Τετάρτη, 22 Σεπτεμβρίου 2021

Το "Μαγνητικό Πεδίο" σε pptx (ανανεωμένη ανάρτηση).

(Από τον ιστότοπο teachersofphysics.com)

Φυσική Γ' Λυκείου Προσανατολισμού Θετικών Σπουδών και Σπουδών Υγείας

Στις 54 διαφάνειες της ανάρτησης υπάρχει παρουσίαση της θεωρίας μέσα από ένα συνδυασμό κειμένου, εικόνων και υπερσυνδέσεων. Όποια λέξη ή φράση εμφανίζεται υπογραμμισμένη σε μια διαφάνεια, σημαίνει πως έχει υπερσύνδεση. 

Παρακάτω δίνω ορισμένες οδηγίες για την καλύτερη λειτουργία και χρήση των διαφανειών μιας παρουσίασης pptx. Αυτό θα γίνεται σε κάθε παρόμοια ανάρτηση.

Όταν το pptx είναι σε κατάσταση προβολής, βάζοντας το δείκτη του ποντικιού στην υπογραμμισμένη λέξη ή φράση, εμφανίζεται το "χεράκι", οπότε κάνοντας αριστερό κλικ εκεί, οδηγείστε συνήθως σε μια προσομοίωση ή βίντεο που έχει σχέση κι εξυπηρετεί την καλύτερη κατανόηση του συγκεκριμένου μαθήματος. Γι' αυτή τη διαδικασία χρειάζεται να υπάρχει σύνδεση με το διαδίκτυο.

Μετά την ανάπτυξη της θεωρίας, δίνονται διαδικτυακές διευθύνσεις-παραπομπές, όπου μπορείτε να βρείτε επιπλέον χρήσιμο εκπαιδευτικό υλικό προερχόμενο από συναδέλφους και εκπαιδευτικά ιδρύματα.

Στις τελευταίες διαφάνειες κάθε ανάρτησης υπάρχουν ερωτήσεις (διαφόρων τύπων) και ασκήσεις σχετικές με το θέμα της ανάρτησης. 

Οι αναρτήσεις pptx μπορούν να χρησιμοποιηθούν άμεσα από κάθε συνάδελφο, αρκεί να έχει κατεβάσει στον υπολογιστή του κάποιο πρόγραμμα που υποστηρίζει το powerpoint (Office ή κάτι άλλο). 

Για την παρουσίαση κάθε διαφάνειας έχω επιλέξει κάποιο χρονισμό. Γι' αυτό ο (η) χρήστης του υλικού καλό θα ήταν να έχει μελετήσει με προσοχή τον τρόπο που το κείμενο και οι εικόνες αλληλοδιαδέχονται, πριν το χρησιμοποιήσει. 

Υπάρχει περίπτωση κάποια σύμβολα να μην προβάλλονται σωστά στην οθόνη του δικού σας υπολογιστή. Ο πιο πιθανός λόγος γι' αυτό είναι η διαφορετική έκδοση του Office (pptx). Χρησιμοποιώ το MS Office 2016. 

Οι αναρτήσεις δεν είναι κωδικοποιημένες, για να μπορεί ο (η) συνάδελφος να επιφέρει αλλαγές που κρίνει ότι βελτιώνουν την εκπαιδευτική προσέγγιση του θέματος. Η αναφορά από τον (την) χρήστη, του ονόματός μου ως δημιουργού της παρουσίασης, θα με τιμούσε ιδιαίτερα! 

Εννοείται, ότι η χρήση κάθε ανάρτησης pptx δεν αφορά την εμπορική εκμετάλλευσή της. 

Μπορείτε να κατεβάσετε την ανάρτηση για το "ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΠΕΔΙΟ" από  ΕΔΩ (Dropbox)  ή  ΕΔΩ (Google Drive). 

Πώς θα κατεβάσετε ένα αρχείο στον υπολογιστή σας.

Αριστερό κλικ στη λέξη "ΕΔΩ" (που αντιστοιχεί στο αρχείο που θέλετε). Θα μεταφερθείτε στον ιστότοπο του Dropbox ή του Google Drive (όπου είναι αποθηκευμένα τα αρχεία).

Αριστερό κλικ στις τρεις τελείες (...) που βλέπετε επάνω, δεξιά.

Αριστερό κλικ στην λέξη download.

Το αρχείο κατεβαίνει στο Φάκελο ΛΗΨΕΙΣ του υπολογιστή σας (ή όπου αλλού έχετε ορίσει να κάνετε λήψη των αρχείων). 

Αποθηκεύστε το αρχείο σε όποιο Φάκελο του υπολογιστή σάς εξυπηρετεί.

Καλή συνέχεια στις προσπάθειές σας.

Τετάρτη, 15 Σεπτεμβρίου 2021

Σαν σήμερα... 1929, γεννήθηκε ο Murray Gell-Mann, ο άνθρωπος που πρότεινε το μοντέλο του κουάρκ.

Murray Gell-Mann

Σαν σήμερα, στις 15 Σεπτεμβρίου 1929, γεννήθηκε στο Κάτω Μανχάταν της Ν. Υόρκης ο Murray Gell-Mann (Μάρεϊ Γκελ-Μαν), που εισήγαγε το μοντέλο των κουάρκ ως συστατικών όλων των αδρονίων.

Οι γονείς του, Arthur Isidore Gell-Mann και Pauline Reichsteinήταν μετανάστες εβραϊκής καταγωγής από την τότε Αυστροουγγαρία (καταγωγή από το Czernowitz, σήμερα Chernivtsi στη δυτική Ουκρανία) και παντρεύτηκαν το 1919 στη Ν. Υόρκη. Ο Μάρει είχε ένα μεγαλύτερο αδελφό, τον Benedict  (1920). Όπως ο ίδιος ο Γκέλ-Μαν είχε πει σε συνέντευξή του ".. η μητέρα μου πάντα είχε όνειρα για μένα, να κάνω σπουδαία πράγματα" 

Από μικρός παρουσίασε έντονη περιέργεια και αγάπη για τη φύση και τα μαθηματικά. Σε ηλικία μόλις 15 ετών τελείωσε με εξαιρετικές επιδόσεις το νεοϋρκέζικο σχολείο Columbia Grammar & Preparatory School και έγινε δεκτός με υποτροφία στο Κολέγιο Jonathan Edwards του Πανεπιστημίου YaleΈτσι, το όνειρο της μητέρας του πραγματοποιήθηκε, αφού κατάφερε να πάρει πλήρη υποτροφία σε ιδιωτικό σχολείο μέσης εκπαίδευσης! 

O Γκελ-Μαν σε νεαρή ηλικία.

Ο ίδιος ο Γκελ-Μαν είχε περιγράψει τα μεγάλα ενδιαφέροντά του: "Τα κύρια ενδιαφέροντά μου ήταν τα πάντα πάνω σε θέματα που αφορούσαν την ατομικότητα, τη διαφορετικότητα, την εξέλιξη. Ιστορία, αρχαιολογία, γλωσσολογία, φυσική ιστορία διαφόρων ειδών –πουλιά, πεταλούδες, δέντρα, ποώδη ανθοφόρα φυτά κ.ο.κ.– αυτά είναι τα πράγματα που αγαπούσα. Συν τα μαθηματικά. Συν όλα τα άλλα πράγματα – την τέχνη, για παράδειγμα, και τη μουσική», είχε πει.

