Κυριακή, 21 Ιουλίου 2019

Σαν σήμερα ... 1969, 50 χρόνια από τότε που ο άνθρωπος άφησε, για πρώτη φορά, το χνάρι του στη Σελήνη.


Ίχνος που άφησε η μπότα του Aldrin στη σεληνιακή σκόνη.

Μπορείτε να διαβάσετε για την φάση της εκτόξευσης του Apollo 11  ΕΔΩ.


Μπορείτε να διαβάσετε για την φάση της άφιξης της σεληνακάτου στη Σελήνη   ΕΔΩ.



Σαν σήμερα, στις 21 Ιουλίου 1969, πριν από 50 χρόνια, ο Αμερικανός αστροναύτης Neil Armstrong, κυβερνήτης της διαστημικής αποστολής Apollo 11, έφτασε στην άκρη της σκάλας  της σεληνακάτου Eagle και πήδηξε, για να ακουμπήσει μαλακά στο σκονισμένο έδαφος της Σελήνης. Η ώρα ήταν 2:56:15 UTC (Coordinated Universal Time - Συντονισμένη Παγκόσμια Ώρα) ή 5:56:15 ώρα Ελλάδος, της 21ης Ιουλίου 1969. 
Ο Neil Armstrong έγινε ο πρώτος άνθρωπος που πάτησε στην επιφάνεια ενός άλλου ουράνιου σώματος, λέγοντας: "That's one small step for (a) man, one giant leap for mankind" ("Είναι ένα μικρό βήμα για τον άνθρωπο, ένα τεράστιο άλμα για την ανθρωπότητα"). Τα ιστορικά λόγια του Armstrong σηματοδότησαν για πάντα ένα κορυφαίο γεγονός του 20ού αιώνα: την κατάκτηση της Σελήνης. Τα πρώτα βήματα του ανθρώπου στη Σελήνη μεταδόθηκαν ζωντανά στη Γη, μέσω μίας κάμερας που υπήρχε στο εξωτερικό της σεληνακάτου και υπολογίζεται ότι τα παρακολούθησαν 600.000.000 άνθρωποι σε όλο τον κόσμο.

Ο Armstrong κατεβαίνοντας τη σκάλα της σεληνακάτου,
λίγο πριν πατήσει για πρώτη φορά το έδαφος της Σελήνης.

Υπάρχει ένα αιωρούμενο ερώτημα για το κατά πόσο ο Neil Armstrong είχε προετοιμάσει ή όχι, αυτά τα λόγια του. Ο ίδιος πάντα υποστήριζε ότι τη στιγμή της εξόδου, του ήρθε αυθόρμητα η φράση. Ήταν όμως έτσι;
Το 2012 το BBC πρόβαλε το δικής του παραγωγής ντοκιμαντέρ «First Man on the Moon» («Ο πρώτος άνθρωπος στη Σελήνη»), για τη ζωή του Armstrong, όπου εκεί ο Dean Armstrong, αδελφός του Neil, διηγείται: 

Η πρώτη φωτογραφία που πήρε ο Armstrong όταν βρέθηκε
στο έδαφος της Σελήνης.

«Πριν να φύγει (ο Neil) για το Ακρωτήριο (Κανάβεραλ), με κάλεσε να περάσουμε λίγη ώρα μαζί.» (Ο Neil) μου είπε: «Αφού τα παιδιά έχουν πάει για ύπνο δεν παίζουμε μια παρτίδα Risk (παιχνίδι)». Εγώ του είπα ευχαρίστως. Ξεκινήσαμε να παίζουμε Risk και σε λίγο έσπρωξε προς τη μεριά μου ένα κομμάτι χαρτί, λέγοντάς μου: «Διάβασέ το». Το διάβασα. Σεκείνο το χαρτί ήταν γραμμένο «That’s one small step for man, one giant leap for mankind».
Μου λέει «Τι νομίζεις γι’ αυτό;» Του λέω «Θαυμάσιο». Μου λέει, «Πίστευα ότι θα σου άρεσε, αλλά ήθελα να το διαβάσεις». Στη συνέχεια (ο Dean) πρόσθεσε: «Ήταν γραμμένο 'that is one small step for A man’.

Με το που πάτησε το πόδι του στη Σελήνη ο Armstrong ξεκίνησε αμέσως να συλλέγει δείγματα σεληνιακών πετρωμάτων που τα αποθήκευσε στο Eagle, για την περίπτωση που απαιτηθεί ταχύτατη εγκατάλειψη της Σελήνης κάτι που ευτυχώς δεν χρειάστηκε.

Η Jan Armstrong, σύζυγος του Neil, κρατώντας μια φωτογραφία
του, είναι τρισευτυχισμένη στις 18 Ιουλίου 1969.
Στο πίσω κάθισμα βρίσκεται ο γιος της οικογένειας Mark.

Πόση όμως ήταν η αγωνία του Armstrong φτάνοντας στη Σελήνη; Την απάντηση μας τη δίνει ο γεωλόγος Gerald Schaber που βρισκόταν στο Κέντρο Ελέγχου στο Χιούστον περιμένοντας τους δύο αστροναύτες να ξεκινήσουν τον σεληνιακό τους περίπατο. Μη έχοντας κάτι να κάνει στο μεσοδιάστημα, αποφάσισε να γυρίσει το διακόπτη της οθόνης του στο κανάλι που κατέγραφε άμεσα τις βιολογικές αντιδράσεις των δύο αστροναυτών.
Κατά τη διάρκεια της καθόδου της σεληνακάτου, οι παλμοί της καρδιάς του Armstrong ήταν γύρω στους 75 ανά λεπτό, κάτι πραγματικά εξαιρετικό για έναν άνθρωπο που σε λίγο θα προσεδαφιζόταν στη Σελήνη. Ήταν σίγουρο, ότι οι παλμοί αρκετών ανθρώπων που βρίσκονταν στο Κέντρο Ελέγχου στο Χιούστον ήταν πολλοί περισσότεροι την ίδια ώρα! Βέβαια για τον Schaber η κατάσταση του Armstrong δεν αποτελούσε έκπληξη, αφού ήταν γνωστό πόσο καλός πιλότος ήταν και από πόσους κινδύνους είχε ξεφύγει.
Όμως ο Schaber ακόμη δεν τα είχε δει όλα. Τη στιγμή που η σεληνάκατος Eagle ετοιμαζόταν ν’ ακουμπήσει στη σεληνιακή επιφάνεια, η οθόνη του υπολογιστή του έδειχνε 150 παλμούς ανά λεπτό για την καρδιά του πολύπειρου Armstrong!

