Παρασκευή, 9 Απριλίου 2021

Σαν σήμερα... 1959, η NASA ανακοινώνει τους 7 πρώτους Αμερικανούς αστροναύτες του Προγράμματος MERCURY.


Οι υπέροχοι 7 του Προγράμματος Mercury.
(1η σειρά) Walter H. Schirra, Jr., Donald K. Slayton,
John H. Glenn, Jr. και Scott Carpenter.
(2η σειρά) Alan B. Shepard, Jr., Virgil I. Gus Grissom
και L. Gordon Cooper, Jr..
(Φωτό: NASA)

Σαν σήμερα, στις 9 Απριλίου 1959, η (Αμερικανική) Εθνική Υπηρεσία Αεροναυτικής και Διαστήματος (National Aeronautics and Space Administration - NASA) παρουσίασε στον Τύπο τους πρώτους Αμερικανούς αστροναύτες που είχαν επιλεγεί μέσα από μια μακριά και επίπονη διαδικασία, με πολύ αυστηρά κριτήρια. Αυτοί ήταν οι: Scott Carpenter (Σκοτ Κάρπεντερ), L. Gordon Cooper, Jr. (Λ. Γκόρντον Κούπερ, Τζούνιορ), John H. Glenn, Jr. (Τζον Χ. Γκλεν. Τζούνιορ), Virgil I. "Gus" Grissom (Βέρτζιλ Ι. "Γκας" Γκρίσομ), Walter Μ. Schirra, Jr. (Γουόλτερ Μ. Σίρα Τζούνιορ), Alan B. Shepard, Jr. (Άλαν Μπ. Σέπαρντ Τζούνιορ) και Donald K. Slayton (Ντόναλντ Κ. Σλέιτον). Οι 7 άνδρες ήταν όλοι πιλότοι δοκιμών στρατιωτικών αεροσκαφών και είχαν επιλεγεί από μια ομάδα 32 υποψηφίων για να λάβουν μέρος στο Πρόγραμμα Μέρκιουρι - Ερμής (Project Mercury). 

Στην μεγαλειώδη προσπάθεια του ανθρώπου να αφήσει τη Γη και να βγει "εκεί έξω" στο διάστημα, η 4η Οκτωβρίου 1957 ήταν σημαντική μέρα γιατί, για πρώτη φορά στον κόσμο, η Σοβιετική Ένωση εκτόξευσε με επιτυχία τον Σπούτνικ I, τον πρώτο τεχνητό δορυφόρο σε τροχιά γύρω από τη Γη. Πολύ σύντομα, στις 3 Νοεμβρίου 1957 ακολούθησε η επίσης επιτυχημένη εκτόξευση του Σπούτνικ IΙ, πάλι από τη Σοβιετική Ένωση. Να σκεφτούμε, ότι αυτά τα πρωτοποριακά επιστημονικά και τεχνολογικά επιτεύγματα χρονικά συμβαίνουν στην καρδιά του Ψυχρού Πολέμου ανάμεσα στις τότε δύο  υπερδυνάμεις, ΗΠΑ και ΕΣΣΔ. Οι επιτυχημένες εκτοξεύσεις των δορυφόρων του προγράμματος Σπούτνικ από τους Σοβιετικούς ήταν μαχαιριές στην υπερηφάνια, αλλά και στην πολιτική των ΗΠΑ εκείνη την περίοδο. 

Οι επτά αστροναύτες στο Langley Research Center 
παρατηρούν το μοντέλο ενός πυραύλου
(7 Ιουλίου 1959).  
(AP Photo)

Στις 29 Ιουλίου 1958, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Dwight Eisenhower (Ντουάιτ Αϊζενχάουερ) υπέγραψε διάταγμα για την δημιουργία της NASA, που θα αποτελούσε τη συνέχεια της NACA (National Advisory Committee for Aeronautics), μιας υπηρεσίας που είχε ηλικία 43 χρόνια στην αεροναυτική και την βαλλιστική των πυραύλων. Έτσι, στις 1 Οκτωβρίου 1958 η NASA ξεκίνησε επίσημα τη δραστηριότητά της με έδρα της Κεντρικής Υπηρεσίας στην Washington DC και πολλές περιφερειακές δραστηριότητες (Jet Propulsion Laboratory-JPL, Διαστημικό Κέντρο Κέννεντι, Διαστημικό Κέντρο Χιούστον κλπ). Πρώτος Διοικητής της ΝASA ήταν ο T. Keith Glennan. Στην πορεία που θα ακολουθούσε σημαντικό ρόλο θα έπαιζε η τεχνολογία του Γερμανικού πυραυλικού προγράμματος που είχε επικεφαλής τον Wernher von Braun (Βέρνερ φον Μπράουν) που τώρα εργαζόταν για την ABMA (Army Ballistic Missile Agency - Υπηρεσία Βαλλιστικών Πυραύλων Στρατού).

Οι επτά αστροναύτες στο Manned Spacecraft Center  
(τώρα Johnson Space Center), στο Χιούστον
του Τέξας, Ιούνιος 1963.
(NASA)

Η NASA σχεδίαζε να ξεκινήσει επανδρωμένες πτήσεις σε γήινη τροχιά, το 1961. Το έργο της επιλογής των υποψήφιων αστροναυτών ανέλαβε η Space Task Group (STG), μια επιτροπή που είχε την έδρα της στο Langley Research Center στο Hampton της Virginia. Τα κριτήρια επιλογής που μπήκαν από την αρχή ήταν:

  • Ηλικία μικρότερη από 40 έτη,
  • Ύψος μικρότερο από 5 πόδια και 11 ίντσες (1.80 μέτρα), (Υπήρχε περιορισμός λόγω του μικρού μεγέθους της διαστημικής κάψουλας),
  • Εξαιρετική φυσική κατάσταση,
  • Τουλάχιστον δίπλωμα μπάτσελορ ή ισοδύναμο πτυχίο,
  • Απόφοιτος σχολής δοκιμαστών πιλότων,
  • Να έχει κατ' ελάχιστο 1500 πτητικές ώρες και
  • Να είναι έμπειρος πιλότος αεροπλάνου jet. 


