή, του 1671 Τσάικα, που είχε ανακαλυφθεί από το 1934.

Παρότι η Τερεσκόβα αισθανόταν ναυτία και ταλαιπωρία σε μεγάλο μέρος της πτήσης, κατόρθωσε να συμπληρώσει 48 περιφορές γύρω από τη Γη και σχεδόν τρεις πλήρεις ημέρες (71 ώρες) στο διάστημα. Αφού διάνυσε 2 εκατομμύρια χιλιόμετρα, προσγειώθηκε στο Καζακστάν. Κατά τη διάρκεια της τριήμερης αποστολής της, πραγματοποίησε διάφορες δοκιμές και συνέλεξε στοιχεία για τις αντιδράσεις του γυναικείου σώματος στη διαστημική πτήση.

Η κάψουλα του Βοστόκ 6 κατά την έκθεσή της στο
Science Museum του Λονδίνου, το 2016.

Λέγεται, ότι κατά τη διάρκεια της πτήσης της η Βαλεντίνα σταμάτησε να ανταποκρίνεται  στη συνομιλία με το κέντρο ελέγχου στη Γη, γιατί αποκοιμήθηκε. Τότε, ο Valery Bykovsky, που ήταν ακόμη σε πτήση και είχε δυνατότητα σύνδεσης με το διαστημόπλοιο της Τερεσκόβα, επενέβη και την επανέφερε σε δράση.

Είναι σίγουρο ότι κατά τη διάρκεια της πτήσης υπήρχαν προβλήματα που εκείνη την εποχή δεν ειπώθηκαν. Μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης έγιναν γνωστά περισσότερα πράγματα από τα απομνημονεύματα των Kamanin, Καραλιόφ και Mishin. Η ίδια η Τερεσκόβα αποκάλυψε τη δική της εκδοχή μετά το 2007.

Ο αρχικός προγραμματισμός δεν πρόβλεπε τριήμερη παραμονή στο διάστημα. Στην Τερεσκόβα είχαν ανατεθεί καθήκοντα μόνο για την πρώτη μέρα της πτήσης. Όταν η πτήση παρατάθηκε για δεύτερη και στη συνέχεια για τρίτη ημέρα, δεν υπήρχε ουσιαστικά τίποτα γι' αυτήν να κάνει. Η Τερεσκόβα μάλλον έκανε ό,τι μπορούσε για να ολοκληρώσει πλήρως το πρόγραμμα πτήσης. Η εκδοχή της ήταν ότι το αυτόματο σύστημα προσανατολισμού της κάψουλας Βοστόκ είχε ρυθμιστεί εσφαλμένα, κάτι που το παρατήρησε μόλις μπήκε το σκάφος σε τροχιά, αφού η κάψουλα είχε προσανατολιστεί με 90 μοίρες απόκλιση από την προβλεπόμενη κατεύθυνση. Είναι πιθανό η επίλυση αυτού του προβλήματος να ήταν η αιτία που καθυστέρησε την επιστροφή της κάψουλας στη Γη.

Στην επιστροφή της στη Γη, όταν εκτινάχθηκε από την κάψουλα είδε με φρίκη ότι κατευθυνόταν να πέσει σε μια μεγάλη λίμνη. Τελικά, εξαντλημένη, αφυδατωμένη, πεινασμένη, χτυπημένη στην μύτη από το κράνος της, αλλά βοηθούμενη από έναν ευνοϊκό άνεμο, κατάφερε να βγει στην ακτή. Στο επόμενο διάστημα ήταν απαραίτητο στις δημόσιες εμφανίσεις της η Τερεσκόβα να κρύβει την μελανιά στο πρόσωπο με βαρύ μακιγιάζ!

Η Βαλεντίνα Τερεσκόβα το 1969.

Μολονότι υπήρχαν σχέδια και για άλλες διαστημικές πτήσεις με γυναίκες, χρειάσθηκαν 19 χρόνια για να ταξιδέψει η επόμενη γυναίκα στο διάστημα (ήταν η επίσης σοβιετική Σβετλάνα Σαβίτσκαγια, το 1982). Καμιά από τις άλλες 4 της πρώτης ομάδας της Τερεσκόβα δεν πέταξε στο διάστημα και το 1969 η πρωτοπόρα αυτή ομάδα διαλύθηκε.

Μετά την πτήση της, η Τερεσκόβα σπούδασε στην Ακαδημία Ζουκόφσκι της Πολεμικής Αεροπορίας, απ' όπου αποφοίτησε με διάκριση ως αστροναύτης μηχανικός. Το 1977 πήρε διδακτορικό στη Μηχανική. 

Εξαιτίας της φήμης της επιλέχθηκε σε αρκετά πολιτικά αξιώματα: 

• Διετέλεσε μέλος του Ανωτάτου Σοβιέτ της Σοβιετικής Ένωσης (1966 ως το 1974 ), 

• Μέλος του Προεδρείου του Ανωτάτου Σοβιέτ (1974 ως το 1989 ) και 

• Μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του Κομμουνιστικού Κόμματος της ΕΣΣΔ (1969 ως το 1991). 

Το 1997 αποστρατεύθηκε από την Πολεμική Αεροπορία και το σώμα των κοσμοναυτών με προεδρική διαταγή.

Η Βαλεντίνα Τερεσκόβα στη γαμήλια τελετή
με τον πρώτο σύζυγό της, Andriyan Nikolayev.

Στις 3 Νοεμβρίου 1963 η Τερεσκόβα παντρεύτηκε στη Μόσχα τον κοσμοναύτη Andriyan Nikolayev  (Αντριάν Νικολάγιεφ), γνωστό από τη "δίδυμη πτήση" (Vostok 3 και Vostok 4) με τον  Pavel Popovich το 1962. Ο γάμος έγινε με μεγάλη επισημότητα στο Moscow Wedding Palace με την παρουσία του Νικίτα Χρουστσόφ και κορυφαίων στελεχών της Σοβιετικής κυβέρνησης και του διαστημικού προγράμματος. 

Στις 8 Ιουνίου 1964 η Τερεσκόβα γέννησε το μοναδικό τους παιδί, την Elena Andrianova Nikolaeva-Tereshkova (η οποία είναι σήμερα γιατρός και υπήρξε ο πρώτος άνθρωπος του οποίου τόσο η μητέρα όσο και ο πατέρας είχαν πετάξει στο διάστημα). 

Η Βαλεντίνα Τερεσκόβα στο Επιστημονικό 
 Κέντρο Heureka της Φιλανδίας, το 2002.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1970, με επικείμενες τις πτήσεις Αμερικανίδων γυναικών στο διάστημα, η σοβιετική κυβέρνηση αποφάσισε να δημιουργήσει μια νέα ομάδα γυναικών κοσμοναυτών. Η Τερεσκόβα εξέφρασε την επιθυμία να συμμετέχει στην ομάδα αυτή και το 1978 ξεκίνησε ιατρικές εξετάσεις. Στη διάρκεια αυτών των εξετάσεων συνάντησε τον Yuliy Shaposhnikov, έναν γιατρό που εργαζόταν σε μια στρατιωτική ιατρική ακαδημία. Το ζευγάρι ερωτεύτηκε και η Τερεσκόβα χώρισε από τον Νικολάγιεφ το 1979. Στη συνέχεια η Τερεσκόβα ενημερώθηκε ότι δεν είχε περάσει τα ιατρικά τεστ και δεν θα της επιτρεπόταν να πετάξει ξανά στο διάστημα. Υπέβαλε αίτηση διαζυγίου από τον Νικολάγιεφ, αλλά η διαδικασία απαιτούσε την προσωπική άδεια του Σοβιετικού Πρωθυπουργού Μπρέζνιεφ, η οποία ήρθε μόλις το 1982.