Το 1947 μετείχε στην τριμελή αντιπροσωπευτική ομάδα του Yale (με τους Murray Gerstenhaber  και Henry O. Pollakπου κέρδισε το δεύτερο βραβείο στο μαθηματικό διαγωνισμό William Lowell Putnam.
Το 1948 πήρε μπάτσελορ (BS) στη Φυσική από το Yale και το 1951 το διδακτορικό του από το ΜΙΤ, έχοντας ως επιβλέποντα καθηγητή τον Victor Weisskopf. Το θέμα της διδακτορικής του εργασίας ήταν "Coupling strength and nuclear reactions" ("Δύναμη σύζευξης και πυρηνικές αντιδράσεις").

(Από αρισ.) Lee DuBridgeEdwin Land 
και Μάρεϊ Γκελ-Μαν.
(Caltech Archives)

Ο πατέρας του ήταν αυτός που τον έπεισε να επιλέξει τη φυσική ως μεταπτυχιακό του στο Yale. Η φυσική, σύμφωνα με τον Γκελ-Μαν, ήταν "το μόνο μάθημα στο οποίο τα πήγα άσχημα στο γυμνάσιο και το μισούσα". Αλλά ο πατέρας του του είπε ότι θα του άρεσε η κβαντομηχανική και η σχετικότητα. "Έτσι πήρα τη φυσική και μετά από λίγο μου άρεσε. Και διαπίστωσα ότι ο πατέρας μου είχε δίκιο, στην πραγματικότητα -περιέργως- είχε απόλυτο δίκιο. Η κβαντομηχανική και η σχετικότητα ήταν θαυμάσια."

Το 1952 ξεκίνησε την ακαδημαϊκή του καριέρα ως μέλος του Institute for Advanced Studies - IAS  (Ινστιτούτο Προχωρημένων Σπουδών) στο Πρίνστον της Ν. Υόρκης. Τα επόμενα χρόνια εργάστηκε ως επισκέπτης καθηγητής έρευνας στο Πανεπιστήμιο του Ιλινόις (Urbana–Champaign), συνέχισε ως επισκέπτης αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Columbia και μετά στο Institute for Nuclear Studies (Ινστιτούτο Πυρηνικών Σπουδών) του Πανεπιστημίου του Σικάγο, ως αναπληρωτής καθηγητής (1954-1955) με αντικείμενο έρευνας τις σχέσεις διασποράς. Το 1956 έγινε καθηγητής Φυσικής με κύριο αντικείμενο την έρευνα των ασθενών αλληλεπιδράσεων.
 
Το 1955 παντρεύτηκε την J. Margaret Dow που είχε συναντήσει στο Πρίνστον και με την οποία απέκτησαν μία κόρη την Elizabeth Sarah (1956) κι έναν γιο, τον Nicholas (1963).

1972, ο Μάρεϊ Μάρεϊ με την Mary Gaillard στο CERN.
(CERN PhotoLab)

Το 1955 μετακινήθηκε στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Καλιφόρνιας (CalTech), όπου πολύ σύντομα, το 1956, έγινε καθηγητής πλήρους απασχόλησης. Από πλευράς ηλικίας ήταν ο νεότερος επιστήμονας του Ινστιτούτου που είχε πάρει αυτή τη θέση. Το 1967 έγινε καθηγητής Φυσικής στην έδρα Millikan.

Το 1958,  ο Γκελ-Μαν με τον Richard Feynman (Ρίτσαρντ Φάινμαν), παράλληλα με την ανεξάρτητη ομάδα των George Sudarshan (Τζορτζ Σουνταρσάν) και Robert Marshak (Ρόμπερτ Μάρσακ), ανακάλυψαν τις μη ομότιμες δομές της ασθενούς αλληλεπίδρασης, μία ανακάλυψη που ακολούθησε την πειραματική ανακάλυψη της παραβίασης της ομοτιμίας (parity) από την Chien-Shiung Wu (Τσιέν-Σιούνγκ Γου).

Ο Γκελ-Μαν το 1994.
Οι μελέτες του Γκελ-Μαν κατά τη δεκαετία του 1950 περιελάμβαναν και κάποια σωμάτια που είχαν ανακαλυφθεί πρόσφατα στις κοσμικές ακτίνες και που σήμερα αποκαλούνται  καόνια και υπερόνια. Η προσπάθειά του να ταξινομήσει αυτά τα σωμάτια, τον οδήγησε να προτείνει έναν κβαντικό αριθμό που απεκάλεσε "παραδοξότητα" ("strangeness" - "S"), ο οποίος θα διατηρείται κατά τις ισχυρές και  ηλεκτρομαγνητικές αλληλεπιδράσεις, αλλά όχι και στις ασθενείς. 

Το 1961 οι παραπάνω έρευνες οδήγησαν τον Γκελ-Μαν (και τον Kazuhiko Nishijima) να εισάγει ένα ταξινομικό πρότυπο για τα αδρόνια, τα σωματίδια δηλαδή που αλληλεπιδρούν ισχυρώς. Αυτό το πρότυπο ερμηνεύεται σήμερα κομψά από το μοντέλο των κουάρκ. Ο Γκελ-Μαν αναφέρθηκε στο σχήμα αυτό με τον όρο "Οκταπλός δρόμος" ("Eightfold Way"), εξαιτίας των οκτάδων που σχηματίζουν τα σωματίδια σε αυτή την ταξινόμηση (ο όρος υπαινίσσεται την Οκταπλή ατραπό του Βουδισμού).

Μάρεϊ Γκελ-Μαν και Ρίτσαρντ Φάϊνμαν.

Το 1964 ο Γκελ-Μαν (και ανεξάρτητα ο George Zweig) κινήθηκαν στην ίδια λογική και υπέθεσαν την ύπαρξη των κουάρκ, σωματιδίων από τα οποία θα αποτελούνταν τα αδρόνια σε αυτό το σχήμα. 
Το όνομα «κουάρκ» δόθηκε από τον Γκελ-Μαν και προέρχεται από το μυθιστόρημα Finnegans Wake του Ιρλανδού Τζέιμς Τζόυς («Τρία κουάρκ για το Muster Mark!», βιβλίο 2, επεισόδιο 4), ενώ ο Zweig αναφερόμενος σ' αυτά, τα είχε ονομάσει "άσους" ("aces"). 
Τα κουάρκ, τα αντικουάρκ και τα γκλουόνια καθιερώθηκαν σύντομα ως οι υποκείμενες στοιχειώδεις οντότητες στη μελέτη της δομής των αδρονίων. 
Το 1969, ο Γκελ-Μαν βραβεύθηκε με το Νόμπελ Φυσικής «για τη συμβολή του και τις ανακαλύψεις σχετικά με την κατηγοριοποίηση των στοιχειωδών σωματιδίων και των αλληλεπιδράσεών τους».

Yuval Ne'eman (αρισ.) και Μάρεϊ Γκελ-Μαν (δεξ.), 
το 1964 στο Caltech.

Το 1972, ο Γκελ-Μαν με τον Harald Fritzsch (Χάραλντ Φριτς) εισήγαγαν τον διατηρούμενο κβαντικό αριθμό "χρώμα" ("color charge") και αργότερα, από κοινού με τον Heinrich Leutwyler, επινόησαν τον όρο κβαντική χρωματοδυναμική (Quantum ChromoDynamics - QCD) για τη θεωρία βαθμίδας που περιγράφει την ισχυρή αλληλεπίδραση. Το πρότυπο των κουάρκ αποτελεί μέρος της QCD και υπήρξε αρκετά ανθεκτικό ώστε να συμπεριλάβει και την ανακάλυψη νέων "γεύσεων" κουάρκ που υπερέβαιναν το σχήμα του "οκταπλού δρόμου".
Στις δεκαετίες του '70 και του '80, όταν η "θεωρία των χορδών" είχε γίνει αντιδημοφιλής, ο Γκελ-Μαν έπαιξε σημαντικό ρόλο στο να διατηρηθεί το ενδιαφέρον γι' αυτή.