Τομή σε σχέδιο της διαστημικής κάψουλας Mercury.

Ο προσφερόμενος ετήσιος μισθός, ανάλογα με τα προσόντα, κυμαινόταν από $8.330 μέχρι $12.770 (τα ποσά αυτά αντιστοιχούν με $73.059 έως $112.000 σε επίπεδο 2019).

Τον Ιανουάριο του 1959, η NASA ξεκίνησε τη διαδικασία επιλογής αστροναυτών, ελέγχοντας τα αρχεία 508 έμπειρων πιλότων που ήταν δοκιμαστές στρατιωτικών αεροσκαφών. 

Από αυτούς επιλέχτηκαν αρχικά 110 υποψήφιοι. Ο αριθμός αυτός χωρίστηκε αυθαίρετα σε τρεις ομάδες και οι δύο πρώτες ομάδες μπήκαν κάτω από τον έλεγχο των κεντρικών υπηρεσιών στην Ουάσινγκτον. Λόγω του υψηλού ποσοστού εθελοντισμού, η τρίτη ομάδα αποκλείστηκε. Από τους 62 πιλότους που απέμειναν και είχαν προσφερθεί εθελοντικά, οι έξι αποκλείστηκαν γιατί βρέθηκαν να έχουν ψηλώσει πολύ(!) μετά από την τελευταία ιατρική τους εξέταση. Ακολούθησε μια πρώτη σειρά γραπτών εξετάσεων, συνεντεύξεων και επανελέγχου του ιατρικού ιστορικού των υποψηφίων, με αποτέλεσμα την παραπέρα μείωση του αριθμού των σε 36. Στη συνέχεια βγήκαν από το πρόγραμμα 4 ακόμη άνδρες, όταν έμαθαν τις ακραίες σωματικές και ψυχικές εξετάσεις που επρόκειτο να ακολουθήσουν.

Οι επτά αστροναύτες στο Langley Research Center 
στη διάρκεια της εκπαίδευσής τους (Μάρτιος 1961).
(AP Photo/Nasa) ASSOCIATED PRESS

Οι 32 υποψήφιοι που απέμειναν, ταξίδεψαν στην Κλινική Lovelace στο Albuquerque (Αλμπουκέρκ) του Νέου Μεξικού, όπου υποβλήθηκαν σε εξαντλητικές ιατρικές και ψυχολογικές εξετάσεις. Οι άνδρες αποδείχθηκαν τόσο υγιείς, που μόνο ένας από αυτούς αποκλείστηκε. 

Στη συνέχεια, οι υπόλοιποι 31 υποψήφιοι ταξίδεψαν στο Αεροϊατρικό Εργαστήριο Wright στο Dayton  του Οχάιο, όπου υποβλήθηκαν στο πιο εξαντλητικό κομμάτι της διαδικασίας επιλογής. Για έξι ημέρες και τρεις νύχτες, οι άνδρες υποβλήθηκαν σε διάφορα "βασανιστήρια" που δοκίμασαν την αντοχή τους στο σωματικό και ψυχολογικό άγχος. Μεταξύ άλλων εξετάσεων, οι υποψήφιοι αναγκάστηκαν να περάσουν μια ώρα σε θάλαμο πίεσης ο οποίος προσομοίωνε υψόμετρο 65000 ποδών (19800 μέτρα) και δύο ώρες σε θάλαμο ο οποίος βρισκόταν σε θερμοκρασία 130 βαθμούς Φαρενάιτ (55 βαθμούς Κελσίου). Στο τέλος της εβδομάδας είχαν παραμείνει 18 υποψήφιοι. Μεταξύ αυτών των ανδρών, η επιτροπή επιλογής επρόκειτο να επιλέξει 6 με βάση τις συνεντεύξεις, αλλά τελικά, 7 υποψήφιοι ήταν τόσο ισχυροί και ισοδύναμοι, που αποφασίστηκε να μείνουν και οι επτά.

Τα εξώφυλλα του περιοδικού LIFE στις 14 και 21
 Σεπτεμβρίου 1959. Αριστερά το αφιέρωμα στους 7
αστροναύτες, δεξιά το αφιέρωμα στις συζύγους τους.

Εύκολα μπορούμε να καταλάβουμε ότι μετά την ανακοίνωση των ονομάτων, οι "Mercury Seven" ("Οι Επτά του Ερμή") όπως έμειναν γνωστοί, έγιναν διάσημοι σε μια νύχτα. Η δική τους διασημότητα τράβηξε τα φώτα της δημοσιότητας στις συζύγους τους, στα παιδιά τους και στο ευρύτερο οικογενειακό και φιλικό περιβάλλον τους. Για πολλούς μήνες μετά την ανακοίνωση, όλα τα Μέσα Ενημέρωσης πρόβαλλαν οτιδήποτε είχε σχέση με αυτούς.   

Όμως, το Πρόγραμμα Mercury δεν προχώρησε όπως ήθελαν οι Αμερικανικές Υπηρεσίες. Έτσι, στις 12 Απριλίου 1961, ο Σοβιετικός κοσμοναύτης Γιούρι Γκαγκάριν έγινε ο πρώτος άνθρωπος που κατάφερε να ολοκληρώσει λίγο παραπάνω από μία περιφορά της Γης, σε 106 λεπτά. 