O Aldrin φωτογραφημένος από τον Armstrong.
Στο σκάφανδρο απεικονίζονται η σκιά του Aldrin,
η σεληνάκατος Eagle και ο ίδιος ο Armstrong.

19 λεπτά αργότερα από τον Armstrong, ο Edwin Aldrin πάτησε κι αυτός στην επιφάνεια της Σελήνης. Oι δύο αστροναύτες, αφού εγκατέστησαν την τηλεοπτική κάμερα που θα αναμετάδιδε κάθε κίνησή τους,  πέρασαν λίγα λεπτά πειραματιζόμενοι με τη σεληνιακή βαρύτητα. Η κάμερα παρέμεινε για πάντα στη σεληνιακή επιφάνεια μετά την αναχώρησή τους.

Στη Σελήνη, οι Armstrong και Aldrin τοποθέτησαν μία πλακέτα στο πλευρό της βάσης του Eagle: «Here men from the planet Earth first set foot upon the Moon, July 1969 A.D.  We came in peace for all mankind" ("Εδώ, άνθρωποι από τον πλανήτη Γη έφθασαν για πρώτη φορά στη Σελήνη, Ιούλιος 1969 μ.Χ. Ήλθαμε εν ειρήνη, εκ μέρους ολόκληρης της ανθρωπότητας"). 

Το Κέντρο Ελέγχου στο Χιούστον την ώρα
της σεληνιακής βόλτας των 2 αστροναυτών.

Κάτω από την επιγραφή εμφανίζονταν τα ονόματα και οι υπογραφές των τριών αστροναυτών του Apollo 11 και του προέδρου Nixon. Λίγο αργότερα, οι Armstrong και Aldrin δέχθηκαν τα συγχαρητήρια του ιδίου του προέδρου, που βρισκόταν στο οβάλ γραφείο του Λευκού Οίκου.
Οι αστροναύτες τοποθέτησαν επίσης στην επιφάνεια της Σελήνης μία σημαία των Ηνωμένων Πολιτειών και έναν μικρό δίσκο από σιλικόνη στον οποίο ήταν καταγεγραμμένα, με μικροσκοπικούς χαρακτήρες, μηνύματα από 72 αρχηγούς κρατών και τον Πάπα Paul VI καθώς και δηλώσεις για τη διαστημική εξερεύνηση των προέδρων Dwight Eisenhower (Ντουάιτ Αϊζενχάουερ), John Kennedy (Τζον Κένεντι) και Lyndon Johnson (Λίντον Τζόνσον). 

Η σκάλα της σεληνακάτου και πίσω η αναμνηστική πλακέτα. 

Άφησαν, όμως, και κάτι άλλο, τα παράσημα των νεκρών του Διαστήματος από την αποστολή Apollo 1Virgil GrissomEdward White και Roger Chaffee, καθώς και δύο Σοβιετικών, του Βλαντίμιρ Κομαρόφ, ο οποίος έχασε τη ζωή του το 1967 στο Σογιούζ 1 και του πρώτου Σοβιετικού κοσμοναύτη, του Γιούρι Γκαγκάριν, που έχασε τη ζωή του σε αεροπορικό δυστύχημα το 1968. Τα παράσημα των Σοβιετικών είχε παραλάβει πριν από την αποστολή ο Αμερικανός αστροναύτης Frank Borman του Apollo 8, κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στην Ε.Σ.Σ.Δ.

Από το σημείο αυτό, άρχισε το αμιγώς επιστημονικό τμήμα της αποστολής. Οι δύο αστροναύτες συγκέντρωσαν δείγματα εδάφους βάρους 21,55 κιλών, και εγκατέστησαν στην επιφάνεια σειρά συσκευών που θα παρέμεναν εκεί και μετά την αναχώρησή τους. Επρόκειτο για έναν ανιχνευτή ηλιακών υποατομικών σωματιδίων, ένα ειδικό κάτοπτρο λέιζερ για τον ακριβή υπολογισμό της απόστασης Γης-Σελήνης (η μόνη συσκευή που εξακολουθεί να λειτουργεί) και έναν σεισμογράφο τόσο ευαίσθητο που κατέγραφε και τα ίδια τους τα βήματα.
Οι δύο αστροναύτες δεν έπαυσαν να φωτογραφίζονται. Στις περισσότερες από αυτές τις ιστορικές φωτογραφίες  εμφανίζεται ο Aldrin, απλά και μόνο γιατί την κάμερα κρατούσε συνεχώς σχεδόν ο Armstrong.

Η Αμερικάνικη σημαία στην Σελήνη.
Δεν έμεινε πολύ εκεί, γιατί καταστράφηκε από την
πυροδότηση της σεληνακάτου κατά την αναχώρηση.

Δύο ώρες μετά την έναρξη του σεληνιακού περιπάτου, ο Aldrin επέστρεψε στο Eagle και άρχισε τη διαδικασία αποσελήνωσης, αφού ήταν ο πιλότος της σεληνακάτου. Από μόνη της είναι μία ιστορική στιγμή, καθώς είναι η πρώτη φορά που ανθρώπινο κατασκεύασμα εκτοξεύεται από άλλο ουράνιο σώμα. 
Μισή ώρα αργότερα τον ακολούθησε ο Armstrong, αφήνοντας, όπως και ο Aldrin, δύο τελευταία ενθύμια στην επιφάνεια του δορυφόρου: τα βαριά παπούτσια που φορούσε κατά τη διάρκεια του περιπάτου και τα εκατοντάδες αποτυπώματα των βημάτων του. 
Σύμφωνα με το πρόγραμμα, οι δύο αστροναύτες επιχείρησαν να κοιμηθούν μέσα στις επόμενες 7 ώρες που παρέμειναν στην επιφάνεια της Σελήνης, αλλά ο παγωμένος και στενόχωρος θαλαμίσκος του Eagle δεν προσφερόταν για ξεκούραση. Τελικά, στις 17:54 UTC ή 20:54 ώρα Ελλάδος της 21ης Ιουλίου, ύστερα από συνολική παραμονή 21 ωρών και 36 λεπτών στην επιφάνεια της Σελήνης, ο κύριος κινητήρας του Eagle πυροδοτήθηκε και το άνω τμήμα του σκάφους εκτοξεύτηκε στο Διάστημα.