Η Τερεσκόβα ξαναπαντρεύτηκε με τον ορθοπεδικό Yuliy G. Shaposhnikov, ο οποίος πέθανε το 1999.

Εκτός από τις θέσεις της στο εσωτερικό της χώρας, η Τερεσκόβα είχε έντονη δραστηριότητα ως αντιπρόσωπος της ΕΣΣΔ και στο εξωτερικό. 

Έχει τιμηθεί με πολλά παράσημα και διακρίσεις όχι μόνο από την πατρίδα της, αλλά και από άλλες χώρες. 

Η Βαλεντίνα Τερεσκόβα με την Αμερικανίδα
αστροναύτη Catherine (Cady) Coleman στο
Ρωσικό Κέντρο Εκπαίδευσης Αστροναυτών Gagarin,
στη Star City (2 Δεκεμβρίου 2010).

Ο κρατήρας Τερεσκόβα στο βόρειο ημισφαίριο της αόρατης πλευράς της Σελήνης, διαμέτρου 31 χιλιομέτρων, ονομάσθηκε έτσι προς τιμή της.

Μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ, η Τερεσκόβα έχασε τα πολιτικά της αξιώματα, αλλά τίποτα από την αίγλη της. Μέχρι σήμερα οι συμπατριώτες της τη σέβονται ως ηρωίδα της Ρωσίας και για πολλούς η σημασία της στη σοβιετική και ρωσική διαστημική ιστορία υπολείπεται μόνο αυτής των Γιούρι Γκαγκάριν και Αλεξέι Λεόνοφ.

Μετά το θάνατο του συντρόφου της ζωής της το 1999, η Τερεσκόβα αποσύρθηκε σε μια μικρή τούβλινη ντάτσα στα περίχωρα της Star City. 

Γραμματόσημο της Ρωσίας (2013) για τα
50 χρόνια από την πτήση της Τερεσκόβα.

Το 2007 γιόρτασε τα εβδομηκοστά γενέθλιά της στην κατοικία του Ρώσου πρωθυπουργού  Βλαντίμιρ Πούτιν, όπου ήταν προσκεκλημένη. Εκεί, λέγεται ότι είπε πως θα ήθελε να ταξιδέψει στον πλανήτη Άρη, ακόμα και χωρίς επιστροφή. 

Η Τερεσκόβα υπήρξε η πρώτη και μέχρι σήμερα μοναδική γυναίκα με τον βαθμό του πτεράρχου (τον ανώτατο, ισοδύναμο του στρατηγού) στη σοβιετική αλλά και στη ρωσική πολεμική αεροπορία.

Η Βαλεντίνα Τερεσκόβα με τον Βλαντίμιρ Πούτιν
στο Novo Ogaryovo, γιορτάζοντας τα εβδομηκοστά
γενέθλιά της, στις 6 Μαρτίου 2007.

• Βίντεο αφιερωμένο στη Βαλεντίνα Τερεσκόβα από το RT  για την επέτειο των 50 χρόνων από την ημέρα της ιστορικής πτήσης της (αγγλικά, διάρκεια 26').

• Βίντεο αφιερωμένο στη Βαλεντίνα Τερεσκόβα από το κανάλι Телестудия Роскосмоса (ρωσικά, διάρκεια 5').

• Φωτογραφικά αρχεία με την Βαλεντίνα Τερεσκόβα εδώ, εδώ κι εδώ.

• Η ιστορία της πρώτης ομάδας Σοβιετικών κοσμοναυτών, κείμενο από τον Άντον Περβουσίν στον ιστότοπο mirf (ρωσικά).

• Βίντεο με την υποδοχή του Πούτιν στην Τερεσκόβα στην επέτειο των 80στών γενεθλίων της.  

• Ακούστε το τραγούδι Valentina από το συγκρότημα Komputer, αφιερωμένο στη  Βαλεντίνα Τερεσκόβα.

• Ακούστε το τραγούδι Valentina από το συγκρότημα Public Service Broadcasting, αφιερωμένο στη Βαλεντίνα Τερεσκόβα. Το βίντεο περιέχει φωτογραφικά στιγμιότυπα από τη ζωή της Τερεσκόβα.

Πηγή:  Today in Science History,   ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ, astronautix,  

Σαν σήμερα... 1913, γεννήθηκε ο Ρώσος πειραματικός φυσικός Georgy Flerov.

Georgy Nikolayevich Flerov

Σαν σήμερα, στις 2 Μαρτίου 1913, γεννήθηκε στο Rostov-on-Don (Ροστόβ στο Δον) ο διακεκριμένος Ρώσος πειραματικός φυσικός Georgy Nikolayevich Flerov (Γκεόργκι Νικολάιεβιτς Φλερόφ) (ρωσ. Гео́ргий Никола́евич Флёров), που είναι γνωστός για την ανακάλυψη της αυθόρμητης (πυρηνικής) σχάσης (spontaneous fission), για τη συμβολή του στη φυσική των θερμικών αντιδράσεων και για την ανακάλυψη πολλών νέων υπερουράνιων στοιχείων και ισοτόπων.

Γονείς του ήταν ο Nikolai Michailovich Flerov (1889-1928) που ο πατέρας του ήταν παπάς από το Glukhov της επαρχίας Chernigov (Ουκρανία) και η Elizaveta Pavlovna Brailovskaya (1888-1942) που προερχόταν από Εβραϊκή οικογένεια του Ροστόβ. Ο Γκεόργκι είχε έναν μεγαλύτερο αδελφό, τον  Nikolai (1911-1989). 

Ο Γκεόργκι με την μητέρα του Elizaveta
και τον αδελφό του Nikolai.

Το 1907, ο πατέρας του Γκεόργκι, που τότε σπούδαζε ιατρική στο Πανεπιστήμιο του Κιέβου, εξορίστηκε για επαναστατική δραστηριότητα στην Pechora όπου γνώρισε την γυναίκα του. Μετά το τέλος της ποινής, το ζευγάρι μετακόμισε στο Ροστόβ που ζούσαν η μητέρα και η γιαγιά της Elizaveta.

Στο Ροστόβ ο Γκεόργκι και ο Nikolai τέλειωσαν το 9χρονο γυμνάσιο. Μετά το θάνατο του πατέρα τους το 1928, τα δυο παιδιά μεγάλωσαν με την μητέρα τους που εργαζόταν ως διορθωτής στην εφημερίδα Molot.

Από το 1929 ως το 1931 ο Γκεόργκι εργάστηκε ως εργάτης και ηλεκτρολόγος σε επιχειρήσεις της πόλης του. Την περίοδο 1932-1933 μετακινήθηκε στο Λένινγκραντ (σήμερα Αγία Πετρούπολη) όπου  εργάστηκε ως ηλεκτρολόγος-πυρομετρητής στο εργοστάσιο όπλων "Krasnyi putilovets".

Ο Φλερόφ (όρθιος αριστερά) το 1930, με την ομάδα βόλεϊ.