Σε λιγότερο από ένα μήνα μετά, στις 5 Μαΐου 1961, οι Αμερικανοί "απάντησαν" πραγματοποιώντας μια σύντομη βολή με επανδρωμένη "κάψουλα". Ο Alan Shepard έγινε ο πρώτος Αμερικανός αστροναύτης που εκτοξεύτηκε στο διάστημα από το Ακρωτήριο Κανάβεραλ, φτάνοντας μέχρι το ύψος των 180 χιλιομέτρων (δεν έκανε περιφορά της Γης). Η πτήση του είχε διάρκεια 15 λεπτά και στο τέλος εγκατέλειψε τον θαλαμίσκο Mercury πέφτοντας στον ωκεανό με αλεξίπτωτο. 

Το σήμα της αποστολής Mercury.

Έπρεπε να φτάσει η 20η Φεβρουαρίου 1962, για να γίνει ο John Glenn ο πρώτος Αμερικανός αστροναύτης που μπήκε σε τροχιά γύρω από τη Γη.  Η NASA συνέχισε να ακολουθεί τους Σοβιετικούς στα διαστημικά επιτεύγματα μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1960, όταν το πρόγραμμα Apollo της NASA μετέφερε τους πρώτους άνδρες στη Σελήνη και τους επέστρεψε με ασφάλεια στη Γη.

Σήμερα, κανένας πλέον από τους "Mercury 7" δεν είναι στη ζωή. Ο John Glenn, τελευταίος από αυτούς που βρισκόταν στη ζωή, πέθανε στις 8 Δεκεμβρίου 2016.

Από τους επτά πρωτοπόρους Αμερικανούς αστροναύτες, στους έξι δόθηκε η δυνατότητα να κάνουν ένα ταξίδι στο διάστημα στα πλαίσια του προγράμματος Mercury. Μόνον ο Donald Slayton δεν το κατάφερε. Ενώ είχε επιλεγεί να πετάξει το 1962 με την δεύτερη επαναδρωμένη τροχιακή πτήση Mercury-Atlas 7, διαπιστώθηκε ότι είχε καρδιακό πρόβλημα (κολπική μαρμαρυγή) που δεν του επέτρεπε ένα ασφαλές ταξίδι. To 1975 πήρε μέρος στο κοινό διαστημικό πρόγραμμα ΗΠΑ και ΕΣΣΔ συμμετέχοντας στην πτήση Apollo - Soyuz. 

Ακολουθεί μια σύντομη παρουσίαση των 7 πρώτων Αμερικανών αστροναυτών με τη σειρά που ταξίδεψαν στο διάστημα.


Ο πρώτος Αμερικανός αστροναύτης στο διάστημα, Alan B. Shepard, Jr.
Ταξίδεψε στις 5 Μαΐου 1961 σε υποτροχιακή πτήση με το διαστημόπλοιο Freedom 7 (Εκείνη την εποχή κάθε αστροναύτης είχε το δικαίωμα να προτείνει ένα όνομα για το σκάφος με το οποίο θα ταξίδευε. Το επίσημο όνομα της αποστολής ήταν διαφορετικό.)
Αργότερα, το 1971, ήταν διοικητής στην αποστολή του Apollo 14 και έγινε ο 5ος άνθρωπος που περπάτησε στη Σελήνη.
Ο Shepard πέθανε το 1998 από λευχαιμία, σε ηλικία 74 ετών.

O Virgil I. "Gus" Grissom ήταν ο δεύτερος Αμερικανός αστροναύτης που έκανε υποτροχιακή πτήση στις 21 Ιουλίου 1961 με το διαστημικό σκάφος Liberty Bell 7. Ξαναβγήκε στο διάστημα στις 23 Μαρτίου 1965 με την αποστολή Gemini 3 και έγινε ο πρώτος Αμερικανός αστροναύτης που μετείχε σε 2 διαστημικά προγράμματα (Mercury, Gemini). O Grissom βρήκε τραγικό θάνατο στις 27 Ιανουαρίου 1967 σε πυρκαγιά που ξέσπασε στο θαλαμίσκο, κατά τη διάρκεια των δοκιμών προετοιμασίας της προγραμματισμένης πτήσης Apollo 1. Ήταν σε ηλικία 41 ετών.


Ο John H. Glenn Jr. ήταν ο πρώτος Αμερικανός αστροναύτης που έκανε τροχιακή πτήση στις 20 Φεβρουαρίου 1962, με το διαστημόπλοιο Friendship 7. Το 1998 προσφέρθηκε εθελοντικά και ξαναβγήκε στο διάστημα με την αποστολή του Διαστημικού Λεωφορείου Discovery. Ήταν σε ηλικία 77 ετών και παραμένει ο μεγαλύτερος σε ηλικία άνθρωπος που έχει βγει στο διάστημα. Πέθανε το 2016 σε ηλικία 95 ετών.


Ο Scott Carpenter έγινε ο δεύτερος Αμερικανός αστροναύτης που έκανε γήινη περιφορά στις 24 Μαΐου 1962 με το διαστημικό σκάφος Aurora 7. Στη συνέχεια, το 1965 αποχώρησε από τη NASA και ασχολήθηκε με την μεγάλη του αγάπη, την εξερεύνηση του θαλάσσιου βυθού μέσα από το πρόγραμμα του Αμερικάνικου Ναυτικού "Man in the Sea". Ο Carpenter πέθανε το 2013 από καρδιακή προσβολή, σε ηλικία 88 ετών.

Ο Walter M. Schirra, Jr. ήταν ο πρώτος Αμερικανός αστροναύτης που συμμετείχε στα πρώτα τρία αμερικάνικα διαστημικά προγράμματα (Mercury, Gemini και Apollo). Η πρώτη πτήση του ήταν στις 3 Οκτωβρίου 1962 με το σκάφος Sigma 7 στα πλαίσια της αποστολής Mercury. Ακολούθησε, στις 15 Δεκεμβρίου 1965, η πτήση με την αποστολή Gemini 6A. Η τρίτη έξοδος στο διάστημα έγινε στις 11 Οκτωβρίου 1968 με την αποστολή του Apollo 7 που ήταν η πρώτη επανδρωμένη πτήση Apollo. Συνολικά παρέμεινε στο διάστημα 295 ώρες και 15 λεπτά. Ο Schirra πέθανε το 2007 από καρδιακή προσβολή, ενώ νοσηλευόταν για καρκίνο στην κοιλιά, σε ηλικία 84 ετών. 