O Aldrin τοποθετεί το σεισμογράφο στο σεληνιακό έδαφος.

Από τη στιγμή της εκτόξευσης, ο Michael Collins, που επί ώρες περίμενε υπομονετικά στο Columbia, κοίταζε με αγωνία από τα παράθυρα. Λίγα λεπτά αργότερα διέκρινε μία λάμψη, ήταν το χρυσό μονωτικό περίβλημα του Eagle που λαμπύριζε στον Ήλιο, καθώς το σκάφος τον πλησίαζε. Στο σημείο αυτό, εξομολογήθηκε αργότερα, πίστεψε για πρώτη ίσως φορά ότι οι τρεις έχουν σημαντικές πιθανότητες να επιστρέψουν σώοι και αβλαβείς στη Γη.
Μετά τη σύνδεση των δύο οχημάτων (Eagle και Columbia), αλλά πριν περάσουν από τη σήραγγα σύνδεσης στο Columbia, οι Armstrong και Aldrin αφιέρωσαν αρκετή ώρα στον προσεκτικό καθαρισμό των στολών τους. Ήταν το πρώτο στάδιο μιας μακράς προληπτικής διαδικασίας απολύμανσης, λόγω του τότε φόβου για τυχόν μεταφορά από τη Σελήνη στη Γη, αγνώστων μικροβίων. Το ταξίδι της επιστροφής, πρώτο στάδιο του οποίου ήταν η απελευθέρωση του Eagle, εξελίχθηκε χωρίς το παραμικρό απρόοπτο.

O Armstrong ευχαριστημένος στη σεληνάκατο, μετά
τον σεληνιακό του περίπατο.


(Η ανάρτηση θα συνεχιστεί με το τι συνέβει τις επόμενες ώρες και μέρες).
  • Αρχείο φωτογραφιών της NASA για τις αποστολές Apollo. Οι φωτογραφίες του κειμένου προέρχονται από αυτό το αρχείο.
  • Το βίντεο της δραστηριότητας των δύο αστροναυτών στη Σελήνη (αγγλικά, 3:02:30).


Σάββατο, 20 Ιουλίου 2019

Σαν σήμερα ... 1969, 50 χρόνια από την ημέρα που μια ανθρώπινη κατασκευή, η σεληνάκατος Eagle της αποστολής Apollo 11, έφτασε στη Σελήνη για πρώτη φορά.


Η σεληνάκατος Eagle, λίγο μετά την απόσπασή της από το
 θαλαμίσκο Columbia, κινείται προς την επιφάνεια της Σελήνης.

(Μπορείτε να διαβάσετε την προηγούμενη ανάρτηση που περιέχει την φάση της εκτόξευσης του Apollo 11  ΕΔΩ).

Σαν σήμερα, στις 23:17:40 ώρα Ελλάδας (20:17:40 UTC - Coordinated Universal Time) της 20ης Ιουλίου 1969, η  σεληνάκατος Eagle (Αετός) με πλήρωμα τους Αμερικανούς αστροναύτες Neil Armstrong και Edwin Eugene "Buzz" Aldrin Jr. προσεληνώθηκε στη Θάλασσα της Γαλήνης (Mare Tranquillitatis). Ήταν η πρώτη ανθρώπινη επανδρωμένη μηχανή που έφτανε στη Σελήνη με επιτυχία και τα πρώτα λόγια που μεταδόθηκαν από τον Armstrong προς το Κέντρο Ελέγχου στο Χιούστον ήταν: "Houston, Tranquility Base here. The Eagle has landed" ("Χιούστον, εδώ Βάση Γαλήνης. Ο Αετός έχει προσεδαφιστεί").

Άποψη της σεληνακάτου Eagle και της Γης σε φωτογραφία ΄
από το εσωτερικό του θαλάμου διακυβέρνησης.

Κατά τη διάρκεια της πτήσης του Apollo 11 προς τη Σελήνη, έγινε η πρώτη έγχρωμη τηλεοπτική μετάδοση στη Γη.
Αργότερα, στις 17 Ιουλίου, έγινε για 3 δευτερόλεπτα πυροδότηση των πυραύλων του σκάφους διακυβέρνησης (CSM) για να εκτελεστεί μία από τις τέσσερις προγραμματισμένες διορθώσεις της πορείας πτήσης. Η εκτόξευση ήταν τόσο επιτυχής που δεν χρειάστηκαν οι άλλες τρεις πυροδοτήσεις.
Στις 18 Ιουλίου, ο Armstrong και ο Aldrin φόρεσαν τις διαστημικές στολές τους και πέρασαν,  μέσω της σήραγγας φόρτωσης, από το σκάφος διακυβέρνησης Columbia στη σεληνάκατο (LM) Eagle για να ελέγξουν την καλή λειτουργία των συστημάτων της σεληνακάτου. Τότε ήταν που έκαναν τη δεύτερη τηλεοπτική μετάδοση.
Στις 19 Ιουλίου, όταν  το Apollo 11  βρισκόταν στην αθέατη πλευρά της Σελήνης και δεν υπήρχε επικοινωνία με το Κέντρο Ελέγχου της NASA, το πλήρωμα έκανε τον πρώτο ελιγμό για να μπει το σκάφος σε σεληνιακή τροχιά.


Η Γη φαίνεται να ανατέλει από τον σεληνιακό ορίζοντα.

Περίπου μετά από 75 ώρες και 50 λεπτά πτήσης, το CSM πυροδοτήθηκε για 357,5 δευτερόλεπτα με αποτέλεσμα το σκάφος να μπει σε εσωτερική, ελλειπτική σεληνιακή τροχιά ύψους 69 με 190 μίλια. Το σκάφος μπήκε σε σεληνιακή τροχιά στι 19 Ιουλίου 1969, στις 20:21:50 ώρα Ελλάδος (17:21:50 UTC).