Το 1933 ο νεαρός Φλερόφ στάλθηκε στο Leningrad Polytechnic Institute (Πολυτεχνείο του Λένινγκραντ) (τώρα γνωστό με το όνομα Peter the Great St. Petersburg Polytechnic University) για να σπουδάσει στα τμήματα μηχανικής και φυσικής. Εδώ ειδικεύτηκε στη θερμική φυσική και στην πειραματική πυρηνική φυσική. Το 1937 κι ενώ ακόμη σπούδαζε, μετακινήθηκε για ερευνητική εργασία στο Εργαστήριο του Igor Kurchatov. Κάτω από την καθοδήγηση του Kurchatov, ο Φλερόφ  ολοκλήρωσε την διπλωματική του εργασία που ήταν σχετική με τη διερεύνηση της αλληλεπίδρασης νετρονίων διαφορετικών ενεργειών που προέρχονταν από διαφορετικούς πυρήνες. Για να αποκτούν τα νετρόνια την απαιτούμενη ενέργεια, ο Φλερόφ επινόησε έναν έξυπνο τρόπο να τα επιβραδύνει τοποθετώντας τα μέσα σε κατάλληλα θερμαινόμενο λάδι.

Ο Γκεόργκι Φλερόφ το 1936.

Το 1938 ο Φλερόφ ξεκίνησε να εργάζεται ως βοηθός ερευνητής στο εργαστήριο του Kurchatov, στο Leningrad Polytechnic Institute. Από την αρχή της επιστημονικής του καριέρας, ο  Φλερόφ απέδειξε ότι ήταν ένας λαμπρός πειραματικός φυσικός, δείχνοντας εξαιρετική επιμονή και σταθερότητα στην επίλυση δύσκολων προβλημάτων της πυρηνικής φυσικής.

Την εποχή εκείνη πολλοί επιστήμονες ενδιαφέρονταν να δείξουν αν ήταν δυνατή  μια αλυσιδωτή  πυρηνική αντίδραση. Ο Φλερόφ με τη συνεργασία του Lev Rusinov προσπάθησαν να πραγματοποιήσουν πειραματικά την αλυσιδωτή σχάση του ουρανίου. Αν και τότε δεν τα κατάφεραν, τα αποτελέσματα που κατέγραψαν ήταν πολύ σημαντικά και αποτέλεσαν τη βάση για τη μετέπειτα μεγάλη πειραματική έρευνα του Flerov.

O Φλερόφ (όρθιος αριστερά) το 1941,
όταν υπηρετούσε στο στρατό.

Στη συνέχεια, προέκυψε το ζήτημα της διερεύνησης της σχάσης φυσικών ισοτόπων του ουρανίου  (ουράνιο-238, ουράνιο-235 και ουράνιο-234) υπό την επίδραση νετρονίων διαφορετικής ενέργειας. 

Το 1940, ο Flerov σε συνεργασία με τον Konstantin Petrzhak ανέλαβαν σειρά πειραμάτων που τους επέτρεψαν να παρακολουθήσουν ένα νέο είδος πυρηνικού μετασχηματισμού, την αυθόρμητη σχάση του ουρανίου. Αυτή η θεμελιώδης ανακάλυψη που έκαναν οι σοβιετικοί επιστήμονες συμπεριλήφθηκε σε εγχειρίδια και μονογραφίες και αποδείχτηκε η αφετηρία για το νέο πεδίο της πυρηνικής φυσικής.

Το 1941 κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, υπηρέτησε ως υπολοχαγός στην σοβιετική αεροπορία, στην αεροπορική βάση Yoshkar-Ola.

Το Δεκέμβριο του 1941 πήγε ως βοηθός ερευνητής στο Kazan Physical and Technical Institute (Φυσικό και Τεχνολογικό Ινστιτούτο του Καζάν). Ευρισκόμενος εκεί, υπέβαλε  στους σοβιετικούς ακαδημαϊκούς A. Ioffe, P. Kapitsa και άλλους φυσικούς της Ακαδημίας Επιστημών της ΕΣΣΔ που τότε είχε μεταφερθεί στο Καζάν, τις ιδέες του για τη σημασία της διερεύνησης των αλυσιδωτών αντιδράσεων ταχέων νετρονίων.

Ο Γκεόργκι Φλερόφ (στη μέση) με τον Δανό φυσικό Sven
Bjornholm (δεξ.) στο Joint Institute (1/11/1966, alamy photo).

Τον Απρίλιο του 1942 κι ενώ υπηρετούσε στο στρατό, έγραψε μία επιστολή μέσω του Kurchatov προς τον Ιωσήφ Στάλιν, όπου επισήμαινε την σιωπή που υπήρχε από τις  Ηνωμένες Πολιτείες, τη Μεγάλη Βρετανία και τη Γερμανία σχετικά με το ζήτημα της πυρηνικής σχάσης. Η προτροπή του Φλερόφ να "χτίσουν χωρίς καθυστέρηση τη βόμβα του ουρανίου", οδήγησε τελικά στην ανάπτυξη του σοβιετικού σχεδίου για την ατομική βόμβα.

Από το τέλος του 1942 ο Φλερόφ εργάστηκε με τον Kurchatov και συνέβαλε σε μεγάλο βαθμό στις έρευνες που είχαν στόχο την ενίσχυση της ρωσικής άμυνας και τη δημιουργία του προγράμματος πυρηνικών όπλων της Σοβιετικής Ένωσης.

Το 1944 ο Γκεόργκι Φλερόφ παντρεύτηκε την Anna Viktorovna Podgurskaya (1916-2001) που ήταν Πολωνικής καταγωγής από τον πατέρα της. Το ζευγάρι απέκτησε ένα γιο, τον Nikolai Georgievich Flerov (1945-2018).

Ο Γκεόργκι Φλερόφ στο γραφείο του με το
πορτραίτο του Igor Kutchatov από πάνω του
(13/11/1986, alamy photo).

Μέχρι το 1945 εργάστηκε ως κύριος ερευνητής στο Εργαστήριο Νo 2 (σήμερα Ινστιτούτο Kurchatov)  της Ακαδημίας Επιστημών της ΕΣΣΔ, όπου στη συνέχεια έγινε διευθυντής μέχρι το 1949.

To 1945, o Γκεόργκι Φλερόφ συμμετείχε στη Σοβιετική αποστολή που είχε σταλεί στο Βερολίνο για να καταφέρουν να επηρεάσουν Γερμανούς επιστήμονες που μέχρι τότε δούλευαν στη χώρα τους για το ναζιστικό καθεστώς (Soviet Alsos), να δουλέψουν για την Σοβιετική Ένωση. Η κύρια ομάδα έρευνας με επικεφαλής τον στρατηγό Avraami Zavenyagin, έφθασε στο Βερολίνο στις 3 Μαΐου 1945.  Περιελάμβανε τον συνταγματάρχη V. A. Makhnjov και τους πυρηνικούς φυσικούς Yulij Khariton, Isaak Kikoin και τον Lev Artsimovich. Ο Φλερόφ είχε φτάσει νωρίτερα. Στη λίστα των στόχων της ομάδας ήταν το Ινστιτούτο Φυσικής Kaiser-Wilhelm (KWIP), το Πανεπιστήμιο του Βερολίνου και η Technische Hochschule Berlin.

Ο Γκεόργκι Φλερόφ (αριστ.) στον εορτασμό
για τα 70 χρόνια του, στο Ινστιτούτο Joint.