(Από αρισ.) Μάρεϊ Γκελ-Μαν, Λεβ Λαντάου 
και Ρόμπερτ Μάρσακ δειπνούν στη Μόσχα (1956). 
(AIP Emilio Segrè Visual Archives)

Το 1984, ο Γκελ-Μαν μετακινήθηκε στη Σάντα Φε στο Ν. Μεξικό, όπου έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στην ίδρυση του Ινστιτούτου της Σάντα Φε, σε συνεργασία με πολλούς ακόμη σημαντικούς επιστήμονες.
Μέχρι λίγο πριν το θάνατό του εξακολουθούσε να εργάζεται ως "διακεκριμένος καθηγητής" στο ίδιο Ινστιτούτο, ενώ παράλληλα τα τελευταία χρόνια παρέδιδε μαθήματα στο κοντινό Πανεπιστήμιο του Ν. Μexico.
Στη δεκαετία του '90, το ενδιαφέρον του στράφηκε στη μελέτη της πολυπλοκότητας. Ένα μεγάλο μέρος της έρευνάς του στο Ινστιτούτο Σάντα Φε επικεντρώθηκε στη θεωρία σύνθετων προσαρμοστικών συστημάτων. Αργότερα, ηγήθηκε του Προγράμματος Εξέλιξης Ανθρωπίνων Γλωσσών στο Ινστιτούτο.
Στο CalTech δίδαξε μέχρι τη συνταξιοδότησή του το 1993, οπότε έγινε καθηγητής Emeritus στην έδρα Φυσικής Millikan. 
Μετά το θάνατο της πρώτης συζύγου του το 1981, παντρεύτηκε το 1992 την Marcia Southwick .

Ο Μάρεϊ Γκέλ-Μαν κατά την απονομή του Νόμπελ Φυσικής. 

Το 1995 κυκλοφόρησε το περίφημο βιβλίο του "The Quark and the Jaguar: Adventures in the Simple and the Complex" ("Το κουάρκ και ο ιαγουάρος: Περιπέτειες στο απλό και το πολύπλοκο"), όπου με απλό τρόπο προσπαθεί να αναπτύξει τα θέματα με τα οποία ασχολήθηκε σε όλη την σταδιοδρομία του.


Τον Σεπτέμβριο 2010 ο Γκελ-Μαν τοποθετήθηκε στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνια (USC) ως Presidential Professor (διάκριση καθηγητή). Μ' αυτό τον τρόπο το USC θέλησε να προσφέρει μια σπάνια τιμή σ' έναν επιστήμονα που συνδύαζε υψηλή ακαδημαϊκή αναγνώριση και συνεισφορές ορόσημο στην κοινωνία. 
Στο USC συνεργάστηκε με τον David Agus, καθηγητή ιατρικής και βιοϊατρικής μηχανικής. Οι δυο τους εργάστηκαν για να αναπτύξουν μια καλύτερη κατανόηση της πολυπλοκότητας των ανθρώπινων ασθενειών.

Ο Μάρεϊ Γκελ-Μαν πέθανε στις 24 Μαΐου 2019 στο σπίτι του στη Σάντα Φε, σε ηλικία 90 ετών.

Ο Μάρεϊ Γκέλ-Μαν δίνει διάλεξη στο Πανεπιστήμιο του
Illinois at Urbana/Champaign (1991). 

(AIP Emilio Segrè Visual Archives)

Κατά τη διάρκεια της μακριάς ζωής του, ο Μάρεϊ Γκελ-Μαν, εκτός από το Νόμπελ, έλαβε ένα μεγάλο πλήθος σπουδαίων βραβείων και έχει γίνει μέλος σημαντικών επιτροπών ή επιστημονικών ενώσεων.
Αξίζει να σημειώσουμε ότι ο καθηγητής Μάρεϊ Γκελ-Μαν έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για πολλούς τομείς της επιστήμης, πέρα από τη Φυσική. Ασχολήθηκε με την αρχαιολογία, την μελέτη της καταγωγής των γλωσσών, την φυσική ιστορία και την προστασία της άγριας ζωής, την παρατήρηση πουλιών, την συλλογή αντικών, θέματα σχετικά με τη βιολογική και πολιτιστική εξέλιξη, αλλά και την ψυχολογία της δημιουργικής σκέψης
Μετά τον θάνατο του Γκελ-Μαν, ο συγγραφέας Cormac McCarthy που τον είχε γνωρίσει, θέλοντας να τονίσει την ευρυμάθειά του, είχε δηλώσει: "Ήξερε περισσότερα πράγματα, για περισσότερα πράγματα, από οποιονδήποτε έχω γνωρίσει. Το να χάνεις τον Μάρεϊ είναι σαν να χάνεις την Εγκυκλοπαίδεια  Britannica (Μπριτάνικα)."  

Ο Μάρεϊ Γκελ-Μαν στο πείραμα ATLAS του CERN, 
τον Ιανουάριο του 2013.
  • Η εργασία (σε pdf) του Μάρεϊ Γκελ-Μαν για το quark στο περιοδικό PHYSICS LETTERS. 
  • Ο Μάρεϊ Γκελ-Μαν μιλά για τη ζωή του στο Web of Stories (σειρά διηγήσεων στα αγγλικά).
Το εξώφυλλο του βιβλίου "The Quark and the Jaguar"
που κυκλοφόρησε το 1995 από τον εκδοτικό οίκο
St. Martin's Griffin

  • Ο Μάρεϊ Γκελ-Μαν μιλά για τον Ρίτσαρντ Φάϊνμαν (5:30, αγγλικά).
  • Ο Μάρεϊ Γκελ-Μαν σε ομιλία του στο Πανεπιστήμιο του Scranton (58:14, αγγλικά).
  • Συνέντευξη του Μάρεϊ Γκελ-Μαν στο CERN, στις 23 Ιανουαρίου 2012 (αγγλικά, 16:03). Μιλά για την Υπερσυμμετρία, το πεδίο Higgs και το Ινστιτούτο της Santa Fe.
  • Στο περιοδικό The Atlantic (τεύχος Ιούλιος 2000), ο συγγραφέας George Johnson γράφει για  τον Μάρεϊ Γκελ-Μαν και τον Ρίτσαρντ Φάινμαν στο άρθρο "The Jaguar and the Fox". 
  • Το Caltech τιμά τον Μάρει Γκελ-Μαν για τα 50 χρόνια του κουάρκ (9-10 Δεκεμβρίου 2013).
  • Το Ινστιτούτο της Santa Fe αποχαιρετά τον Μάρεϊ Γκελ-Μαν (24 Μαΐου 2019).
Πηγή: Today in Science Historywikipedia,  caltech

Δευτέρα, 13 Σεπτεμβρίου 2021

Σαν σήμερα... 1948, γεννήθηκε ο θεωρητικός φυσικός Δημήτρης Νανόπουλος.