Αργότερα, όταν στο CSM είχε μείνει μόνο ο Collins, χρειάστηκε μια δεύτερη πυροδότηση για 17 δευτερόλεπτα που έβαλε το σκάφος σε νέα σεληνιακή τροχιά ύψους 62 με 70,5 μίλια. Η αλλαγή αυτή ήταν απαραίτητη μετά από καινούριους υπολογισμούς, για να μπορέσει εύκολα να συνδεθεί το σκάφος CSM με την σεληνάκατο όταν αυτή θα επέστρεφε από την Σελήνη. Στο μεταξύ, ο Armstrong με τον Aldrin είχαν κάνει την πρώτη τηλεοπτική μετάδοση από την επιφάνεια της σελήνης.


Ο πιλότος της σεληνακάτου Edwin "Buzz" Aldrin.

Στις 20 Ιουλίου, κατά τη διάρκεια της δέκατης περιστροφής τους στην τροχιά της Σελήνης, στις 18:52:00 ώρα Ελλάδος (15:52:00 UTCοι Armstrong και Aldrin εγκατέλειψαν το Columbia και μπήκαν στη σεληνάκατο (LM) Eagle. Μετά από δύο ακόμα περιστροφές, στις 17:44:00 UTC, οι αστροναύτες αποσύνδεσαν το σκάφος διακυβέρνησης από τη σεληνάκατο και πυροδότησαν τους κινητήρες του Eagle για την κάθοδο στα 16 χιλιόμετρα από την επιφάνεια.
Ο Collins, μόνος του στο Κολούμπια, επιθεώρησε τον Eagle καθώς απομακρυνόταν για να διαπιστώσει ότι το σκάφος δεν υπέστη ζημιά και ότι το σύστημα προσγείωσης ήταν σωστά αναπτυγμένο. Ο Armstrong αναφώνησε: "The Eagle has wings!" ("Ο Αετός έχει φτερά!")
Καθώς άρχισε η κάθοδος, ο Armstrong και ο Aldrin διαπίστωσαν ότι πέρασαν κάποιες χαρακτηριστικές  περιοχές στην επιφάνεια της σελήνης δύο ή τρία δευτερόλεπτα νωρίτερα, γιατί η σεληνάκατος ταξίδευε πολύ γρήγορα. Αμέσως ανέφεραν στο Κέντρο Ελέγχου ότι ήταν "long" («μπροστά»).  Αν συνέχιζαν έτσι, θα οδηγούντο αρκετά μίλια δυτικά από το στόχο τους. 


Ο πίνακας ελέγχου της σεληνακάτου Eagle. Δεξιά φαίνεται
η κινηματογραφική κάμερα των 16mm. 

Στο ύψος των 16 χιλιομέτρων πυροδοτήθηκε και πάλι ο κινητήρας και, σύμφωνα με το πρόγραμμα, θα παρέμενε σε λειτουργία μέχρι την προσελήνωση.
Μετά από πέντε λεπτά κι ενώ η σεληνάκατος ήταν 1800 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της Σελήνης, μία προειδοποιητική λυχνία άρχισε να αναβοσβήνει στον πίνακα ελέγχου του Eagle: "Επικείμενη υπερφόρτιση του υπολογιστή". Στο Κέντρο Ελέγχου σήμανε συναγερμός.
Τα μάτια όλων στράφηκαν σε έναν 27χρονο ειδικό στο Κέντρο Ελέγχου στο Χιούστον, τον  Steve Bales. Αυτός είχε λίγα λεπτά για να αποφασίσει εάν η αποστολή μπορούσε να συνεχίσει ή αν οι αστροναύτες θα έπρεπε να εγκαταλείψουν την προσπάθεια και να επιστρέψουν στο όχημα διακυβέρνησης. Τότε, ο μηχανικός ηλεκτρονικών υπολογιστών Jack Garman δήλωσε στον διευθυντή καθοδήγησης Steve Bales ότι ήταν ασφαλές για τη σεληνάκατο να συνεχίσει την κάθοδο. Αμέσως ο Bales έστειλε το μήνυμα: "Προχωρήστε". Αυτή η αποφασιστικότητα και ευθυκρισία του Bales, αργότερα τιμήθηκε από τον πρόεδρο Richard Nixon με το ίδιο μετάλλιο που έλαβαν και οι τρεις αστροναύτες.
Κατά τη διάρκεια της αποστολής, ως αιτία του παραπάνω προβλήματος, διαγνώστηκε η λανθασμένη θέση που βρισκόταν ένας διακόπτης.


Από το θάλαμο ελέγχου στο Χιούστον. (Από αρ.)
Charlie Duke (η φωνή που συνομιλούσε με το πλήρωμα του
Apollo 11 και αργότερα περπάτησε στη Σελήνη με την
αποστολή Apollo 16), Jim Lovell και Fred Haise 
(αναπληρωματικοί
του πληρώματος Apollo 11).

Τα προβλήματα ωστόσο δεν σταμάτησαν. Ενώ το Eagle πετούσε μόλις 60 μέτρα από την επιφάνεια της Σελήνης, ο Armstrong αντιλήφθηκε ότι ο υπολογιστής το οδηγούσε προς ένα σημείο γεμάτο βράχους. Πέραν της πιθανότητας σοβαρής βλάβης του οχήματος αν προσέκρουε στους βράχους, επιπλέον, αν το Eagle δεν ακουμπούσε στη Σελήνη σχεδόν απόλυτα κατακόρυφα, η αποκόλληση θα ήταν αδύνατη, με αποτέλεσμα οι δύο αστροναύτες να μη μπορέσουν να επιστρέψουν στο Columbia. Έτσι, ο Armstrong ανέλαβε ο ίδιος το μανουβράρισμα του σκάφους για να το οδηγήσει με ασφάλεια σε ομαλό έδαφος.


Άποψη της σεληνιακής επιφάνειας όπως φαινόταν από τη
σεληνάκατο, την ώρα που πλησίαζε να προσεδαφιστεί. 