Δυστυχώς για τη σοβιετική προσπάθεια, το μεγαλύτερο μέρος του KWIP είχε μετακινηθεί το 1943 και 1944 στο Hechingen, στην περιοχή του Μέλανα Δρυμού, που τελικά βρέθηκε να είναι μέρος της γαλλικής ζώνης κατοχής. Αυτή η μετακίνηση και λίγη τύχη επέτρεψαν στους Αμερικανούς να βρουν συγκεντρωμένο μεγάλο αριθμό Γερμανών επιστημόνων που σχετίζονταν με την πυρηνική έρευνα (Επιχείρηση Alsos και Επιχείρηση Έψιλον). Το μόνο τμήμα του Ινστιτούτου που είχε παραμείνει στο Βερολίνο ήταν το τμήμα Φυσικής χαμηλών θερμοκρασιών, με επικεφαλής τον Ludwig Bewilogua.

Το 1949 ο Φλερόφ πήρε το διδακτορικό του στη Φυσική και τα Μαθηματικά.

Από το 1949 μέχρι το 1957 ήταν διευθυντής του Ινστιτούτου Ατομικής Ενέργειας της Ακαδημίας Επιστημών της ΕΣΣΔ.

Το 1951 ανέπτυξε μεθόδους καταγραφής νετρονίων και γ ακτινοβολίας σε δεξαμενές πετρελαίου.

Από το 1953 το επιστημονικό ενδιαφέρον του Φλερόφ στράφηκε εξ ολοκλήρου στη νέα κατεύθυνση της πυρηνικής φυσικής, σχετικά με τη διερεύνηση της σύγκρουσης σύνθετων πυρήνων και του θεμελιώδους προβλήματος της σύνθεσης νέων στοιχείων.

1989, Γκεόργκι Φλερόφ και Y. T. Oganessian στο Ινστιτούτο Joint.

Το 1956 ξεκίνησε μια σειρά πειραμάτων που είχαν στόχο τη σύνθεση του άγνωστου τότε στοιχείου με ατομικό αριθμό 102 (Νομπέλιο, No). Την ίδια χρονιά έγινε μέλος του επιστημονικού συμβουλίου του Ινστιτούτου Joint για την Πυρηνική Έρευνα.

Η νέα κατεύθυνση που είχε πάρει η ερευνητική προσπάθεια του Φλερόφ, έχοντας επιτυχημένα αποτελέσματα και με την θερμή υποστήριξη του ακαδημαϊκού Kurchatov,  αποφασίστηκε να επεκταθεί στην έρευνα δεσμών βαρέων ιόντων.

(Από αριστ.) K.A. Petrzak (Ινστιτούτο Radium VG Khlopin),
Y.T.Oganessian και Γκεόργκι Φλερόφ στο FLNR (3/2/1988).

Για το σκοπό αυτό, στις 20 Μαΐου του 1957 ιδρύθηκε το Εργαστήριο Πυρηνικών Αντιδράσεων (LNR), ένα από τα σημαντικότερα εργαστήρια του Ινστιτούτου Joint στη Dubna και ο Φλερόφ ανέλαβε διευθυντής, όπου και παρέμεινε μέχρι το 1989. Σήμερα το εργαστήριο φέρει το όνομά του - Εργαστήριο Πυρηνικών Αντιδράσεων Flerov (FLNR). Η βάση λειτουργίας του Eργαστηρίου ήταν ο επιταχυντής που κατασκευάστηκε ειδικά για την επιτάχυνση δεσμών βαρέων ιόντων.
Ήδη από το 1953-1955 ήταν σαφές στον Φλερόφ ότι η έρευνα με βαρέα ιόντα δεν ήταν δυνατό να αναπτυχθεί στο μέγιστο βαθμό χωρίς κάποια νέα και ειδική εγκατάσταση. Έχοντας απορρίψει τους γραμμικούς επιταχυντές επέλεξε την κατασκευή ενός κύκλοτρου ως την καλύτερη μέθοδο για την επιτάχυνση βαρέων ιόντων. Έτσι, το 1960, στο Eργαστήριο πυρηνικών ερευνών της Dubna τέθηκε σε λειτουργία ο επιταχυντής βαρέων ιόντων, ένα κύκλοτρο με μαγνήτη διαμέτρου 310 εκατοστών.

O Γκεόργκι Φλερόφ (αριστ.) με τον Ρώσο θεωρητικό
φυσικό N. Bogolubov (δεξ.).

Το 1958 ο Φλερόφ διατύπωσε την ιδέα της ταυτοποίησης των νέων υπερουράνιων στοιχείων που είχαν συντεθεί κατά τις διάφορες αυθόρμητες σχάσεις. Από το 1962 μέχρι το 1967 συνέθεσε τα στοιχεία με ατομικούς αριθμούς 104 (Ραδερφόρδιο, Rf) πρώτα και 103  Λωρένσιο, Lr) μετά. Σ' αυτή την περίοδο συνέθεσε και πέντε ισότοπα του στοιχείου με ατομικό αριθμό 102. 

Το 1970 συνέθεσε το στοιχείο με ατομικό αριθμό 105 (Ντούμπνιο, Db). Το 1971 προσπάθησε να υλοποιήσει την ιδέα για την παραγωγή πυρηνικών φίλτρων χρησιμοποιώντας επιταχυνόμενα βαρέα ιόντα.

Το 1974 και 1975 συνέθεσε τα στοιχεία με ατομικούς αριθμούς 106 (Σιμπόργκιο, Sg) και 107 (Μπόριο, Bh), αντίστοιχα.

Προτομή του Γκεόργκι Φλερόφ στη Dubna.
Στο μέση της στήλης φαίνεται το
 σύμβολο του στοιχείου Φλερόβιο (Fl).

Παράλληλα με την σύνθεση βαρέων στοιχείων και για να βοηθήσει αυτή τη διαδικασία, ο Φλερόφ  ασχολήθηκε με τη συνεχή ανάπτυξη και βελτίωση του συγκροτήματος του επιταχυντή του εργαστηρίου. Έτσι είχαμε την εξέλιξη του κύκλοτρου τύπου U-200 σε U-300 (έναρξη στις 9 Σεπτεμβρίου 1960), για να φτάσει στο U-400 (έναρξη στις 31 Δεκεμβρίου 1978). Σημαντικός συνεργάτης του σε μεγάλο μέρος αυτής της διαδικασίας ήταν ο διακεκριμένος φυσικός, Yuri Oganessian.

Μαζί με την επίλυση θεμελιωδών προβλημάτων της πυρηνικής φυσικής, ο Φλερόφ έδωσε μεγάλη προσοχή και στις διάφορες εφαρμογές αυτής. Από το 1969 ήταν πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου της Ακαδημίας Επιστημών της ΕΣΣΔ για την εφαρμογή μεθόδων πυρηνικής φυσικής σε άλλα επιστημονικά πεδία. Διετέλεσε μέλος διαφόρων επιστημονικών συμβουλίων της Ακαδημίας Επιστημών και των συντακτικών συμβουλίων επιστημονικών περιοδικών.

Ο Γκεόργκι Φλερόφ (δεξ.) με τον Alexey 

Vorobyov στο Ινστιτούτο Joint, το 1986.

Στις 19 Νοεμβρίου 1990, ο Γκεόργκι Φλερόφ πέθανε στη Μόσχα από ξαφνική ασθένεια, σε ηλικία 77 ετών. Τάφηκε στο κοιμητήριο Novodevichy της Μόσχας.