Ο L. Gordon Cooper, Jr. συμμετείχε στην τελευταία αποστολή του προγράμματος Mercury, στις 15 Μαΐου 1963 με το διαστμόπλοιο Faith 7. Ήταν ο τελευταίος Αμερικανός αστροναύτης που πέταξε στο διάστημα μόνος του. Έκανε 22 περιστροφές της Γης σε διάστημα μεγαλύτερο της μιας μέρας. Στις 21 Αυγούστου 1965 ταξίδεψε στο διάστημα για δεύτερη φορά με το Gemini 5. Το ταξίδι κράτησε 8 ημέρες και ήταν ρεκόρ παραμονής στο διάστημα εκείνη την εποχή. Ο Cooper πέθανε από συγκοπή το 2004, σε ηλικία 77 ετών. 


Ο Deke Slayton όπως προανέφερα δεν πήρε μέρος σε πτήση του πρόγράμματος Mercury. Το 1962, μετά την οριστικοποίηση από την NASA της αδυναμίας διαστημικής πτήσης από τον Slayton,  τοποθετήθηκε ως επικεφαλής του τομέα Flight Crew Operations (Πτητικές Επιχειρήσεις Πληρωμάτων). Μ' αυτή την ιδιότητα πήρε μέρος στην επιλογή της επόμενης φουρνιάς νέων Αμερικανών στροναυτών. Τον Φεβρουάριο του 1973, η NASA επανέφερε σε πτητική ικανότητα τον Slayton και τον ενέταξε στο αμερικανοσοβιετικό πρόγραμμα Apollo–Soyuz Test Project (ASTP, Δοκιμαστικό Πρόγραμμα Απόλο-Σογιούζ). Στις 15 Ιουλίου 1975, ο Slayton εκτοξεύθηκε με το διαστημόπλοιο Apollo (η τελευταία πτήση Apollo, χωρίς αρίθμηση) για να συνδεθεί επιτυχημένα με το σοβιετικό διαστημόπλοιο Soyuz 19, δύο ημέρες μετά. Ο Slayton πέθανε το 1993 σε ηλικία 69 ετών,  από όγκο στον εγκέφαλο. 

Αναμνηστικό γραμματόσημο των ΗΠΑ
για το πρόγραμμα Mercury.
Έκδοση στις 20 Φεβρουαρίου 1962.

Μπορείτε να βρείτε παρακάτω τα πιο σημαντικά βιβλία σε αγγλόφωνη έκδοση για τους πρώτους Αμερικανούς αστροναύτες.
  • Selecting the Mercury Seven: The Search for America's First Astronauts  -  Colin Burgess,
  • Project Mercury: America in Space Series  -  Eugen Reichl,
  • Project Mercury: NASA's First Manned Space Programme  -  John Catchpole,
  • We Seven: By the Astronauts Themselves,
  • The Astronaut Wives Club: A True Story  -  Lily Koppel,
  • The Right Stuff  -  Tom Wolfe. Το 1983 γυρίστηκε σε ταινία με τον ίδιο τίτλο, σε σκηνοθεσία   Philip Kaufman.

Ένα ακόμη σήμα των αποστολών Mercury.

  • Στο βίντεο "History in the First Person: Building the Mercury Capsule", 50 χρόνια αργότερα  μιλούν τεχνικοί που εργάστηκαν στην κατασκευή του θαλάμου των πτήσεων Mercury,  (αγγλικά, 59:32).
  • Από τη NASA το βίντεο "The Mercury spacecraft - Space Documentary" (αγγλικά, 59:05).
  • Βίντεο από την περίφημη πτήση του Scott Carpenter με το Mercury Aurora 7 (αγγλικά, 10:52). 
  • Συζήτηση στις 23 Ιουνίου 2011 με τον John Glenn και τον Scott Carpenter στο Lockheed Martin IMAX(r) Theater του Smithsonian National Air and Space Museum (αγγλικά, 1:35:57).
  • Φωτογραφικό αρχείο για το πρόγραμμα MERCURY από την ιστοσελίδα pennsylvania live.

Πηγή: Today in Science History,  Historynasaspacesmithsonian-airandspace,  phys.orgwikipedia

Κυριακή, 4 Απριλίου 2021

"Κινητική Ενέργεια - Βαρυτική Δυναμική Ενέργεια - Θ.Μ.Κ.Ε. - Διατήρηση Μηχανικής Ενέργειας" σε pptx.

 

Φυσική A' Λυκείου 

Στις 54 διαφάνειες της ανάρτησης υπάρχει παρουσίαση της θεωρίας μέσα από ένα συνδυασμό κειμένου, εικόνων και υπερσυνδέσεων. Όποια λέξη ή φράση εμφανίζεται υπογραμμισμένη σε μια διαφάνεια, σημαίνει πως έχει υπερσύνδεση. 

Παρακάτω δίνω ορισμένες οδηγίες για την καλύτερη λειτουργία και χρήση των διαφανειών μιας παρουσίασης pptx. Αυτό θα γίνεται σε κάθε παρόμοια ανάρτηση.

Όταν το pptx είναι σε κατάσταση προβολής, βάζοντας το δείκτη του ποντικιού στην υπογραμμισμένη λέξη ή φράση, εμφανίζεται το "χεράκι", οπότε κάνοντας αριστερό κλικ εκεί, οδηγείστε συνήθως σε μια προσομοίωση ή βίντεο που έχει σχέση κι εξυπηρετεί την καλύτερη κατανόηση του συγκεκριμένου μαθήματος. Γι' αυτή τη διαδικασία χρειάζεται να υπάρχει σύνδεση με το διαδίκτυο.