Τα καύσιμα, όμως, ήταν λιγοστά και η σεληνάκατος δεν είχε παρά δύο λεπτά στη διάθεσή της. Τα επόμενα δευτερόλεπτα ήταν βασανιστικά, μέχρι που ένα μπλε φως άναψε στο θαλαμίσκο: αυτό σήμαινε ότι το Eagle είχε προσεδαφιστεί στη σεληνιακή επιφάνεια. Τα καύσιμα που απέμεναν δεν αρκούσαν παρά για 25 δευτερόλεπτα επιπλέον πτήσης. (Μετά την αποστολή η ανάλυση των δεδομένων έδειξε ότι τα εναπομείναντα καύσιμα αρκούσαν μάλλον για 50 δευτερόλεπτα πτήσης). 
Στο Χιούστον ακούστηκε καθαρά η φωνή του Armstrong να λέει: "Houston, Tranquility Base here. The Eagle has landed" ("Χιούστον, εδώ Βάση Γαλήνης. Το Eagle έχει προσεδαφιστεί"). Στη Φλώριδα, η ώρα ήταν 16:17:40 (23:17:40 ώρα Ελλάδος ή 20:17:40 UTC) της 20ής Ιουλίου του 1969.

Δυόμιση ώρες μετά την προσεδάφιση και πριν ξεκινήσουν οι προετοιμασίες για την έξοδο από την σεληνάκατο, ο Aldrin σε ανοικτή ραδιοφωνική επικοινωνία είπε:
«Είμαι ο πιλότος της σεληνακάτου. Θα ήθελα να αδράξω την ευκαιρία για να πω σε καθένα από σας που ακούει, όποιος κι αν είναι και οπουδήποτε θα μπορούσε να βρίσκεται, να σταματήσει για μια στιγμή, να αναλογιστεί τα γεγονότα των τελευταίων ωρών και να προσφέρει ευχαριστίες με τον δικό του ή δικό της τρόπο».


Άποψη των σεληνιακών κρατήρων Messier και Messier A
(από το παράθυρο τουArmstrong),
 καθώς η σεληνάκατος πλησίαζε να προσεδαφιστεί. 

Στη συνέχεια ο Aldrin έκλεισε την επικοινωνία και προσευχήθηκε μόνος του. Ήξερε ότι η ΝΑSA είχε ακόμη δικαστικές περιπέτειες από τη μήνυση που της είχε υποβάλλει η Madalyn Murray O'Hair, πρόεδρος της Οργάνωσης των Αμερικανών Αθεϊστών, με αφορμή ένα γεγονός που είχε συμβεί κατά την διάρκεια της πτήσης του Apollo 8. Έτσι, ο Aldrin αποφάσισε να προσευχηθεί ιδιωτικά. Ο Aldrin ανήκε στην Πρεσβυτεριανή Εκκλησία Webster και ο πάστορας της εκκλησίας Dean Woodruff είχε προετοιμάσει ένα απόσπασμα προσευχής που ο πιστός αστροναύτης διάβασε όταν βρισκόταν στη σεληνάκατο. Να επισημάνω, ότι η Πρεσβυτεριανή Εκκλησία Webster γιορτάζει κάθε χρόνο την επέτειο της προσελήνωσης των πρώτων αστροναυτών με τελετή που κάνει την πλησιέστερη Κυριακή στην 20η Ιουλίου.

Άποψη της σεληνιακής επιφάνειας αμέσως μετά την
προσεδάφιση της σεληνακάτου. Διακρίνεται η σκιά της.

Σύμφωνα με το αρχικό πρόγραμμα, οι Armstrong και Aldrin, φτάνοντας με τη σεληνάκατο στο έδαφος της Σελήνης, θα έπαιρναν έναν ύπνο 4-5 ωρών για να ξεκουραστούν. Ωστόσο, λόγω της υπερέντασης της στιγμής, ζήτησαν και πήραν άδεια ν’ αρχίσουν αμέσως τις προετοιμασίες για την έξοδό τους από το σκάφος. Οι προετοιμασίες για να περπατήσουν στη Σελήνη ξεκίνησαν στις 23:43. Ήταν προγραμματισμένο η προετοιμασία να κρατήσει περίπου 2 ώρες. Τελικά, επειδή η καμπίνα περιείχε και πολλά άλλα πράγματα, όπως λίστες ελέγχου, πακέτα τροφίμων και εργαλεία και δεν ήταν ακριβώς όπως στη διάρκεια της προετοιμασίας στη Γη, χρειάστηκαν τρεις και μισή ώρες για την προετοιμασία τους.


Άποψη του διπλού σεληνιακού κρατήρα στην περιοχή
που προσεδαφίστηκε η σεληνάκατος.

Μόλις ο Armstrong και ο Aldrin ήταν έτοιμοι για την έξοδό τους στο σεληνιακό έδαφος, ο θαλαμίσκος του Eagle αποσυμπιέστηκε και στις 02:39:33 της 21ης Ιουλίου 1969 άνοιξε η πόρτα. Προβάλλοντας στο σεληνιακό τοπίο με την πλάτη, ο Άρμστρονγκ άρχισε να κατεβαίνει τα εννέα σκαλοπάτια του Eagle.

 (Η ανάρτηση θα συνεχιστεί με το τι συνέβει τις επόμενες ώρες και μέρες).

  • Αρχείο φωτογραφιών της NASA για τις αποστολές Apollo. Οι φωτογραφίες του κειμένου προέρχονται από αυτό το αρχείο.
  • Προσομοίωση για την προσελήνωση της σεληνακάτου Eagle, από το κανάλι CBS  (αγγλικά, 3:18). 
  • Βίντεο με την προσεδάφιση της σεληνακάτου Eagle στην επιφάνεια της Σελήνης (αγγλικά, 4:30). 
  • Το επετειακό doodle της Google για τα 50 χρόνια της απόβασης του ανθρώπου στη Σελήνη.

Πηγή: Today in Science History,  ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑWIKIPEDIA

Τρίτη, 16 Ιουλίου 2019

Σαν σήμερα ... 1969, 50 χρόνια από την εκτόξευση του διαστημοπλοίου Apollo 11, που έφερε το χνάρι του ανθρώπου στη Σελήνη.


Το λογότυπο της αποστολής Apollo 11.

Σαν σήμερα, στις 16 Ιουλίου 1969, 50 χρόνια πίσω, η NASA εκτόξευσε, με την βοήθεια ενός πυραύλου Saturn V, το διαστημόπλοιο Apollo 11 που επρόκειτο σε λίγες μέρες να φέρει τους δύο πρώτους ανθρώπους στην επιφάνεια του φυσικού δορυφόρου της Γης, στη Σελήνη.