Στη διάρκεια της ζωής του αλλά και μετά τον θάνατό του, ο Γκεόργκι Φλερόφ τιμήθηκε με τα σπουδαιότερα βραβεία της Σοβιετικής Ένωσης και της Ρωσίας. Το Ινστιτούτο Joint της Dubna έχει καθιερώσει βραβείο με το όνομά του από το 1992. Το βραβείο δίνεται κάθε 2, 3 ή 4 χρόνια σε επιστήμονες με εξαιρετικές εργασίες στην πυρηνική φυσική. Από το 1993 έχουν δοθεί 10 βραβεία  Georgy Flerov σε 29 επιστήμονες από όλο τον κόσμο (κυρίως από τη Ρωσία). 

Στις 30 Μαΐου 2012 η IUPAC ονόμασε προς τιμή του Flerov το στοιχείο με ατομικό αριθμό 114 ως Flerovium (Φλερόβιο, Fl). Το στοιχείο αυτό είχε συντεθεί στο εργαστήριο της Dubna το 1998.

Αναμνηστικός φάκελος του Ρωσικού Ταχυδρομείου (21-1-2013)
για την 100στή επέτειο γέννησης του Γκεόργκι Φλερόφ.

• Ένα βίντεο με τίτλο "Λευκό Αρχιπέλαγος - Η βόμβα του ακαδημαϊκού Φλερόφ" (ρωσικά, 31').

• Φωτογραφικό αρχείο για τον Φλερόφ.

• Η ιστορία του Εργαστηρίου Πυρηνικών Αντιδράσεων Γκεόργκι Φλερόφ (FLNR - FLEROV LABORATORY of NUCLEAR REACTIONS).

Το κτίριο του Εργαστηρίου FLNR όταν ξεκίνησε
την λειτουργία του τον Μάιο του 1957. 

• Μια συνέντευξη του Γκεόργκι Φλερόφ (ρωσικά, 36.20).

• Βίντεο με παρουσίαση των επιτευγμάτων του Εργαστηρίου FLNR.

• Τα χημικά στοιχεία και ισότοπα που ανακαλύφτηκαν στο Εργαστήριο FLNR.

• Άρθρο στο περιοδικό CHEMISTRY WORLD για την δημιουργία νέων χημικών στοιχείων. 

• Νεκρολογία του Y. T. Oganessian στο περιοδικό Physics Today (τόμος 45, τεύχος 9 σελ. 86) για τον Γκεόργκι Φλερόφ.  

• Άρθρο του ομ. καθ. Νικ. Κλούρα με τίτλο: "ΤΑ ΕΠΤΑ ΥΠΕΡΑΚΤΙΝΙΔΙΑ ΠΟΥ ΕΚΛΕΙΣΑΝ ΤΗΝ «ΠΟΡΤΑ» ΤΗΣ 7ης ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ ΠΙΝΑΚΑ".

• Γενεαλογικό δένδρο της οικογένειας Φλερόφ.

Πηγή:  Today in Science History,  Ινστιτούτο JOINT,  wikipedia

"Δυναμική Ενέργεια πολλών σημειακών φορτίων" και "Ομογενές Ηλεκτροστατικό Πεδίο" σε pptx.

 

Φυσική B' Λυκείου Προσανατολισμού Θετικών Σπουδών και Σπουδών Υγείας

Στις 51 διαφάνειες της ανάρτησης υπάρχει παρουσίαση της θεωρίας μέσα από ένα συνδυασμό κειμένου, εικόνων και υπερσυνδέσεων. Όποια λέξη ή φράση εμφανίζεται υπογραμμισμένη σε μια διαφάνεια, σημαίνει πως έχει υπερσύνδεση. 

Παρακάτω δίνω ορισμένες οδηγίες για την καλύτερη λειτουργία και χρήση των διαφανειών μιας παρουσίασης pptx. Αυτό θα γίνεται σε κάθε παρόμοια ανάρτηση.

Όταν το pptx είναι σε κατάσταση προβολής, βάζοντας το δείκτη του ποντικιού στην υπογραμμισμένη λέξη ή φράση, εμφανίζεται το "χεράκι", οπότε κάνοντας αριστερό κλικ εκεί, οδηγείστε συνήθως σε μια προσομοίωση ή βίντεο που έχει σχέση κι εξυπηρετεί την καλύτερη κατανόηση του συγκεκριμένου μαθήματος. Γι' αυτή τη διαδικασία χρειάζεται να υπάρχει σύνδεση με το διαδίκτυο.

Μετά την ανάπτυξη της θεωρίας, δίνονται διαδικτυακές διευθύνσεις-παραπομπές, όπου μπορείτε να βρείτε επιπλέον χρήσιμο εκπαιδευτικό υλικό προερχόμενο από συναδέλφους και εκπαιδευτικά ιδρύματα.

Στις τελευταίες διαφάνειες κάθε ανάρτησης υπάρχουν ερωτήσεις (διαφόρων τύπων) και ασκήσεις σχετικές με το θέμα της ανάρτησης. 

Οι αναρτήσεις pptx μπορούν να χρησιμοποιηθούν άμεσα από κάθε συνάδελφο, αρκεί να έχει κατεβάσει στον υπολογιστή του κάποιο πρόγραμμα που υποστηρίζει το powerpoint (Office ή κάτι άλλο). 

Για την παρουσίαση κάθε διαφάνειας έχω επιλέξει κάποιο χρονισμό. Γι' αυτό ο (η) χρήστης του υλικού καλό θα ήταν να έχει μελετήσει με προσοχή τον τρόπο που το κείμενο και οι εικόνες αλληλοδιαδέχονται, πριν το χρησιμοποιήσει. 

Υπάρχει περίπτωση κάποια σύμβολα να μην προβάλλονται σωστά στην οθόνη του δικού σας υπολογιστή. Ο πιο πιθανός λόγος γι' αυτό είναι η διαφορετική έκδοση του Office (pptx). Χρησιμοποιώ το MS Office 2016. 

Οι αναρτήσεις δεν είναι κωδικοποιημένες, για να μπορεί ο (η) συνάδελφος να επιφέρει αλλαγές που κρίνει ότι βελτιώνουν την εκπαιδευτική προσέγγιση του θέματος. Η αναφορά από τον (την) χρήστη, του ονόματός μου ως δημιουργού της παρουσίασης, θα με τιμούσε ιδιαίτερα! 

Εννοείται, ότι η χρήση κάθε ανάρτησης pptx δεν αφορά την εμπορική εκμετάλλευσή της. 

Μπορείτε να κατεβάσετε το αρχείο pptx "ΔΥΝΑΜΙΚΗ  ΕΝΕΡΓΕΙΑ  ΠΟΛΛΩΝ ΣΗΜΕΙΑΚΩΝ  ΦΟΡΤΙΩΝ" και "ΟΜΟΓΕΝΕΣ  ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΤΙΚΟ  ΠΕΔΙΟ"  από   ΕΔΩ  ή  ΕΔΩ.

Καλή συνέχεια στις προσπάθειές σας.

Σαν σήμερα... 1857, γεννήθηκε ο Γερμανός φυσικός Heinrich Hertz.

Heinrich Rudolf Hertz

Σαν σήμερα, στις 22 Φεβρουαρίου 1857, γεννήθηκε στο Αμβούργο της Γερμανίας ο Heinrich Rudolf Hertz (Χάινριχ Ρούντολφ Χερτζ), ο φυσικός που πρώτος πέτυχε την εκπομπή, μετάδοση και λήψη ραδιοκυμάτων.