Μετά την ανάπτυξη της θεωρίας, δίνονται διαδικτυακές διευθύνσεις-παραπομπές, όπου μπορείτε να βρείτε επιπλέον χρήσιμο εκπαιδευτικό υλικό προερχόμενο από συναδέλφους και εκπαιδευτικά ιδρύματα.

Στις τελευταίες διαφάνειες κάθε ανάρτησης υπάρχουν ερωτήσεις (διαφόρων τύπων) και ασκήσεις σχετικές με το θέμα της ανάρτησης. 

Οι αναρτήσεις pptx μπορούν να χρησιμοποιηθούν άμεσα από κάθε συνάδελφο, αρκεί να έχει κατεβάσει στον υπολογιστή του κάποιο πρόγραμμα που υποστηρίζει το powerpoint (Office ή κάτι άλλο). 

Για την παρουσίαση κάθε διαφάνειας έχω επιλέξει κάποιο χρονισμό. Γι' αυτό ο (η) χρήστης του υλικού καλό θα ήταν να έχει μελετήσει με προσοχή τον τρόπο που το κείμενο και οι εικόνες αλληλοδιαδέχονται, πριν το χρησιμοποιήσει. 

Υπάρχει περίπτωση κάποια σύμβολα να μην προβάλλονται σωστά στην οθόνη του δικού σας υπολογιστή. Ο πιο πιθανός λόγος γι' αυτό είναι η διαφορετική έκδοση του Office (pptx). Χρησιμοποιώ το MS Office 2016. 

Οι αναρτήσεις δεν είναι κωδικοποιημένες, για να μπορεί ο (η) συνάδελφος να επιφέρει αλλαγές που κρίνει ότι βελτιώνουν την εκπαιδευτική προσέγγιση του θέματος. Η αναφορά από τον (την) χρήστη, του ονόματός μου ως δημιουργού της παρουσίασης, θα με τιμούσε ιδιαίτερα! 

Εννοείται, ότι η χρήση κάθε ανάρτησης pptx δεν αφορά την εμπορική εκμετάλλευσή της. 

Μπορείτε να κατεβάσετε το αρχείο pptx "ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ - ΒΑΡΥΤΙΚΗ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ - Θ.Μ.Κ.Ε. - ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ"  από   ΕΔΩ   ή   ΕΔΩ.

Καλή συνέχεια στις προσπάθειές σας.

Πέμπτη, 1 Απριλίου 2021

Σαν σήμερα... 1948, δημοσιεύτηκε η "α, β, γ" εργασία των Alpher, Bethe, Gamow.


Ralph Alpher, Hans Bethe, George Gamow

Σαν σήμερα, στις 1 Απριλίου 1948, η Αμερικάνικη επιθεώρηση The Physical Review δημοσίευσε την περίφημη εργασία των Alpher, Bethe και Gamow ή αλλιώς εργασία α, β, γ (από τα τρία πρώτα γράμματα της ελληνικής αλφαβήτας) σχετικά με την εξέλιξη του σύμπαντος αμέσως μετά το Big Bang.
Ο πραγματικός τίτλος της εργασίας ήταν "The Origin of Chemical Elements" ("Η καταγωγή των Χημικών Στοιχείων") και παρουσίαζε τις βασικές αρχές της δημιουργίας των πυρήνων (πυρηνοσύνθεση) ή διαφορετικά, της σύνθεσης των στοιχείων που είναι ελαφρά βαρύτερα από το υδρογόνο, δια μέσου της πυρηνικής σύντηξης στο πρώιμο σύμπαν, λίγο μετά το Big Bang (Μεγάλη Έκρηξη).
Η εργασία πήρε το χιουμοριστικό τίτλο "The Alphabetical Paper" ("Η Αλφαβητική Εργασία") από τα αρχικά των επιθέτων των τριών επιστημόνων Ralph Alpher (Ραλφ Άλφερ), Hans Bethe (Χανς Μπέτε) και George Gamow (Τζορτζ Γκάμοφ) που φαίνονταν να την έχουν συγγράψει
Το αστείο ήταν ότι, παρά την εμφάνιση του ονόματος του Bethe στο άρθρο που δημοσιεύτηκε, ο ίδιος δεν είχε ιδέα γι' αυτό και βέβαια καμιά συμμετοχή στη συγγραφή του. 
Στην πραγματικότητα οι γενικές αρχές της εργασίας είχαν διατυπωθεί από τον Gamow, όμως το αντικείμενο της εργασίας είχε δουλευτεί από τον Alpher που ήταν διδακτορικός φοιτητής του και η διατριβή του είχε αυτό το θέμα ("On the Origin and Relative Abundance of the Elements").  Ο Gamow τελειώνοντας την εργασία, χάριν αστεϊσμού (το συνήθιζε αυτό) και δίχως να ζητήσει την άδεια του φίλου του Hans Bethe, έβαλε το όνομά του στη συγγραφική ομάδα. 

Η εργασία "α,β,γ" δημοσιευμένη
στο The Physical Review.