Το πλήρωμα του διαστημοπλοίου ήταν οι Αμερικανοί αστροναύτες Neil A. Armstrong (Νηλ Άρμστρογκ) ως διοικητής της αποστολής, Michael Collins (Μάικλ Κόλινς) ως πιλότος του οχήματος διακυβέρνησης (Command and Service ModuleCSM) και Edwin"Buzz" E. Aldrin Jr. (Έντουιν "Μπαζ" Όλντριν) ως πιλότος της σεληνακάτου (Lunar ModuleLM). Και οι τρεις αστροναύτες είχαν από μία προηγούμενη διαστημική εμπειρία. Ο Armstrong είχε συμμετάσχει στην αποστολή του Gemini8, ο Collins σ’ αυτήν του Gemini 10 και ο Aldrin στο Gemini 12. Η αποστολή Apollo 11 θα ήταν το δεύτερο και τελευταίο διαστημικό ταξίδι για τους τρεις αστροναύτες.


Ο Neil Armstrong την περίοδο της εκπαίδευσής του
στην Αεροπορική Βάση Perrin, στο Sherman του Τέξας.

Η επιλογή του πληρώματος υπήρξε τυχαία. Ουσιαστικά, το πλήρωμα της κάθε αποστολής Apollo είχε καθοριστεί από το 1967 και το ποια αποστολή θα ήταν η πρώτη που θα πραγματοποιούσε προσελήνωση εξαρτάτο από την πορεία των δοκιμών. Σχεδόν μέχρι το τέλος δεν ήταν σίγουρο αν το εγχείρημα θα το αναλάμβανε το Apollo 11 ή το Apollo 12. Τελικά, μετά από την εμπειρία των 9 προηγούμενων πτήσεων, επανδρωμένων και μη, που ακολούθησαν την καταστροφή του Apollo1, αποφασίστηκε το Apollo 11 με το τριμελές πλήρωμά του να τολμήσει την προσεδάφιση στην επιφάνεια της Σελήνης.

Όπως συνέβαινε πάντοτε και σε αυτή την αποστολή υπήρχε αναπληρωματικό πλήρωμα για κάθε θέση ξεχωριστά. Έτσι, για την θέση του διοικητή, αναπληρωματικός ήταν ο James A. Lovell Jr., ως πιλότος του CM ο WilliamA. Anders και ως πιλότος του LM ο Fred W. Haise Jr.


Αστροναύτες του προγράμματος Apollo κάνουν διάλειμμα
για μεσημεριανό, κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσής τους
στη Sierra Blanca του Τέξας.

Τελικά, κανείς δεν χρειάστηκε να αντικατασταθεί, αλλά όπως πάλι συνηθιζόταν, οι αναπληρωματικοί, αν δεν είχαν ήδη ταξιδέψει στο διάστημα προηγούμενα, θα αποτελούσαν τακτικό πλήρωμα σε μια από τις επόμενες αποστολές, αφού η εκπαίδευση τακτικού και αναπληρωματικού πληρώματος ήταν κοινή.  

Ας προσπαθήσουμε να γνωρίσουμε σύντομα το όχημα διακυβέρνησης και τη σεληνάκατο.

Το όχημα διακυβέρνησης (CSM) του Apollo 11 ήταν το αποτέλεσμα 1800 και πλέον τροποποιήσεων από το αντίστοιχο που είχε κατασκευαστεί για την αποστολή του Apollo 1. Όλες αυτές οι τροποποιήσεις του αρχικού σχεδιασμού έγιναν σταδιακά κατά την εξέλιξη του προγράμματος με αποκλειστικό σκοπό την αύξηση της ασφάλειας των πληρωμάτων. Το αποτέλεσμα με τον τραγικό θάνατο των 3 αστροναυτών της αποστολής Apollo 1 ήταν συγκλονιστική εμπειρία για το προσωπικό της NASA και κάτι που δεν θα ήθελαν να ξαναζήσουν.


Το όχημα διακυβέρνησης (CSM 107) του Apollo 11 μεταφέρεται
από το χώρο κατασκευής του. Ψηλά πίσω διακρίνεται το
CSM 108 της αποστολής Apollo 12.

Το CSM αναπτύχθηκε και κατασκευάστηκε για τη NASA από την εταιρεία Grumman  Aircraft, ξεκινώντας από το Νοέμβριο του 1961. Αρχικά σχεδιάστηκε για να προσεδαφιστεί στη Σελήνη επάνω σε μια εξέδρα πυραύλων προσεδάφισης και στη συνέχεια να αναχωρήσει με τους τρεις αστροναύτες από το σεληνιακό έδαφος, με κατακόρυφη κίνηση. Δηλαδή, σύμφωνα με αυτό το σχέδιο, δεν θα υπήρχε ξεχωριστό σεληνιακό σκάφος. Αυτό το σχέδιο σε συνδυασμό με άλλες ιδέες που υπήρχαν, οδήγησε στην απόφαση να σχεδιαστούν δύο εκδόσεις του CSM: Το Block I, που επρόκειτο να χρησιμοποιηθεί για τις μη επανδρωμένες αποστολές και μία επανδρωμένη σε περιγήινη τροχιά, την Apollo 1, ενώ το πιο εξελιγμένο Block II σχεδιάστηκε για συνδυασμό με την ύπαρξη σεληνακάτου (LM). Μετά την τραγωδία του Apollo 1, όλες οι διορθώσεις των προβλημάτων που προκάλεσαν την πυρκαγιά εφαρμόστηκαν στο σκάφος Block II, το οποίο αποφασίστηκε να χρησιμοποιηθεί σε όλες τις επανδρωμένες αποστολές.


Η σεληνάκατος της αποστολής Apollo 11, Eagle.

Σχεδιαστής του σκάφους ήταν ο Maxime Faget. Μπορούσε να μεταφέρει 3 άτομα και το ταξίδι του να κρατήσει 14 μέρες. Το ωφέλιμο φορτίο που μπορούσε να μεταφέρει ήταν 1.050 χιλιόγραμμα.


Το σκάφος είχε κωνικό σχήμα και οι διαστάσεις του ήταν: διάμετρος 3,9 μέτρα, ύψος 11 μέτρα. Ο όγκος του ήταν 6.2 m3.
Πίσω από το όχημα διακυβέρνησης βρισκόταν το κυλινδρικό όχημα που περιείχε τον κύριο κινητήρα, τους σταυροειδείς κινητήρες ελιγμών και τα καύσιμά τους.