Ο πατέρας του, Gustav Ferdinand Hertz, ήταν δικηγόρος και αργότερα γερουσιαστής στην αυτόνομη πόλη του Αμβούργου. Ήταν εβραϊκής καταγωγής, αλλά είχε ασπαστεί τον Λουθηρανισμό. Η μητέρα του Anna Elisabeth Pfefferkorn είχε πατέρα γιατρό και προερχόταν από οικογένεια Λουθηρανών ιερωμένων. Ο Χάινριχ ήταν ο μεγαλύτερος από τα παιδιά της οικογένειας έχοντας τρεις αδελφούς, τον Gustav Theodor, τον (επίσης) Rudolf, τον Otto και μία αδελφή, την Melanie.  

Ο Χάινριχ το 1865. 

Στην ηλικία των 6 ετών ξεκίνησε την εκπαίδευσή του στο ιδιωτικό σχολείο του Dr. Wichard Lange, ενός γνωστού παιδαγωγού της εποχής στο Αμβούργο. Ο νεαρός Χάινριχ είχε πολύ καλή επίδοση σ' αυτό το σχολείο με το πολύ ανταγωνιστικό μαθησιακό περιβάλλον, αλλά στην ηλικία των 15 ετών η οικογένειά του αποφάσισε να συνεχίσει μαθήματα στο σπίτι για να διδαχτεί ελληνικά και λατινικά, γλώσσες απαραίτητες για την συνέχιση των σπουδών στο πανεπιστήμιο. Ήδη, από την ηλικία των 11 ετών, η μητέρα του Χάινριχ είχε προσλάβει καθηγητή σχεδίου για τον γιο της, διακρίνοντας ιδιαίτερες ικανότητες σ' αυτόν. 
Στο σχολείο παρουσίασε εξαιρετικές επιδόσεις στις επιστήμες και στις ξένες γλώσσες, μαθαίνοντας αραβικά και σανσκριτικά. Μάλιστα, ο καθηγητής Redslob που του δίδασκε αραβικά, είχε πει στον πατέρα του Χάινριχ ότι δεν είχε συναντήσει πάλι παιδί με τέτοιο φυσικό ταλέντο στην εκμάθηση ξένων γλωσσών. Παράλληλα, τα βράδια του άρεσε να φτιάχνει μόνος του συσκευές με τις οποίες έκανε πειράματα φυσικής και χημείας.
Στην ηλικία των 17 ετών φοίτησε για ένα χρόνο στο σχολείο Gelehrtenschule des Johanneums του Αμβούργου, για να μπορέσει να προετοιμαστεί για τις εξετάσεις στο πανεπιστήμιο.

Ο Χάινριχ (όρθιος) σε ηλικία 12 ετών 

με την υπόλοιπη οικογένειά του.

Ξεκίνησε με σπουδές αρχιτεκτονικής στην Φρανκφούρτη, όπου το πρωί δούλευε σε αρχιτεκτονικό γραφείο και το βράδυ διάβαζε φυσική από γερμανικά και ελληνικά (στο πρωτότυπο) βιβλία. Γρήγορα βαρέθηκε την αρχιτεκτονική και το 1876, σε ηλικία 19 ετών, ξεκίνησε να σπουδάζει μηχανικός στο Πανεπιστήμιο της Δρέσδης.
Σε λίγους μήνες άφησε την αρχιτεκτονική και πήγε να υπηρετήσει στο στρατό, εκτελώντας  υποχρεωτική θητεία για ένα χρόνο .

Τελειώνοντας με τον στρατό τον Οκτώβριο του 1877, σε ηλικία 20 ετών, γράφτηκε στο Πολυτεχνείο του Μονάχου για να συνεχίσει σπουδές μηχανικού. Όμως, δεν άντεξε περισσότερο από ένα μήνα. Αποφάσισε ότι η μεγάλη του αγάπη ήταν η ΦΥΣΙΚΗ κι έτσι παρακολούθησε στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου εφαρμοσμένα μαθηματικά, μηχανική, πειραματική φυσική και πειραματική χημεία.
Μετά από ένα χρόνο σπουδών στο Μόναχο, αποφάσισε να συνεχίσει στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου, επειδή εκεί υπήρχαν καλύτερα εργαστήρια από αυτά του Μονάχου. 

Χρωματισμένη φωτογραφία του Χερτζ σε ηλικία 21 ετών.

Σε ηλικία 21 ετών ο Χερτζ ξεκίνησε να δουλεύει στο εργαστήριο του εξαιρετικού φυσικού  Hermann von Helmholtz. Ο Helmholtz διακρίνοντας το ταλέντο του Χερτζ του ανάθεσε την μελέτη ενός προβλήματος για την λύση του οποίου το Πανεπιστήμιο του Βερολίνου προσέφερε και βραβείο. Το ερώτημα του προβλήματος συνοπτικά έλεγε: "Does electricity move with inertia?" ("Παρουσιάζεται αδράνεια κατά την κίνηση του ηλεκτρισμού;") ή κατά τον ίδιο τον Χερτζ: "Does electric current have kinetic energy?" ("Το ηλεκτρικό ρεύμα έχει κινητική ενέργεια;").

Τον Αύγουστο του 1879 ο Χερτζ κέρδισε το βραβείο δίνοντας απάντηση στο πρόβλημα. Παρουσίασε μια σειρά ευαίσθητων πειραμάτων με τα οποία αποδείκνυε ότι αν το ηλεκτρικό ρεύμα έχει κάποια μάζα, αυτή θα πρέπει να είναι απίστευτα μικρή. Να πάρουμε υπόψη μας το γεγονός ότι ο J. J. Thomson ανακάλυψε το ηλεκτρόνιο 18 χρόνια αργότερα, το 1897. Η εργασία που του έδωσε το βραβείο δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση Annalen der Physik.

Ο Χάινριχ Χερτζ στη διάρκεια
της στρατιωτικής του θητείας.

Τον Φεβρουάριο του 1880 πήρε το διδακτορικό του στη φυσική από το Πανεπιστήμιο Βερολίνου έχοντας ως θέμα της διατριβής του την ηλεκτρομαγνητική επαγωγή. Αμέσως ο  Helmholtz τον έκανε βοηθό καθηγητή και τον κράτησε κοντά του στο εργαστήριο. Στη διάρκεια των τριών χρόνων που έμεινε εκεί δημοσίευσε 15 εργασίες σε επιστημονικά περιοδικά.

Το 1883 με την βοήθεια του Helmholtz πήρε θέση λέκτορα θεωρητικής φυσικής στο  Πανεπιστήμιο του Κιέλου κι εκεί ασχολήθηκε θεωρητικά με τις εξισώσεις του Maxwell. 

Tο 1885, θέλοντας πολύ να επιστρέψει στην αγαπημένη του πειραματική απασχόληση, αποδέχτηκε θέση καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Καρλσρούης, επειδή είχε πολύ καλά εργαστήρια. Εκεί, ψάχνοντας να ανακαλύψει το επόμενο πειραματικό του αντικείμενο, θυμήθηκε μια παλαιότερη πρόταση που του είχε κάνει ο Helmholtz, να αποδείξει πειραματικά την θεωρία του Maxwell. Έτσι, ξεκίνησε την πειραματική του προσπάθεια και τελικά η ιδέα ήρθε με την μορφή ενός σπινθήρα.

Ο Χερτζ στο εργαστήριό του στην Καρλσρούη
(ίσως λίγους μήνες πριν πάει
στο Πανεπιστήμιο της Βόννης).