Η διδακτορική διατριβή του Alpher σχετιζόταν με την πυρηνοσύνθεση στο πρώιμο σύμπαν, ένα θέμα που αργότερα έγινε γνωστό ως Πυρηνοσύνθεση κατά τη Μεγάλη Έκρηξη. Κατά τα πρώτα δευτερόλεπτα μετά τη Μεγάλη Έκρηξη, όταν η θερμοκρασία ήταν ακραία υψηλή, τα πρωτόνια και τα νετρόνια δεν μπορούσαν να σχηματίσουν σταθερούς πυρήνες, καθώς διασπώντο σχεδόν αμέσως από τα άφθονα φωτόνια υψηλής ενέργειας που ήταν παρόντα. Αλλά με την πάροδο των δευτερολέπτων, το νεογέννητο σύμπαν διαστάλθηκε και ψύχθηκε, με αποτέλεσμα τη μείωση της ενέργειας των φωτονίων. Τότε η ελκτική ισχυρή πυρηνική δύναμη μπορούσε πια να σχηματίσει αρχικά σταθερούς πυρήνες δευτερίου. Καθώς το σύμπαν συνέχισε να διαστέλλεται και να ψύχεται, πρόσθετα σωματίδια θα ενώνονταν με αυτούς τους ελαφρούς πυρήνες, δημιουργώντας βαρύτερα του υδρογόνου στοιχεία, όπως το ήλιο και το λίθιο.

Η γραφική παράσταση που συνόδευε την εργασία.

Ο ίδιος ο Gamow το 1952, περιέγραψε το γεγονός στο βιβλίο του "The Creation of the Universe" ("Η δημιουργία του σύμπαντος"):
"Τα αποτελέσματα αυτών των υπολογισμών αρχικά ανακοινώθηκαν με μία επιστολή στο The Physical Review, στις 1 Απριλίου 1948. Αυτό υπογραφόταν από τους Alpher, Bethe και Gamow και συχνά αποκαλείται ως το "αλφαβητικό άρθρο". Θα έμοιαζε άδικο για το Ελληνικό αλφάβητο, το άρθρο να έχει υπογραφεί μόνο από τους Alpher και Gamow και γι' αυτό το όνομα του Δρ. Hans A. Bethe (εν αγνοία του) προστέθηκε κατά την προετοιμασία του κειμένου για εκτύπωση. Ο Δρ. Bethe, που έλαβε ένα αντίγραφο του κειμένου, δεν το παρατήρησε και μάλιστα, ήταν πολύ εξυπηρετικός σε μετέπειτα συζητήσεις. 
Εν τούτοις, υπήρχε μία φήμη όταν η άλφα, βήτα, γάμα θεωρία ναυάγησε, ότι ο Δρ. Bethe εξέτασε σοβαρά την δυνατότητα ν' αλλάξει το όνομά του σε Zacharias.
Το καλό ταίριασμα της υπολογισμένης καμπύλης και η παρατηρούμενη πληθωρικότητα που φαίνεται στην εικόνα 1, αντιπροσωπεύουν τα αποτελέσματα μετέπειτα υπολογισμών που έγιναν στον ηλεκτρονικό υπολογιστή του National Bureau of Standards (Εθνική Υπηρεσία Μοντέλων) από τους Ralph Alpher και Robert Herman (που με πείσμα αρνείται να αλλάξει το όνομά του σε Delter)."
Παρατηρούμε ότι ο Gamow μη χάνοντας το χιούμορ του, συνεχίζει το αλφαβητικό παιχνίδι  προσπαθώντας να εντάξει στη σειρά και το γράμμα δ του ελληνικού αλφαβήτου, αλλάζοντας το όνομα του Herman! 

Το εξώφυλλο του Βιβλίου του Γκάμοφ
"The Creation of the Universe". 

Παρά το γεγονός ότι η θεωρία που αναπτύσσεται στο "αλφαβητικό άρθρο" δεν ευσταθεί, τουλάχιστον στο σύνολό της, ο Alpher υποστήριξε αυτή την εργασία ως διδακτορική θέση μπροστά σ' ένα κοινό 300 ατόμων που περιελάμβανε και αρκετούς δημοσιογράφους, λόγω της απήχησης που είχε βρει το θέμα στον Τύπο. Στο τέλος της παρουσίασης, οι εξεταστές έχοντας πειστεί από την εργασία του Alpher, τον τίμησαν με την απονομή του διδακτορικού τίτλου. Μάλιστα, κατά τη διάρκεια της παρουσίασης, ο Alpher ισχυρίστηκε ότι για την πρωταρχική πυρηνοσύνθεση του υδρογόνου και του ηλίου είχαν απαιτηθεί μόλις 300 δευτερόλεπτα. Αυτό ήταν τόσο εντυπωσιακό, που το επόμενο διάστημα τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων ασχολούνταν με αυτό το θέμα. Μάλιστα, στις 14 Απριλίου 1948, η Washington Post είχε κυκλοφορήσει με τίτλο "Ο ΚΟΣΜΟΣ ΞΕΚΙΝΗΣΕ ΣΕ 5 ΛΕΠΤΑ". Για κάποιες εβδομάδες ο Alpher έγινε το πρόσωπο της επικαιρότητας, με τους επιστήμονες να δείχνουν ενδιαφέρον για την εργασία του και θρησκευτικές οργανώσεις να προσεύχονται για την ψυχή του. 

H σειρά των διαδοχικών πυρηνικών αντιδράσεων που πραγματοποιούνται
στην εποχή της πυρηνοσύνθεσης, λίγα λεπτά μετά την Μεγάλη Έκρηξη.
(Από το physicsgg)

Αργότερα όμως, σε συνέντευξη που είχε δώσει ο Alpher στο περιοδικό Discover το 1999, είχε δηλώσει ότι το αστείο του Gamow τον είχε δυσαρεστήσει, μιας και το δικό του όνομα, ενός διδακτορικού φοιτητή, θα χανόταν ανάμεσα σε εκείνα των Gamow και Bethe, που ήταν δύο καταξιωμένοι Φυσικοί.  
  • Η εργασία "α,β,γ" όπως δημοσιεύτηκε στο The Physical Review.
  • Βίντεο στο οποίο επιστήμονες περιγράφουν το περιεχόμενο της εργασίας "α,β,γ" (αγγλικά, 7:22).
  • Το αφιέρωμα της American Physical Society (APS) για την εργασία "α,β,γ".
  • Βίντεο όπου ο Hans Bethe αναφέρεται στην εργασία "α,β,γ" (αγγλικά, 1:39).