Δημήτρης Νανόπουλος

Σαν σήμερα, στις 13 Σεπτεμβρίου 1948, βράδυ Δευτέρας, γεννήθηκε στο μαιευτήριο "Έλενα" στην Αθήνα, ο Δημήτρης Νανόπουλος, διακεκριμένος θεωρητικός φυσικός και ακαδημαϊκός.
Τότε, η οικογένειά του ζούσε στο Χαρβάτι (σημερινή Παλλήνη) σ' ένα σπίτι που τους είχε παραχωρήσει ένας φίλος του πατέρα του. Ο πατέρας του, Βάιος, είχε γεννηθεί στο Σέλτση (ένα από τα 8 χωριά του Πωγωνίου) της Β. Ηπείρου και το αρχικό επίθετο του παππού του ήταν Νάκας που το 1914 το έκανε Νανόπουλος, επειδή ακουγόταν πιο ελληνικό. Ο πατέρας του εργαζόταν ως γαλακτοκόμος στο νοσοκομείο  "Ευαγγελισμός".      

Αφού τελείωσε το Δημοτικό σχολείο στο Χαρβάτι, παρακολούθησε τις 4 πρώτες τάξεις του Γυμνασίου στο Γυμνάσιο Ζωγράφου, απ' όπου αποφάσισε να φύγει στην 5η Γυμνασίου για το 3ο Γυμνάσιο της Αθήνας στους Αμπελοκήπους, λόγω προβλήματος που προέκυψε με τον καθηγητή του των Θρησκευτικών.

Το 1966 εισήχθη στο τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, απ' όπου αποφοίτησε το 1971 και αναχώρησε για μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Σάσσεξ στην Αγγλία. 
Τον Ιούλιο του 1972 δημοσίευσε την πρώτη του εργασία με τους Alex Love και Graham Ross, ενώ το επόμενο διάστημα ακολούθησαν 12 ακόμη εργασίες. 
Το 1973 ολοκλήρωσε το διδακτορικό του στη Φυσική Υψηλών Ενεργειών με την καθοδήγηση (supervisor) του καθηγητή Norman Dombey.


Mary Gaillard, John Ellis και Δημήτρης Νανόπουλος.

Μετά από πρόσκληση του CERN, από το 1973 μέχρι το 1975, πέρασε εκεί την πρώτη του θητεία. Εκεί βρισκόταν στις 24 Οκτωβρίου 1975, όταν μαζί με τον John Ellis και την Mary Gaillard ολοκλήρωσαν την εργασία τους με τίτλο "A phenomenological profile of the Higgs boson" ("Ένα φαινομενολογικό προφίλ του μποζονίου Higgs"). Η εργασία (EGN - από τα αρχικά των ονομάτων τους) δημοσιεύτηκε το 1976. 


Η επικεφαλίδα της εργασίας EGN.

Αυτή ήταν η εργασία στην οποία αναφέρθηκε ο Peter Higgs στις 10 Δεκεμβρίου 2013, κλείνοντας την ομιλία του κατά την παραλαβή του βραβείου Nobel Φυσικής 2013.

"... το 1976 οι Ellis, Gaillard και Νανόπουλος παρότρυναν τους πειραματικούς φυσικούς του CERN να αναζητήσουν το μποζόνιο Higgs όπως το προέβλεπε η θεωρία. Ήταν η αρχή μιας μεγάλης πειραματικής έρευνας, η οποία κορυφώθηκε με την ανακοίνωση του CERN τον Ιούλιο του 2012". 

Ο Δημήτρης Νανόπουλος με τον Steven Weinberg στο Harvard.

Το 1976 βρέθηκε για λίγους μήνες ως ερευνητής στο Εργαστήριο Θεωρητικής Φυσικής της École Normale Supérieure στο Παρίσι. Το επόμενο διάστημα 1976-1977 εργάστηκε ως ερευνητικός εταίρος στο τμήμα Φυσικής στο Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν στις ΗΠΑ.

Την επόμενη διετία 1977-1979, μετά από πρόσκληση του καθηγητή Sheldon Lee Glashow, εργάστηκε ως ερευνητικός εταίρος στο Εργαστήριο Φυσικής Lyman του Πανεπιστημίου Harvard 
Tο 1978, ευρισκόμενος στο Harvard, έγραψε με τους H. Georgi, S. Glashow και M. Machacek την εργασία: "Higgs Bosons from Two-Gluon Annihilation in Proton-Proton Collisions" ("Τα μποζόνια Higgs από την εκμηδένιση δύο γλουονίων στις συγκρούσεις πρωτονίου-πρωτονίου) (Physical Review Letters 40, 692 - 13 Μαρτίου 1978), όπου πρότειναν έναν τρόπο παραγωγής του μποζονίου Higgs. Η εργασία αυτή ήταν συνέχεια της ΕGN που είχε γίνει στο CERN
Το 2011, αυτή η μέθοδος χρησιμοποιήθηκε στο CERN για την ανίχνευση του μποζονίου Higgs.

Το 1980 στο Ερευνητικό Κέντρο Ettore Majorana στο Τραπάνι της Ιταλίας.

Ακολούθησε η επιστροφή του στο ερευνητικό προσωπικό Θεωρητικής Φυσικής του CERN στο διάστημα 1979-1986, για να προαχθεί τον Ιούλιο 1986 στη θέση του Φυσικού ανώτερης βαθμίδας.
Τη διετία 1986-1988 επέστρεψε στο τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου του Ουισκόνσιν ως καθηγητής πλέον.
Το 1989 γίνεται καθηγητής στο τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου TEXAS A & M και από τότε μέχρι σήμερα συνέδεσε την καριέρα του και την επιστημονική του πρόοδο κυρίως με αυτό το πανεπιστήμιο. Από το 2002 κατέχει την έδρα Mitchell/Heep της Φυσικής Υψηλών Ενεργειών. 

Από το 1996 μέχρι σήμερα είναι Διευθυντής του World Laboratory Research Center στην αστροσωματιδιακή φυσική (HARC).
Το κύριο ερευνητικό του έργο ανήκει στο πεδίο της σωματιδιακής φυσικής (ή φυσική υψηλών ενεργειών) και της κοσμολογίας, ενώ στα ερευνητικά του ενδιαφέροντα ανήκουν και η δημιουργία μιας ενοποιημένης θεωρίας όλων των δυνάμεων της φύσης, η θεωρία του Παντός, η υπερσυμμετρία, η υπερβαρύτητα, οι θεωρίες υπερχορδών και η βιοφυσική.

Ευάγγελος Γαζής, Peter Higgs και Δημήτρης Νανόπουλος στο Διεθνές Θερινό
 Σχολείο Σωματιδιακής Φυσικής, στο Erice της Σικελίας (Αύγουστος 2008).

Έχει συγγράψει πάνω από 680 πρωτότυπες εργασίες, όλες δημοσιευμένες σε περιοδικά με κριτές και υψηλό παράγοντα επιρροής, συμπεριλαμβανομένων 15 βιβλίων. Έχει πάνω από 45.290 ετεροαναφορές (δείκτης h = 102) και από το 2004 έγινε ο 4ος σε παραπομπές φυσικός υψηλών ενεργειών, σύμφωνα με την κατάταξη της βάσης δεδομένων SPIRES-HEP.

Σύμφωνα με τον John Ellis, ο όρος Grand Unified Theories (GUT- Μεγάλη Ενοποιημένη Θεωρία) που χρησιμοποιείται στη Φυσική των Υψηλών Ενεργειών, οφείλεται στον Δημήτρη Νανόπουλο και τον πρωτοχρησιμοποίησε σε εργασία του που δημοσιεύτηκε τον Δεκέμβριο του 1978 (Harvard Preprint HUTP-78/A062). 