Ο Edwin Aldrin κατά την εκπαίδευσή του για EVA
(Extravehicular Activity - Δραστηριότητα εκτός Σκάφους
). 

Η κατασκευή της σεληνακάτου με το όνομα "Eagle" ("Αετός") ήταν ένα τεχνολογικό θαύμα. Επικεφαλής της ομάδας σχεδίασης ήταν ο μηχανικός της εταιρείας Grumman Αerospace, Thomas J. Kelly, που κατά τη NASA ήταν "father of the Lunar Module" ("πατέρας της σεληνακάτου").
Αφού το σκάφος διακυβέρνησης θα έμπαινε σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη, θα απελευθερωνόταν το όχημα προσελήνωσης που θα έφτανε στην επιφάνεια με το πλήρωμα και στη συνέχεια θα επέστρεφε στο διαστημόπλοιο, όπου και θα συνδεόταν.  Σίγουρα επρόκειτο για την οικονομικότερη λύση, αφού μείωνε δραστικά τον συνολικό όγκο του διαστημοπλοίου, άρα και τις ανάγκες του σε καύσιμα.

Armstrong και Aldrin κατά την εκπαίδευσή τους για λήψη
δειγμάτων από το σεληνιακό έδαφος.

Η σεληνάκατος δεν έμοιαζε με κανένα άλλο ιπτάμενο όχημα. Για την ακρίβεια θύμιζε έντονα έντομο. Μοναδικός περιορισμός ήταν το βάρος, καθώς, σύμφωνα με τους υπολογισμούς της NASA, κάθε τόνος βάρους απαιτούσε για την εκτόξευσή του τρεις τόνους καυσίμου. Έτσι, το περίβλημά του σκάφους λειάνθηκε με ειδικά οξέα για να φθάσει τελικά να έχει το πάχος πιστωτικής κάρτας! Στην επιφάνειά του συνδέθηκε με ειδικούς γυάλινους συνδετήρες ένα δεύτερο ειδικό στρώμα συνθετικού μονωτικού. Εξωτερικά υπήρχε το τελικό αλουμινένιο κέλυφος που προστάτευε το όχημα και το πλήρωμα από τους μικρομετεωρίτες. Τα δύο αυτά εξωτερικά στρώματα είχαν συνολικό πάχος μερικών χιλιοστών του εκατοστομέτρου!

Κοντινό πλάνο για τη θέση του σφυριού και της σέσουλας
στο εσωτερικό του MESA (Modularized Equipment Stowage
Assembly - Συναρμολογημένος Εξοπλισμός).

Η σεληνάκατος στην ουσία αποτελείτο από δύο τμήματα. Το κύριο σκάφος, το οποίο αποτελούσε το θαλαμίσκο του πληρώματος και έφερε τον κινητήρα ανόδου και τη βάση, η οποία έφερε τον κινητήρα καθόδου και τα τέσσερα πόδια της. Με την ολοκλήρωση της αποστολής, η βάση μετατρεπόταν ουσιαστικά σε εξέδρα εκτόξευσης του θαλαμίσκου για το σύντομο ταξίδι του μέχρι το όχημα διακυβέρνησης που θα έφερνε το πλήρωμα στη Γη.
Το όλο συγκρότημα βρισκόταν στην κορυφή του ισχυρότερου πυραύλου που είχε κατασκευαστεί μέχρι τότε, του Saturn V (Κρόνος 5). Η σχεδίαση του πυραύλου ξεκίνησε το 1959 από τον Wernher von Brown (Βέρνερ φον Μπράουν) και το επιτελείο του, δηλαδή πολύ πριν ο John Kennedy εξαγγείλει το φιλόδοξο πρόγραμμά του για την κατάκτηση της Σελήνης το 1961.
Με ύψος 111 μέτρων, όσο ένας ουρανοξύστης τριάντα και πλέον ορόφων, βάρος οκτώ χιλιάδων τόνων και μέγιστη ισχύ 32 χιλιάδων τόνων, ο Saturn V αποδείχθηκε όχι μόνο απόλυτα ικανός να φέρει εις πέρας την αποστολή του, αλλά και απόλυτα αξιόπιστος, πραγματοποιώντας το σύνολο των αποστολών του χωρίς να παρουσιάσει το παραμικρό πρόβλημα.

Πανοραμική άποψη του πύργου στήριξης και του
συγκροτήματος εκτόξευσης.

Στις 16 Ιουλίου του 1969 τα πάντα ήταν έτοιμα στο Kennedy Space Center (Διαστημικό Κέντρο Κένεντι), στο νησί  Merritt της Φλώριδας. Ο κολοσσιαίος όγκος του Saturn V ήταν στη βάση εκτόξευσης, γεμάτος κηροζίνη, υγρό οξυγόνο και υδρογόνο και στην κορυφή του, ο θάλαμος διακυβέρνησης με τους τρεις άνδρες του πληρώματος στο εσωτερικό του.
Υπολογίζεται ότι ένα εκατομμύριο θεατές παρακολουθούσαν την εκτόξευση του Apollo 11 από τις εθνικές οδούς και τις παραλίες κοντά στην τοποθεσία εκτόξευσης.
Πλήθος αξιωματούχων, μεταξύ των οποίων ο Αρχηγός του Στρατού των ΗΠΑ, στρατηγός William Westmoreland (Ουίλιαμ Ουεστμόρλαντ), τέσσερα μέλη του υπουργικού συμβουλίου, 19 κυβερνήτες Πολιτειών, 40 δήμαρχοι, 60 πρεσβευτές και 200 συνδιοργανωτές. Παρόντες επίσης ήταν ο (ελληνικής καταγωγής) Αμερικανός αντιπρόεδρος Spiro Agnew (Σπύρο Άγκνιου) με τον πρώην Αμερικανό πρόεδρο Lyndon B.Johnson και τη σύζυγό του Lady Bird Johnson.

Το πλήρωμα του Apollo 11 ποζάρει μπροστά στη
σεληνάκατο, στις 19 Ιουνίου 1969.
(Από αρ.) M. Collins, N. Armstrong, E. Aldrin.