Κυριακή, 28 Μαρτίου 2021

Σαν σήμερα... 1979, το πυρηνικό ατύχημα στον αντιδραστήρα του Three Mile Island.


Το συγκρότημα των πυρηνικών αντιδραστήρων
στο Three Mile Island.

Σαν σήμερα, στις 28 Μαρτίου 1979, στον πυρηνικό σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας του Three Mile Island (Θρι Μάιλ Άιλαντ - Nησί των 3 Μιλίων), στην Πενσυλβάνια, συνέβη το χειρότερο, μέχρι και σήμερα, ατύχημα στις ΗΠΑ σε εμπορικό πυρηνικό αντιδραστήρα.
Το πυρηνικό εργοστάσιο Three Mile Island χτίστηκε το 1974 σε μια αμμώδη λωρίδα γης στον ποταμό Susquehanna της Πενσυλβάνια, μόλις 16 χιλιόμετρα από την πρωτεύουσα της πολιτείας, Harrisburg. Το 1978, ένας δεύτερος μοντέρνος αντιδραστήρας άρχισε να λειτουργεί στο Three Mile Island, με σκοπό την παραγωγή ενέργειας οικονομικά προσιτής, σε μια περίοδο ενεργειακής κρίσης. 

Η είδηση του ατυχήματος στην
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ  (31/3/1979).

Το ατύχημα ξεκίνησε στις 4 πμ όταν μια βαλβίδα πίεσης στην Μονάδα-2 (TMI-2) του εργοστασίου απέτυχε να κλείσει. Τότε, μεγάλη ποσότητα νερού ψύξης που περιείχε ραδιενέργεια, πέρασε από την ανοιχτή βαλβίδα σε παρακείμενα κτίρια. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα η καρδιά του αντιδραστήρα ν' αρχίσει να υπερθερμαίνεται επικίνδυνα. Ευτυχώς, αυτόματα λειτούργησαν οι αντλίες έκτακτης παροχής κρύου νερού που είχε ως αποτέλεσμα την αποφυγή μεγαλύτερης κρίσης εκείνη την ώρα.
Όμως, οι χειριστές βάρδιας στο θάλαμο ελέγχου παρερμήνευσαν την κατάσταση, νομίζοντας ότι από λάθος άνοιξαν οι αντλίες παροχής νερού και γι' αυτό τις απενεργοποίησαν. Συγχρόνως έκλεισαν και τον αντιδραστήρα. Όμως, η αντίδραση σχάσης συνέχιζε να εξελίσσεται, με αποτέλεσμα η θερμοκρασία να έχει ανέβει πολύ μέχρι το ξημέρωμα.   

1 Απριλίου 1979, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Jimmy Carter ξεναγείται
στην αίθουσα ελέγχου TMI-2 του πυρηνικού σταθμού,
μαζί με τον διευθυντή του σταθμού Harold Denton,
τον κυβερνήτη της Πενσυλβανίας Dick Thornburgh
και τον James Floyd, προϊστάμενο της αίθουσας TMI-2.

Καθώς οι υπεύθυνοι του σταθμού αδυνατούσαν να καταλάβουν τι είχε συμβεί, το φαινόμενο εξελισσόταν, το μολυσμένο με ραδιενέργεια νερό συνέχιζε να κυλά και τα επίπεδα ραδιενέργειας άρχισαν να ανεβαίνουν. Τα πρώτα μέτρα που πάρθηκαν αφορούσαν την προστασία των εργαζομένων εκείνη την ώρα στο σταθμό. 
Κατά τις 8 πμ άρχισε να διαδίδεται ότι κάτι συνέβη στο εργοστάσιο, όμως η μητρική εταιρεία  Metropolitan Edison υποβάθμισε το γεγονός και ισχυρίστηκε ότι δεν είχε διαφύγει ραδιενέργεια σε χώρο έξω από το εργοστάσιο. Όμως την ίδια ημέρα επιθεωρητές ανίχνευσαν ελαφρά αυξημένα επίπεδα ραδιενέργειας γύρω από το εργοστάσιο
Ο Κυβερνήτης της Πολιτείας Πενσυλβάνια Dick Thornburgh πρότεινε να ζητηθεί εκκένωση της περιοχής.

Ο αντιπρόεδρος της εταιρείας Metropolitan Edison,
John "Jack" Herbein συνομιλεί με δημοσιογράφους 
την πρώτη ημέρα του ατυχήματος.

Τελικά, κατά τις 8 μμ οι χειριστές των εγκαταστάσεων συνειδητοποίησαν την ανάγκη να περάσει νερό για να ψυχθεί η καρδιά του αντιδραστήρα κι έτσι ενεργοποίησαν πάλι τις αντλίες. Η θερμοκρασία άρχισε να πέφτει και η πίεση στον αντιδραστήρα μειώθηκε. 
Αν δεν είχε γίνει αυτή η ενέργεια, σε λιγότερο από μία ώρα ο αντιδραστήρας θα υφίστατο πλήρη κατάρρευση.
Περισσότερο από το μισό της καρδιάς είχε καταστραφεί ή λιώσει, αλλά ευτυχώς δεν είχε σπάσει το προστατευτικό κέλυφος και δεν είχε διαφύγει ακτινοβολία από εκεί. 

Σχέδιο του αντιδραστήρα ΤΜΙ-2 όπου συνέβη το ατύχημα.