Έχει δεχθεί πλήθος τιμητικών διακρίσεων από την Ελληνική πολιτεία και τον επιστημονικό κόσμο.
Το 1988 έγινε εταίρος της American Physical Society (APS) και το 1992 μέλος της Ιταλικής Εταιρείας Φυσικής (SIF).
Το 1996 του απονεμήθηκε ο Tαξιάρχης του Τάγματος της Τιμής της Ελληνικής Δημοκρατίας. 
Το 1997 εκλέχθηκε τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών στην έδρα της Θεωρητικής Φυσικής. 
Το 1999 του απονεμήθηκε το πρώτο βραβείο από το Gravity Research Foundation (Ίδρυμα Ερευνών της Βαρύτητας), κάτι που επαναλήφθηκε το 2005.
Το 2006 του απονεμήθηκε το διεθνές βραβείο του Κοινωφελούς Ιδρύματος Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης, ενώ το 2009 τιμήθηκε με το βραβείο Ενρίκο Φέρμι της Ιταλικής Εταιρείας Φυσικής 
"για τη σημασία των θεωρητικών αποτελεσμάτων του στη μελέτη των καθολικών και τοπικών συμμετριών στις θεωρίες πεδίων και υπερχορδών και για την ανακάλυψη των θεμελιωδών φαινομενολογικών ιδιοτήτων της Μεγάλης Ενοποίησης και των θεωριών των υπερχορδών".

Με τη σύζυγό του Μυρτώ.

Από το 2005 έως το 2006 υπήρξε Εθνικός Εκπρόσωπος της Ελλάδος στον ESA (Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος).
Υπήρξε Εθνικός Εκπρόσωπος της Ελλάδος στο CERN επί 8,5 χρόνια συνολικά (Ιανουάριος 2005 - Δεκέμβριος 2010 και Ιανουάριος 2013 - Ιούνιος 2015).  
Από το 2005 έως το 2009 διετέλεσε Πρόεδρος του Ε.Σ.Ε.Τ. (Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας και Τεχνολογίας). 
Είναι μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Ιδρύματος Ωνάση.

Στις αρχές του 2014 έγινε η εγκατάστασή του ως αντιπροέδρου στην Ακαδημία Αθηνών, ενώ στις 15 Ιανουαρίου 2015 έγινε πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών.

Ο Δημήτρης Νανόπουλος ανάμεσα σε καθηγήτριες του 
2ου Γυμνασίου Παλλήνης κατά την εκεί επίσκεψή του στις 15/1/19.

Παρόλα αυτά, όταν το 1998 υπήρξε πρωτοβουλία ομάδας 32 πανεπιστημιακών (κυρίως μέλη ΔΕΠ) του τμήματος Φυσικής του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών για την μετάκληση του στο συγκεκριμένο τμήμα, το ενδεκαμελές εκλεκτορικό σώμα που κλήθηκε ν' αποφασίσει απέρριψε την πρόταση με ψήφους 6-4 (ένας ήταν απών).

Το 2015 ο Δημήτρης Νανόπουλος δημοσίευσε την αυτοβιογραφία του, σε συνεργασία με τον δημοσιογράφο Μάκη Προβατά, υπό τον τίτλο "Στον τρίτο βράχο από τον ήλιο" και υπότιτλο "Μία ζωή, η επιστήμη κι άλλα παράλληλα σύμπαντα" (εκδ. Πατάκη, Αθήνα 2015).
Το βιβλίο είναι αφιερωμένο στη Μυρτώ, τη γυναίκα του.

Το εξώφυλλο της αυτοβιογραφίας του Δημήτρη Νανόπουλου.

Στα ελληνικά κυκλοφορεί ακόμη το βιβλίο "Από την Κοσμογονία στην Γλωσσογονία" που έχει γραφτεί με τη συνεργασία του Δημήτρη Νανόπουλου και του Γεωργίου Μπαμπινιώτη.
Ο Δημήτρης Νανόπουλος συμμετείχε στη συγγραφή του συλλογικού τόμου "Τζένη Καρέζη" (επιμέλεια: Θανάσης Νιάρχος, έκδοση: Ίδρυμα Τζένη Καρέζη).

  • Μια συνέντευξη του Δημήτρη Νανόπουλου στο Θανάση Λάλα για ΤΟ ΒΗΜΑ στις 4 Ιανουαρίου 1998  ΕΔΩ.
  • Ένα ημίωρο βίντεο για τον Δημήτρη Νανόπουλο στην εκπομπή "Δημιουργώντας το αύριο" της ΕΤ1  ΕΔΩ.
  • Ομιλία του Δημήτρη Νανόπουλου στη Λωζάνη με θέμα "The first 10-30s" ("Τα πρώτα 10-30  δευτερόλεπτα") (ΜΕΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ - Melissa pour l'Hellénisme).
  • Ο λογαριασμός του Δημήτρη Νανόπουλου στο facebook  ΕΔΩ.
  • Παρουσίαση του βιβλίου "Στον τρίτο βράχο από τον Ήλιο" από τον ιστότοπο του tvxs. 
  • Επιστολή 12 καθηγητών με επικρίσεις κατά του Δ. Νανόπουλου (η απάντηση του κ. Νανόπουλου σ' αυτή την επιστολή εμφανίζεται στην ίδια ιστοσελίδα με σύνδεσμο, που όμως δεν λειτουργεί).
  • Χρονογράφημα στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ (19/6/1998) του δημοσιογράφου και στιχουργού  Λευτέρη Παπαδόπουλου για την απόρριψη της υποψηφιότητας του Δημήτρη Νανόπουλου από το Τμήμα Φυσικής του ΕΚΠΑ.

Πηγή:  Αυτοβιογραφία "Στον τρίτο βράχο από τον ήλιο",  ΒικιπαίδειαΊδρυμα Ωνάσης

Κυριακή, 12 Σεπτεμβρίου 2021

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ (Όλα τα θέματα Ιούνιος 2001 - Σεπτέμβριος 2021)

 

ΦΥΣΙΚΗ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ 

Προσανατολισμού Θετικών Σπουδών και Σπουδών Υγείας

Αφού πλέον έγιναν και οι Εξετάσεις των Ελληνοπαίδων εξωτερικού (μαζί με τις Επαναληπτικές Εξετάσεις) του 2021, ήρθε η ώρα, για μια ακόμη φορά, να δημοσιεύσω το σύνολο των θεμάτων των Πανελλαδικών Εξετάσεων στη ΦΥΣΙΚΗ Προσανατολισμού Θετικών Σπουδών και Σπουδών Υγείας (πρώην Κατεύθυνσης) της Γ' Λυκείου. 

Τα θέματα είναι ταξινομημένα με χρονολογική σειρά (από τον Ιούνιο του 2001 μέχρι και τον Σεπτέμβριο του 2021), κατά Κεφάλαιο ή τμήμα Κεφαλαίου (σύμφωνα με τη σειρά του σχολικού βιβλίου), κατά Θέμα και κατά είδος Ερώτησης. Η μορφή του αρχείου είναι word και η μορφή της γραμματοσειράς είναι Trebuchet με μέγεθος 11pt.

Τα θέματα προέρχονται από τις Πανελλαδικές Εξετάσεις όλων των τύπων Λυκείων (Ημερήσια ή Εσπερινά), από το σύνολο των εξετάσεων (κανονικές, επαναληπτικές, ελληνοπαίδων εξωτερικού-ομογενείς) και απευθύνονται στους μαθητές που θέλουν να κάνουν πρακτική εξάσκηση με μια μεγάλη ποικιλία τέτοιων θεμάτων, όπως και στους συναδέλφους καθηγητές που θέλουν να τα χρησιμοποιήσουν στη διδασκαλία τους. 
Σε όποια χρονιά δεν εμφανίζονται θέματα για τα Εσπερινά Λύκεια, σημαίνει ότι έχουν δοθεί τα ίδια με τα Ημερήσια.