Τον Οκτώβριο 1886 κι ενώ παρουσίαζε στους φοιτητές του παραγωγή ηλεκτρικών σπινθήρων, άρχισε να σκέφτεται την επίδραση των σπινθήρων σε ηλεκτρικά κυκλώματα. 

Ξεκίνησε μια σειρά πειραμάτων, δημιουργώντας σπινθήρες με διαφορετικούς τρόπους. Ανακάλυψε κάτι καταπληκτικό. Οι σπινθήρες παρήγαγαν μια επαναλαμβανόμενη ηλεκτρική δόνηση ανάμεσα στα ηλεκτρικά καλώδια. Η δόνηση κινείτο μπροστά και πίσω συχνότερα από μία φορά κάθε δευτερόλεπτο και ήταν κάτι που δεν είχε ξαναπαρατηρήσει ο Χερτζ.
Ήξερε ότι οι δονήσεις προκαλούνταν από τα ταχέως επιταχυνόμενα και επιβραδυνόμενα ηλεκτρικά φορτία. Αν η θεωρία του Maxwell ήταν σωστή, αυτά τα φορτία θα ακτινοβολούσαν ηλεκτρομαγνητικά κύματα που θα περνούσαν μέσα από τον αέρα ακριβώς όπως κάνει το φως.
Τον Νοέμβριο του 1886 ο Χερτζ κατασκεύασε μια συσκευή όπως αυτή που φαίνεται στην παρακάτω εικόνα.

Ο Ταλαντωτής. Στα άκρα υπάρχουν δύο κοίλες σφαίρες από
ψευδάργυρο με διάμετρο 30 εκ. Η κάθε σφαίρα συνδέεται με
 χάλκινο σύρμα που φτάνει περίπου μέχρι το μέσο της μεταξύ
 των απόστασης. Ανάμεσα στα δύο σύρματα υπάρχει κενό,
όπου εκεί ανάμεσα δημιουργείται σπινθήρας.

Εφάρμοσε υψηλή τάση εναλλασσόμενου ρεύματος στο κενό, ανάμεσα στα δύο χάλκινα σύρματα και δημιούργησε σπινθήρες. Οι σπινθήρες προκάλεσαν έντονους παλμούς ηλεκτρικού ρεύματος μέσα στα καλώδια χαλκού. Αυτοί οι παλμοί ταλαντώθηκαν μέσα στα καλώδια με ρυθμό περίπου 100 εκατομμυρίων ανά δευτερόλεπτο.
Όπως είχε προβλέψει ο Maxwell, τα ταλαντούμενα ηλεκτρικά φορτία παρήγαγαν ηλεκτρομαγνητικά κύματα (ραδιοκύματα) τα οποία απλώνονταν μέσω του αέρα γύρω από τα καλώδια. Ορισμένα από τα κύματα έφταναν σε βρόχο χάλκινου σύρματος σε απόσταση 1,5 μέτρο, προκαλώντας ροή ηλεκτρικού ρεύματος μέσα σε αυτό. Αυτή η ροή ρεύματος προκαλούσε σπινθήρες σ' ένα κενό του βρόχου. 
Αυτός ήταν ένας πειραματικός θρίαμβος για τον Χερτζ. Είχε καταφέρει να παράξει και ανιχνεύσει  ραδιοκύματα. Είχε καταφέρει να μεταφέρει ηλεκτρική ενέργεια, μέσω του αέρα, από μια συσκευή σε μία άλλη που βρισκόταν σε απόσταση ένα μέτρο μακριά. Και όλα αυτά χωρίς οι συσκευές να συνδέονται με σύρματα.

Το ζεύγος Χερτζ τη χρονιά που παντρεύτηκαν (1886).

Τα επόμενα τρία χρόνια, με μια σειρά από λαμπρά πειράματα, ο Χερτζ επιβεβαίωσε πλήρως τη θεωρία του Maxwell. Έδειξε πέρα από κάθε αμφιβολία ότι η συσκευή του παρήγαγε ηλεκτρομαγνητικά κύματα, αποδεικνύοντας ότι η ενέργεια που ακτινοβολεί από τους ηλεκτρικούς ταλαντωτές του μπορεί να αντανακλάται, να διαθλάται, να περιθλάται και να παράγει στάσιμα κύματα όπως το φως.
Τα πειράματα του Hertz απέδειξαν ότι τα ραδιοκύματα και τα φωτεινά κύματα ήταν μέρος της ίδιας οικογένειας, την οποία σήμερα αποκαλούμε ηλεκτρομαγνητικό φάσμα.

Ηλεκτρομαγνητικό φάσμα.

Το 1886, σε ηλικία 29 ετών όταν ο Χερτζ ήταν στην Καρλσρούη, παντρεύτηκε  την  Elisabeth Doll που ήταν λέκτορας γεωμετρίας στο Πανεπιστήμιο της Καρλσρούης. Απέκτησαν δύο κόρες, την Johanna και την Mathilde. Η Mathilde έγινε βιολόγος, ακολουθώντας τα επιστημονικά βήματα των γονέων της.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1930, η χήρα του Χερτζ με τις δύο κόρες της διέφυγαν από το ναζιστικό καθεστώς βρίσκοντας καταφύγιο στην Αγγλία.

Τον Απρίλιο του 1889 ο Χερτζ τοποθετήθηκε ως καθηγητής φυσικής και διευθυντής του Ινστιτούτου Φυσικής στη Βόννη, θέση που κράτησε μέχρι το θάνατό του. Σ' αυτό το διάστημα ασχολήθηκε με τη θεωρητική μηχανική και το αποτέλεσμα της εργασίας του εκδόθηκε σε βιβλίο με τίτλο "Die Prinzipien der Mechanik in neuem Zusammenhange" ("Οι αρχές της Μηχανικής παρουσιασμένες μ' ένα καινούριο τρόπο") το 1894, μετά το θάνατό του.   

Οι κόρες του ζεύγους Χερτζ, Johanna και Mathilde.

Ο Χερτζ είχε δείξει από πολύ νωρίς ενδιαφέρον για την μετεωρολογία, ίσως επηρεασμένος από τον Wilhelm von Bezold, όταν το καλοκαίρι του 1878 τον είχε καθηγητή σ' ένα εργαστηριακό τμήμα στο Πολυτεχνείο του Μονάχου. Βέβαια η συνεισφορά του σ' αυτό το επιστημονικό πεδίο δεν είχε κάτι το εξαιρετικό, εκτός από μερικά άρθρα που έγραψε την εποχή που ήταν βοηθός του Helmholtz στο Βερολίνο.

Το κύριο έργο του Χερτζ είχε να κάνει με την προσέγγιση του φωτοηλεκτρικού φαινομένου και την πειραματική επιβεβαίωση της ηλεκτρομαγνητικής θεωρίας του  James Maxwell.

Φωτοηλεκτρικό φαινόμενο. 
Φωτόνια υπεριώδους ακτινοβολίας μεταφέρουν το απαραίτητο 
ποσό ενέργειας για να εξαχθούν ηλεκτρόνια από ένα μέταλλο.

Ο Χερτζ συνέβαλε στην εμπέδωση του φωτοηλεκτρικού φαινομένου (το οποίο εξηγήθηκε από άλλους αργότερα) όταν πρόσεξε ότι ένα φορτισμένο αντικείμενο χάνει το φορτίο του πιο εύκολα όταν φωτίζεται με υπεριώδες φως. 