Υπήρχαν περίπου 3.500 εκπρόσωποι των μέσων ενημέρωσης. Τα δύο τρίτα περίπου αυτών προέρχονταν από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι υπόλοιπα προέρχονταν από 55 άλλες χώρες. Η εκτόξευση μεταδόθηκε ζωντανά σε 33 χώρες, με εκτιμώμενους 25 εκατομμύρια θεατές μόνο στις ΗΠΑ. Εκατομμύρια άλλοι σε όλο τον κόσμο παρακολούθησαν τα γεγονότα από ραδιοφωνικές εκπομπές. Ο Αμερικανός πρόεδρος Richard Nixon παρακολούθησε την εκτόξευση  από το γραφείο του στο Λευκό Οίκο, με τον αξιωματικό σύνδεσμο της NASA, τον αστροναύτη Frank Borman, μέλος της αποστολής Apollo 8.

Το πλήρωμα του Apollo 11 με τον Donald K. "Deke" Slayton
(Διευθυντής πτήσεων) στο παραδοσιακό πρωινό με αυγά
και μπριζόλα, την ημέρας της εκτόξευσης. 

Στο αριστερό κάθισμα του τριθέσιου θαλαμίσκου του οχήματος διακυβέρνησης που του είχε δοθεί το όνομα Columbia (Κολούμπια), στη θέση του κυβερνήτη, κάθισε ο Neil Armstrong. Δίπλα του κάθισε ο Aldrin.  Στο δεξί κάθισμα κάθισε ο Collins.
Ακριβώς στις 9.32 π.μ. τοπική ώρα (13:32:00 UTC - 16:32:00 ώρα Ελλάδος), η αντίστροφη μέτρηση έφτασε στο μηδέν και οι πανίσχυροι κινητήρες του πυραύλου έβγαλαν μία τεράστια φλόγα. Το ταξίδι άρχισε. Μέσα στο όχημα διακυβέρνησης Columbia η αίσθηση της κίνησης ήταν αρχικά ανεπαίσθητη, ενώ η θέα από τις θυρίδες του μηδαμινή λόγω του ικριώματος του πυραύλου διάσωσης που, σε περίπτωση βλάβης του πυραύλου-φορέα, θα αποσπούσε το θαλαμίσκο σώζοντας τη ζωή του πληρώματος.

Ο N. Armstrong, ο M. Collins και ο E. Aldrin
πηγαίνοντας για το χώρο εκτόξευσης.

Σε ύψος 100 χιλιομέτρων, όταν ήταν πλέον άχρηστος, ο πύραυλος διάσωσης αποσπάστηκε αποκαλύπτοντας στο πλήρωμα το βαθύ γαλανό του ουρανού. Δώδεκα λεπτά μετά την εκτόξευση, ο τρίτος και τελευταίος όροφος του γιγαντιαίου πυραύλου διέκοψε τη λειτουργία του. Έχοντας πλέον φτάσει σε απόσταση 183.2 χιλιόμετρα από την επιφάνεια, το Apollo μπήκε σε γήινη τροχιά.
Οι δύο επόμενες ώρες κύλησαν με το πλήρωμα να ελέγχει προσεκτικά όλα τα συστήματα του διαστημοπλοίου. Στη συνέχεια, ο τρίτος όροφος του Saturn V πυροδοτήθηκε για τελευταία φορά για να σπρώξει το Apollo προς τον στόχο του, το δυτικό άκρο της Θάλασσας της Ηρεμίας που μόλις διακρινόταν, λίγο πιο δεξιά από το κέντρο της Σελήνης.

Ο πύραυλος Saturn V εκτοξεύεται για να στείλει
στη Σελήνη την αποστολή του Apollo 11.

Λίγο αργότερα, το πλήρωμα αποκόλλησε το Columbia από τον πύραυλο, το περιέστρεψε και το συνέδεσε με την σεληνάκατο Eagle. Στη συνέχεια το συγκρότημα περιστρεφόμενο αργά γύρω από τον άξονά του ώστε να μοιράζεται ισομερώς η ηλιακή θερμότητα στην επιφάνειά του, συνέχισε το ταξίδι του απομακρυνόμενο συνεχώς από τη Γη. Θα χρειαζόταν περίπου 52 ώρες για να φτάσει στη Σελήνη και να μπει σε τροχιά γύρω από αυτήν, στις 19 Ιουλίου 1969.

Ο Wernher von Brown την ώρα της εκτόξευσης.
Το ...ταξίδι των 50 χρόνων για το Apollo 11 συνεχίζεται στις 20 Ιουλίου.
  • Σάββατο 20 Ιουλίου 2019, το Ίδρυμα Ευγενίδου γιορτάζει την επέτειο των 50 χρόνων από την πρώτη προσσελήνωση του ανθρώπου.
  • Οι εκδηλώσεις στο Smithsonian National Air and Space Museum για τα 50 χρόνια της αποστολής του Apollo 11.
  • Τα κύρια σημεία του προγράμματος Apollo από τη NASA, με τίτλο "Apollo Program Summary Report" (552 σελίδες, Απρίλιος 1975). 

Το εξώφυλλο του "Apollo Program Summary Report" 

  • 10 προτεινόμενοι τίτλοι βιβλίων για το πρόγραμμα Apollo ή την αποστολή Apollo 11  (αγγλικά).
  • "Από τα Ψηλαλώνια στο Φεγγάρι". Ένα βιβλίο του Διονύση Π. Σιμόπουλου από την προσωπική του εμπειρία με το διαστημικό πρόγραμμα της NASA.

Άποψη της Γης, όταν το Apollo 11 είχε μπει σε γήινη τροχιά.

  • Αρχείο φωτογραφιών της NASA για τις αποστολές Apollo. Οι φωτογραφίες του κειμένου προέρχονται από αυτό το αρχείο.
  • Η ταινία "Apollo 11" παραγωγής 2019, από το τηλεοπτικό κανάλι CNN, σε σκηνοθεσία Todd Douglas Miller.
  • "The Project Apollo Archive" είναι ένα πολύ πλούσιο αρχειακό υλικό που δημιουργήθηκε τον Φεβρουάριο 1999 από τον Kipp Teague, ως συνοδευτικό υλικό της εργασίας του "Contact Light".
  • Ένα συναρπαστικό βίντεο με την εκτόξευση του Apollo 11 (APOD Videos, αγγλικά, 2:00).