Μια σειρά θεμάτων του 2016 που έχουν τον χαρακτηρισμό "παλαιό σύστημα" αφορά τους υποψηφίους του 2016 που έγραψαν εξετάσεις με την παλαιότερη εξεταστέα ύλη. 
Το ίδιο ισχύει για θέματα του 2020.

Στην αρχή εμφανίζονται τα θέματα από τα κεφάλαια που περιέχονται στην σημερινή εξεταστέα ύλη. Στη συνέχεια μπορείτε να βρείτε τα θέματα από τα κεφάλαια που έχουν αφαιρεθεί από την εξεταζόμενη ύλη πρόσφατα ή παλαιότερα. (Είμαι σίγουρος ότι θα χρειαστούν στο μέλλον!). 

Από το 2020 δημοσιεύω και τα θέματα του Ηλεκτρομαγνητισμού, κεφάλαιο που εξετάστηκε για πρώτη φορά ως ύλη της Γ' Λυκείου, στην εξεταστική περίοδο του Ιουνίου 2020. Στην ίδια ενότητα (Ηλεκτρομαγνητισμός) μπορείτε ακόμη να βρείτε τα θέματα που είχαν δοθεί στις Πανελλαδικές Εξετάσεις της Β' Λυκείου (Γεν. Παιδείας και Κατεύθυνσης) την περίοδο 2000 - 2004.

Η χρήση του υλικού προφανώς δεν είναι για εμπορική εκμετάλλευση. 

Θέματα από την ύλη που εξετάζεται
  • Για τις Μηχανικές Ταλαντώσεις  (52 σελίδες)  ΠΑΤΗΣΤΕ  ΕΔΩ  ή  ΕΔΩ.
  • Για τις Κρούσεις  (38 σελίδες)         ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ  ή  ΕΔΩ.
  • Για τη Μηχανική των Ρευστών  (17 σελίδες)  ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ  ή  ΕΔΩ.
  • Για τη Μηχανική Στερεού Σώματος  (109 σελίδες)  ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ  ή  ΕΔΩ.
  • Για τον Ηλεκτρομαγνητισμό - Γ' Λυκείου (16 σελίδες)  ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ  ή  ΕΔΩ.
  • Για τον Ηλεκτρομαγνητισμό - παλαιά θέματα Β' Λυκείου (17 σελίδες)  ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ  ή  ΕΔΩ.
Θέματα από την ύλη που έχει αφαιρεθεί

  • Για τις Ηλεκτρικές Ταλαντώσεις  (18 σελίδες)        ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ  ή  ΕΔΩ.
  • Για τα Μηχανικά Κύματα  (38 σελίδες)                   ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ  ή  ΕΔΩ.
  • Για τα Ηλεκτρομαγνητικά Κύματα  (23 σελίδες)     ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ  ή  ΕΔΩ.
  • Για το Φαινόμενο Doppler  (15 σελίδες)                  ΠΑΤΗΣΤΕ  ΕΔΩ  ή  ΕΔΩ.

Πώς θα κατεβάσετε ένα αρχείο στον υπολογιστή σας.

Αριστερό κλικ στην φράση "ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ" (που αντιστοιχεί στο αρχείο που θέλετε). Θα μεταφερθείτε στον ιστότοπο του Dropbox ή του Google Drive (όπου είναι αποθηκευμένα τα αρχεία).
Αριστερό κλικ στις τρεις τελείες (...) που βλέπετε επάνω, δεξιά.
Αριστερό κλικ στην λέξη download.
Το αρχείο κατεβαίνει στο Φάκελο ΛΗΨΕΙΣ του υπολογιστή σας (ή όπου αλλού έχετε ορίσει να κάνετε λήψη των αρχείων). 
Αποθηκεύστε το αρχείο σε όποιο Φάκελο του υπολογιστή σάς εξυπηρετεί.

Σάββατο, 4 Σεπτεμβρίου 2021

Μου άρεσε... Από ένα άρθρο του Παύλου Τσίμα για τον Μίκη Θεοδωράκη.

Η φωτογραφία του Μίκη Θεοδωράκη και του Λεωνίδα Κύρκου
συνοδεύει το άρθρο στην εφημερίδα.

Διάβασα στα σημερινά ΤΑ ΝΕΑ ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ (4-5/9/2021, στήλη Focus, Η ΑΛΛΗ ΟΨΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ, Γνώμη, σελ. 10) άρθρο του δημοσιογράφου Παύλου Τσίμα, με τίτλο "Τα μεγάλα μεγέθη", αφιέρωμα στον Μίκη Θεοδωράκη.

Μου άρεσε το σημείο που έγραφε "Ένας φίλος μουσικός που παίζει συχνά σε ιδρύματα φροντίδας υπερηλίκων, μου έχει διηγηθεί πόσο τον εντυπωσιάζει που, άνθρωποι με άνοια, που ξεχνούν το όνομά τους ή δεν αναγνωρίζουν τα πρόσωπα των παιδιών τους, θυμούνται τέλεια τους στίχους των τραγουδιών που αγάπησαν και τα τραγουδούν με πάθος, σαν να βγαίνουν ξαφνικά, μόλις τα ακούσουν, από τον λήθαργό τους. Κάπως έτσι κι εμείς. Ακούγοντας τη μουσική του Μίκη, ακόμη κι αν όλα τα έχουμε ξεχάσει, θα θυμόμαστε τα τραγούδια και, μαζί τους, κάτι από την εποχή που υπήρξε η εποχή της Μεγάλης Περιπέτειας (κάποιοι θα πουν της Μεγάλης Αυταπάτης ή της Μεγάλης Ουτοπίας), τέκνο της οποίας ήταν ο Μίκης, έτσι που είναι αδύνατον να ξεχωρίσει από αυτήν."

Μπορείτε να διαβάσετε το άρθρο στην ηλεκτρονική μορφή του ΕΔΩ (αν είστε συνδρομητής στην εφημερίδα).   

Κυριακή, 1 Αυγούστου 2021

Σαν σήμερα... Ένα παραλειπόμενο της αποστολής του Apollo 11 (Για την Margaret Hamilton).

 

Margaret Hamilton

Είναι πολύ συνηθισμένο, κάνοντας ψάξιμο στο διαδίκτυο, να ξεστρατεύεις. Στο δρόμο συναντάς κάτι ενδιαφέρον που σε οδηγεί σε άλλο μονοπάτι και μετά σε άλλο μονοπάτι ... . Έτσι, αναζητώντας υλικό για την πρώτη επίσκεψη του ανθρώπου στη Σελήνη, έπεσα σ' ένα διαμαντάκι, για το οποίο δεν γνώριζα, ούτε είχα ακούσει ποτέ κάτι. Αυτό λοιπόν θέλω να μοιραστώ μαζί σας.

Το όνομα Margaret Hamilton (Μάργκαρετ Χάμιλτον) σας λέει κάτι; Μέχρι πριν μερικές μέρες, τουλάχιστον σε μένα, δεν ήταν καν ακουστό.

Το 2003, η NASA έδωσε στη δημοσιότητα κείμενο έκθεσης με τίτλο "2003 Annual Report of the NASA Inventions & Contributions Board" ("2003 Ετήσια Έκθεση του Συμβουλίου Εφευρέσεων και Συνεισφορών της NASA"). Στις σελίδες 13 και 14 της έκθεσης, ένα κείμενο με τίτλο "Συνεισφορές λογισμικού πτήσης για το Apollo $37,200" κατέληγε ως εξής: "Ο Απόλλων ζει σήμερα συνεχίζοντας να έχει επιπτώσεις στο σύγχρονο κόσμο εν μέρει μέσα από τις πολλές καινοτομίες που δημιούργησε και υποστήριξε η κα Χάμιλτον."