Το 1887 έκανε παρατηρήσεις πάνω στο φωτοηλεκτρικό φαινόμενο και στην εκπομπή και λήψη ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων, τις οποίες δημοσίευσε στο επιστημονικό περιοδικό Annalen der Physik. 

Η πειραματική συσκευή που χρησιμοποίησε ο Χερτζ 
για την παραγωγή και εκπομπή ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων. 
(Deutsches Museum, Μόναχο)

Νωρίτερα, το 1886, ο Χερτζ είχε κατασκευάσει μια διπολική κεραία, η οποία εξέπεμπε και λάμβανε ραδιοσυχνότητες. 

Το 1887 πειραματίστηκε με τα ραδιοκύματα στο εργαστήριό του. Μέσω πειραμάτων, απέδειξε ότι εγκάρσια ηλεκτρομαγνητικά κύματα ταξιδεύουν στον χώρο για κάποια απόσταση. Αυτό είχε προβλεφθεί από τον James Maxwell και τον Michael Faraday. 

Με τη διαμόρφωση της συσκευής του, τα ηλεκτρικά και τα μαγνητικά πεδία μπορούσαν να εκπέμψουν ακτίνες χωρίς καλώδια, σαν εγκάρσια κύματα. Ο Χερτζ είχε τοποθετήσει τον ταλαντωτή περίπου 12 μέτρα μακριά από ένα τσίγκινο πιάτο (ανακλαστήρας) για να δημιουργήσει σταθερά κύματα. Κάθε κύμα ήταν περίπου 4 μέτρα. Χρησιμοποιώντας έναν ανιχνευτή, κατέγραψε την ποικιλία στις διαστάσεις και την κατεύθυνση του κύματος. Ο Χερτζ μέτρησε τα κύματα του Maxwell και κατέδειξε ότι η ταχύτητα των ραδιοκυμάτων ήταν ίση με την ταχύτητα του φωτός. Μέτρησε ακόμη την ένταση και την πολικότητα του ηλεκτρικού πεδίου. Ο Χερτζ βρήκε ακόμη ότι τα ραδιοκύματα, ενώ μπορούσαν να μεταδοθούν από διαφορετικά είδη υλικών, από κάποια άλλα πάθαιναν ανάκλαση. 

Αυτή υπήρξε η κεντρική ιδέα που οδήγησε στη δημιουργία του ραντάρ αργότερα. 

Αναμνηστική προτομή του Χάινριχ Χερτζ 
στο Πανεπιστήμιο της Καρλσρούης.

Στην εποχή του ο Χερτζ δεν μπόρεσε ποτέ να κατανοήσει  τη σημασία των πειραματικών αποτελεσμάτων του. Ερωτώμενος για τις πρακτικές εφαρμογές των ανακαλύψεών του, είχε απαντήσει: "Καμία, υποθέτω".

Το 1892, ο Χερτζ ξεκίνησε να πειραματίζεται και κατέδειξε ότι οι καθοδικές ακτίνες  μπορούν να διεισδύσουν σε πολύ λεπτά μεταλλικά φύλλα (π.χ. αλουμινίου). Ο μαθητής του Philipp Lenard  (Νόμπελ Φυσικής 1905) διερεύνησε περαιτέρω το φαινόμενο των ακτίνων. Δημιούργησε μια εκδοχή του καθοδικού σωλήνα και μελέτησε τη διείσδυση ακτίνων Χ σε διάφορα υλικά. Ωστόσο, ο Lenard δεν συνειδητοποίησε ποτέ ότι παρήγαγε ακτίνες Χ.

Το 1892, ο Χερτζ διαγνώστηκε με κακοήθη όγκο στα οστά και υπεβλήθη σε αρκετές επεμβάσεις. Πέθανε από σηψαιμία την 1η Ιανουαρίου 1894, σε ηλικία μόλις 37 ετών, στη Βόννη. 

Αναμνηστικό γραμματόσημο της Ομοσπονδιακής Γερμανίας
για τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Χερτζ (έκδοση 22/2/1957).

Όταν οι ναζί πήραν την εξουσία στη Γερμανία κατέβασαν το πορτραίτο του Χάινριχ Χερτζ από το Δημαρχείο του Αμβούργου, όπου είχε αναρτηθεί προς τιμή του, παρά το γεγονός ότι είχε αποβιώσει πριν από πολλά χρόνια και σε όλη του τη ζωή ήταν Χριστιανός Λουθηρανός (αφού ο πατέρας του είχε αλλάξει θρήσκευμα από το 1834, πριν τη γέννηση του Χάινριχ).

Το 1930, η Διεθνής Επιτροπή Ηλεκτροτεχνίας (IEC), προς τιμή του Hertz, έδωσε το όνομά του στη μονάδα συχνότητας στο σύστημα μονάδων SI. Το 1960, η Διεθνής Σύνοδος Μέτρων και Σταθμών (CGPM) αποδέχτηκε επίσημα το 1Hz (1 Χερτζ) ως μονάδα συχνότητας στο SI, αντικαθιστώντας το όνομα "κύκλοι ανά δευτερόλεπτο" (c/s).

Το εξώφυλλο του βιβλίου 
"Heinrich Hertz: Memoirs, Letters, Diaries"
(Δεύτερη έκδοση San Francisco Press, 1977). 
Επιμέλεια από την κόρη του Mathilde Hertz.
Η 1η έκδοση είχε γίνει το 1927 με την επιμέλεια της Johanna Hertz.

Το 1928 δημιουργήθηκε στο Βερολίνο το "Ινστιτούτο Heinrich-Hertz για την Έρευνα Ταλαντώσεων". Σήμερα αυτό είναι γνωστό με το όνομα "Fraunhofer Ινστιτούτο Τηλεπικοινωνιών, Ινστιτούτο Heinrich Hertz" (HHI).

Από το 1987, το "Ινστιτούτο των Ηλεκτρολόγων και Ηλεκτρονικών Μηχανικών" (IEEE) προσφέρει κάθε χρόνο το "Μετάλλιο Heinrich Hertz" για διακεκριμένες εργασίες στα  ερτζιανά κύματα.

Ένας κρατήρας στην αθέατη πλευρά της σελήνης έχει πάρει επίσης το όνομά του.

Πολλές χώρες σε όλο τον κόσμο έχουν τιμήσει το όνομά του με διάφορους τρόπους.

Το 2012, στα 155α γενέθλια του Hertz, η Google τον τίμησε μ' ένα χαρακτηριστικό doodle.

Καλλιτεχνικό σχέδιο του δορυφόρου Heinrich Hertz
που έχει προγραμματιστεί για εκτόξευση το 2021.

Τον Ιούλιο του 2017, η Γερμανική Διαστημική Υπηρεσία (DLR) υπέγραψε συμβόλαιο με την εταιρεία OHB Systems για την κατασκευή ενός πειραματικού τηλεπικοινωνιακού  δορυφόρου που θα πάρει το όνομα "Heinrich Hertz". Υπολογίζεται ότι η εκτόξευση του δορυφόρου θα γίνει το 2021.

• Φωτογραφικό αρχείο για τον Heinrich Hertz.

• Το πείραμα του Hertz για τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα. (αγγλικά, 6:31)

• Τι είναι τα ραδιοκύματα και πώς λειτουργούν; (αγγλικά, 11:43)

Πηγή: Today in Science History,  Περί Φυσικής