1969, η Μάργκαρετ Χάμιλτον στέκεται δίπλα σε μια στίβα
 με τον κώδικα του προγράμματος Apollo.   (ΜΙΤ)

Στις 20 Ιουλίου 2021, έκανα την ανάρτηση με τίτλο "Σαν σήμερα... 1969, η πρώτη επανδρωμένη μηχανή φτάνει στη Σελήνη. Το ταξίδι του Apollo 11 από τη Γη στο Φεγγάρι (1ο μέρος).", όπου μεταξύ άλλων είχα γράψει: "Μετά από πέντε λεπτά κι ενώ η σεληνάκατος ήταν 1800 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της Σελήνης, μία προειδοποιητική λυχνία άρχισε να αναβοσβήνει στον πίνακα ελέγχου του Eagle: "Επικείμενη υπερφόρτιση του υπολογιστή". Ήταν η βλάβη με κωδικό συναγερμού 1202. Αμέσως στο Κέντρο Ελέγχου στο Χιούστον σήμανε κινητοποίηση.

Η σελίδα 45506-A του κώδικα που έφτιαξε η Χάμιλτον για το Apollo.

Τα μάτια όλων στράφηκαν σ' έναν 27χρονο ειδικό στο Κέντρο Ελέγχου στο Χιούστον, τον  Steve Bales (Στηβ Μπέιλς) που ήταν διευθυντής καθοδήγησης και από όλο το τεχνικό προωπικό, ακόμη και από τον Επικεφαλής Πτήσης Gene Kranz ήταν ο μοναδικός που είχε εμπειρία αντιμετώπισης του κωδικού 1202. Αυτός είχε λίγα λεπτά για να αποφασίσει εάν η αποστολή μπορούσε να συνεχίσει ή αν οι αστροναύτες θα έπρεπε να εγκαταλείψουν την προσπάθεια και να επιστρέψουν στο όχημα διακυβέρνησης. Τότε, ο μηχανικός ηλεκτρονικών υπολογιστών Jack Garman (Τζακ Γκάρμαν) δήλωσε στον Μπέιλς ότι ήταν ασφαλές για τη σεληνάκατο να συνεχίσει την κάθοδο. Αμέσως ο Μπέιλς έστειλε το μήνυμα: "Gο" ("Προχωρήστε") στον Gene Kranz και στον Charlie Duke, Υπεύθυνο Επικοινωνίας με το διαστημόπλοιο. Αυτή η αποφασιστικότητα και η λήψη της σωστής απόφασης από τον Μπέιλς, αργότερα τιμήθηκε από τον πρόεδρο Ρίτσαρντ Νίξον με το ίδιο μετάλλιο που έλαβαν και οι τρεις αστροναύτες."

Η Χάμιλτον στο ΜΙΤ στη διάρκεια της αποστολής του Apollo 11.

Όμως, τι ήταν αυτό που έσπρωξε τον Γκάρμαν να πει πολύ γρήγορα στον Μπέιλς ότι δεν υπήρχε πρόβλημα και μπορούσε να προχωρήσει η αποστολή του Apollo 11; Ήταν το υπολογιστικό πρόγραμμα που είχε σχεδιάσει η ομάδα πληροφορικής που ήταν υπεύθυνη για το όχημα διακυβέρνησης (Command Module - CM) και την προσεδάφιση στη Σελήνη.   

Αυτή η ομάδα εργαζόταν στο Εργαστήριο Charles Stark Draper του ΜΙΤ με επικεφαλής την μηχανικό πληροφορικών συστημάτων Μάργκαρετ Χάμιλτον. Το Εργαστήριο είχε υπογράψει σύμβαση με τη NASA για να αναπτύξει τo κατάλληλο λογισμικό. 

Η Χάμιλτον έχοντας σπουδάσει Μαθηματικά στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν και στο Κολέγιο του Earlham, το καλοκαίρι του 1959 μετακόμισε στο τμήμα μετεωρολογίας του MIT, δίπλα στον καθηγητή Edward Norton Lorenz. Εκείνη την εποχή, η επιστήμη των υπολογιστών και η δημιουργία λογισμικού δεν είχαν καθιερωθεί ως ανεξάρτητοι επιστημονικοί κλάδοι και όσοι εργάζονταν ως προγραμματιστές στηρίζονταν στην εμπειρία και την εξάσκηση που αποκτούσαν μέσα από τη δουλειά τους. Εκεί η Χάμιλτον, εργαζόμενη με υπολογιστές του τύπου LGP-30 και PDP-1 δημιούργησε λογισμικό για την πρόβλεψη του καιρού.

Η Χάμιλτον όταν εργαζόταν για το πρόγραμμα Apollo.

Από το 1961 έως το 1963, η Χάμιλτον εργάστηκε στο πρόγραμμα SAGE (Semi-Automatic Ground Environment) στο Εργαστήριο Lincoln του MIT. Το πρόγραμμα SAGE ξεκίνησε ως υπολογιστικό σύστημα πρόβλεψης καιρικών συστημάτων για την Αμερικάνικη Πολεμική Αεροπορία κι εξελίχτηκε σε πρόγραμμα αεροπορικής άμυνας από πιθανές επιθέσεις σοβιετικών αεροσκαφών, στην περίοδο του Ψυχρού Πολέμου. Η επιτυχημένη δουλειά της Χάμιλτον στα προηγούμενα προγράμματα, της έφερε την συνεργασία της με το Εργαστήριο Charles Stark Draper του ΜΙΤ για το πρόγραμμα Apollo, το 1964. 

Αρχικά η Χάμιλτον προσλήφθηκε ως προγραμματίστρια, αλλά σύντομα προχώρησε σε σχεδιασμό υπολογιστικών συστημάτων. Τελικά, ως υπεύθυνη για όλο το λογισμικό του οχήματος διακυβέρνησης, οδήγησε την ομάδα της στην ανάπτυξη του λογισμικού για τις αποστολές Apollo και Skylab. Η ίδια η Χάμιλτον σχεδίασε και ανέπτυξε λογισμικό ανίχνευσης σφαλμάτων και ανάκτησης-επαναφοράς, όπως στις  επανεκκινήσεις και στις ρουτίνες διεπαφής οθόνης (επίσης γνωστές ως οθόνες προτεραιότητας-priority display). Ασχολούμενη με το λογισμικό της αποστολής Apollo είχε εργαστεί στο σχεδιασμό συστημάτων και την ανάπτυξη λογισμικού, στη μοντελοποίηση επιχειρήσεων και διεργασιών, στην ανάπτυξη αυτοματοποιημένων συστημάτων, στη διασφάλιση ποιότητας, στην ανίχνευση σφαλμάτων και σε τεχνικές ανάκτησης, σε συστήματα διεπαφής ανθρώπου-μηχανής, σε τεχνικές δοκιμών από άκρο σε άκρο και τεχνικές διαχείρισης κύκλου ζωής. Όλα αυτά είχαν κάνει, το 40.000 γραμμών κώδικα της σεληνακάτου μαζί με τους αντίστοιχους κώδικες για το σέρβις και το όχημα διακυβέρνησης ένα απίστευτα αξιόπιστο λογισμικό και είχαν βοηθήσει τους προγραμματιστές να εντοπίζουν και να διορθώνουν ανωμαλίες που παρουσιάζονταν πριν γίνουν σημαντικά προβλήματα.

Το 2017, η Lego παρουσίασε μια φιγούρα της Μάργκαρετ Χάμιλτον,
 ως μέρος της συλλογής "Γυναίκες της NASA".  

Τελικά αποδείχτηκε ότι δεν είχε υπάρξει κάποιο πραγματικό πρόβλημα. Απλά, οι αστροναύτες είχαν αφήσει ακούσια το ραντάρ των ραντεβού ενεργοποιημένο κι αυτό προκάλεσε την ενεργοποίηση του συναγερμού. Οι οθόνες συναγερμού προτεραιότητας της Χάμιλτον διέκοψαν τις κανονικές οθόνες των αστροναυτών για να τους προειδοποιήσουν ότι υπήρχε κατάσταση έκτακτης ανάγκης "δίνοντας στους αστροναύτες μία απόφαση go / no go (να προσγειωθεί ή να μην προσγειωθεί)". Ο υπολογιστής ήταν υπερφορτωμένος με διακοπές, κάτι που σήμαινε ότι δεν μπορούσε να ολοκληρώσει όλες τις εργασίες του σε πραγματικό χρόνο και έπρεπε να αναβάλει ορισμένες από αυτές. 

Η ίδια η Χάμιλτον είχε σημειώσει σ' ένα άρθρο της για το θέμα: "Ο υπολογιστής (ή μάλλον το λογισμικό σε αυτόν) ήταν αρκετά έξυπνος για να αναγνωρίσει ότι του ζητήθηκε να εκτελέσει περισσότερες εργασίες από ό,τι θα έπρεπε να εκτελεί. Στη συνέχεια, έστειλε έναν συναγερμό, ο οποίος σήμαινε για τον αστροναύτη: «Είμαι υπερφορτωμένος με περισσότερες εργασίες από ό,τι θα έπρεπε να κάνω αυτή τη στιγμή και θα κρατήσω μόνο τα πιο σημαντικά καθήκοντα». Δηλαδή, αυτά που χρειάζονται για την προσγείωση... Στην πραγματικότητα, ο υπολογιστής ήταν προγραμματισμένος να κάνει περισσότερα από το να αναγνωρίζει τις συνθήκες σφάλματος. Ένα πλήρες σύνολο προγραμμάτων αποκατάστασης ενσωματώθηκε στο λογισμικό. Η δράση του λογισμικού, σε αυτή την περίπτωση, ήταν να εξαλείψει τα καθήκοντα χαμηλότερης προτεραιότητας και να επαναφέρει τα πιο σημαντικά ... Αν ο υπολογιστής δεν είχε αναγνωρίσει αυτό το πρόβλημα και δεν είχε αναλάβει δράση αποκατάστασης, αμφιβάλλω αν το Apollo 11 θα είχε τελικά μια επιτυχή προσσελήνωση."

H Μάργκαρετ Χάμιλτον τιμάται από την Google το 2019.

Για να ξαναγυρίσουμε στο Κέντρο Ελέγχου στο Χιούστον στις 20 Ιουλίου 1969, ο Τζακ Γκάρμαν γνώριζε ότι η Μάργκαρετ Χάμιλτον είχε φροντίσει να δημιουργήσει ένα πρόγραμμα έκτακτης ανάγκης που θα αντιμετώπιζε αυτόματα ένα πρόβλημα ακριβώς σαν κι αυτό που είχε εμφανιστεί. H Χάμιλτον είχε δουλέψει πολύ και σκληρά για μια τέτοια περίπτωση. Π.χ. αν εμφανιζόταν κάποιος συναγερμός και ο Όλντριν αντιδρούσε πολύ γρήγορα πατώντας ένα κουμπί στην οθόνη προτεραιότητας, ενδέχεται να έπαιρνε μια "λογική" απάντηση. Γι' αυτό η πρόταση της Χάμιλτον ήταν: όταν εμφανιστεί μια οθόνη προτεραιότητας, πρώτα μέτρα μέχρι το πέντε (δηλαδή μη βιαστείς). 

Έτσι, το πρόγραμμα της Χάμιλτον επέτρεψε στον Γκάρμαν να αποφασίσει πολύ γρήγορα ότι δεν υπήρχε πραγματικός κίνδυνος από την εμφάνιση του κωδικού 1202, τέτοιος που να οδηγούσε στην ματαίωση της αποστολής. Το λογισμικό πρόγραμμα της Χάμιλτον επέτρεψε στον Γκάρμαν να δώσει το «πράσινο φως» στον Μπέιλς να προχωρήσει ομαλά η εκτέλεση της αποστολής του Apollo 11.

H Μάργκαρετ Χάμιλτον τιμάται από τον Μπαράκ Ομπάμα το 2016.

Και που βρισκόταν η Μάργκαρετ Χάμιλτον αυτή την ώρα της δύσκολης απόφασης; Σίγουρα δεν βρισκόταν στην αίθουσα του Κέντρου Ελέγχου του Χιούστον, αφού δεν είχε επιτραπεί σε γυναίκες (πλην της μηχανικού αεροδιαστημικής JoAnn H. Morgan) να βρίσκονται μέσα στην αίθουσα!

Κλείνοντας αυτό το παραλειπόμενο της αποστολής του Apollo 11, να σημειώσω ότι η Μάργκαρετ Χάμιλτον έχει γεννηθεί στις 17 Αυγούστου 1936 στο Paoli της Ιντιάνα και (μεταξύ πολλών άλλων τιμητικών εκδηλώσεων) το 2016 βραβεύτηκε από τον Πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα με το Presidential Medal of Freedom (Προεδρικό Μετάλλιο της Ελευθερίας). To 1964 η Χάμιλτον χρησιμοποίησε για πρώτη φορά τον όρο "software engineering" ("μηχανική λογισμικού"). 

  • Βίντεο - καρτούν των Ματ Πόρτερ και Μάργκαρετ Χάμιλτον με τίτλο "Το λογισμικό που έστειλε τους ανθρώπους στη Σελήνη", από το TED-Ed (με ελληνικούς υπότιτλους, 4:40).
  • Βίντεο με τίτλο "Great Minds: Margaret Hamilton" ("Μεγάλα Μυαλά: Μάργκαρετ Χάμιλτον") από το κανάλι SciShow (αγγλικά, 4:35).
  • O κώδικας για το λογισμικό του Apollo 11 στο κανάλι github.
  • Βίντεο με την Χάμιλτον να θυμάται στο κανάλι MAKERS (αγγλικά, 4:36).
Πληκτρολόγιο οθόνης (DSKY) των διαστημοπλοίων του 
προγράμματος Apollo, που σχεδιάστηκε από την Raytheon
 Corporation. Βρίσκεται στο National Air and Space Museum
από το 1972 που δόθηκε από τη NASA.
  • Βίντεο με την Χάμιλτον να θυμάται στο κανάλι Christie's (αγγλικά, 4:07).
  • Από τη NASA για την Μάργκαρετ Χάμιλτον.
  • Αφιέρωμα του Περιοδικού WIRED στην Μάργκαρετ Χάμιλτον.
  • 2018, International Conference on Software Engineering (ICSE), η Μάργκαρετ Χάμιλτον απαντά σε ερωτήσεις ακροατών(-τριών) του Συνεδρίου.
  • Βίντεο της Google που τιμά την Χάμιλτον και τα 50 χρόνια της αποστολής Apollo 11.
  • Κείμενο από την Μάργκαρετ Χάμιλτον για "Το λογισμικό της πτήσης του Apollo".
  • Από το History of Recent Science and Technology, μια συνέντευξη της Μάργκαρετ Χάμιλτον στον καθηγητή του ΜΙΤ David Mindell.

Πηγή: smithsonianmagwikipedia,  openculture,  futurism,  computer,  bluesyemre