Δύο ημέρες αργότερα όμως, στις 30 Μαρτίου, μία φούσκα με έντονα εύφλεκτο αέριο υδρογόνο ανακαλύφθηκε μέσα στο κτίριο του αντιδραστήρα. Η φυσαλίδα του αερίου δημιουργήθηκε δύο ημέρες πριν, όταν υλικά που προέρχονταν από την καρδιά του αντιδραστήρα αντέδρασαν με υπέρθερμο ατμό. Στις 28 Μαρτίου, ένα μέρος από αυτό το αέριο είχε εκραγεί, απελευθερώνοντας μια μικρή ποσότητα ακτινοβολίας στην ατμόσφαιρα. Εκείνη την ώρα οι χειριστές του σταθμού δεν αντιλήφθηκαν την έκρηξη, επειδή ο ήχος που παράχθηκε ακούστηκε σαν ένα κλείσιμο πόρτας εξαερισμού.  

Η αίθουσα ελέγχου του σταθμού TMI-2 κατά τη διάρκεια της κρίσης.

Μετά την ανίχνευση διαρροής ακτινοβολίας στις 30 Μαρτίου, οι κάτοικοι ειδοποιήθηκαν να παραμείνουν σε εσωτερικούς χώρους. Οι ειδικοί δεν ήταν σίγουροι για το τι, θα μπορούσε να προκαλέσει η φούσκα του υδρογόνου, φοβούμενοι ενδεχομένως, μια γιγαντιαία έκρηξη. Γι' αυτό, ως προληπτικό μέτρο ο Κυβερνήτης Thornburgh σύστησε "οι έγκυες γυναίκες και τα παιδιά προσχολικής ηλικίας να εγκαταλείψουν την περιοχή σε ακτίνα πέντε μιλίων από την εγκατάσταση Three Mile Island, μέχρι νεωτέρας ". Αυτό πέτυχε να προκαλέσει ό,τι ήθελαν ν' αποφευχθεί, τον πανικό. Έτσι, μέσα σε λίγες ημέρες, περισσότεροι από 100.000 άνθρωποι εγκατέλειψαν τις γύρω πόλεις.

Ο πυρηνικός σταθμός TMI-2 τον Φεβρουάριο του 2014.

Την 1η Απριλίου, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Τζίμι Κάρτερ έφτασε στο Three Mile Island για να επιθεωρήσει το εργοστάσιο. Η επίσκεψή του πέτυχε το στόχο της, να ηρεμήσει τους κατοίκους της περιοχής, άλλα και ολόκληρο τον αμερικάνικο λαό.
Εκείνο το απόγευμα οι ειδικοί συμφώνησαν ότι δεν υπήρχε κίνδυνος έκρηξης της φούσκας του υδρογόνου και σιγά-σιγά έγινε αφαίρεση του υδρογόνου από το σύστημα, ενώ παράλληλα ο αντιδραστήρας ψύχθηκε.

Εργαζόμενοι στο πυρηνικό εργοστάσιο του 3Mile Island
στέκονται έξω από αυτό στις 30 Μαρτίου 1979.

Το πυρηνικό ατύχημα του Three Mile Island κλόνισε σε μεγάλο βαθμό την εμπιστοσύνη του κοινού στην πυρηνική ενέργεια. Για περισσότερες από 2 δεκαετίες μετά το ατύχημα, ούτε ένα νέο εργοστάσιο πυρηνικής ενέργειας δεν παραγγέλθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η Μονάδα-1 του αντιδραστήρα που είχε κλείσει κατά τη διάρκεια της κρίσης, σταμάτησε τη λειτουργία της το 1985.
Η Μονάδα-2 στην οποία είχε παρουσιαστεί το πρόβλημα ήταν πολύ κατεστραμμένη και δεν ξαναλειτούργησε. 

1979, αντιπυρηνική διαδήλωση στο Harrisburg 
της Πενσυλβάνια, μετά το πυρηνικό ατύχημα
στο Three Mile Island.

Χρειάστηκε
 να περάσουν έξι χρόνια για να υπολογιστούν τόσο η έκταση των ζημιών όσο και ο κίνδυνος μόλυνσης. Όπως έγινε γνωστό το 45% των καυσίμων υπέστη τήξη. Τα καύσιμα μαζί με άλλα στοιχεία της δομής του αντιδραστήρα σχημάτισαν ένα μάγμα γνωστό ως «corium». Περίπου 20 τόνοι από αυτό το μάγμα χύθηκαν στον πυθμένα της δεξαμενής. Το περίβλημα του αντιδραστήρα ήταν που περιόρισε σημαντικά τη καταστροφή. Εξαιτίας της ανθεκτικότητάς του δεν προκλήθηκε έκλυση ραδιενεργών υλικών απευθείας στο περιβάλλον. Ο βαθμός σοβαρότητας του πυρηνικού ατυχήματος στο Three Mile Island
 είχε εκτιμηθεί στο επίπεδο 5 της κλίμακας, κάτι που το αναδεικνύει ως ένα από τα χειρότερα πυρηνικά ατυχήματα στην ιστορία.

Πριν μερικά χρόνια στο συγκεκριμένο πυρηνικό εργοστάσιο προκλήθηκε πάλι ραδιενεργός διαρροή, αυτή τη φορά μικρής έκτασης, η οποία περιορίσθηκε γρήγορα. Ωστόσο, σύμφωνα με εκπρόσωπο της Εθνικής Ρυθμιστικής Αρχής Πυρηνικών των ΗΠΑ μια μικρή ομάδα εργαζομένων μολύνθηκε από ραδιενέργεια.

Η ταμπέλα τοποθετήθηκε το 1999 στο Middletown της Πενσυλβάνια
για να θυμίζει το ατύχημα και την εκκένωση της περιοχής από τους κατοίκους. 

Θα ακολουθήσουν δύο άλλα, ακόμα χειρότερα, πυρηνικά ατυχήματα: 
στο Τσερνόμπιλ  της Ουκρανίας το 1986 (τότε Σοβιετική Ένωση) και
στη Φουκουσίμα της Ιαπωνίας το 2011.
  • Βίντεο με τίτλο "Meltdown At Three Mile Island" (αγγλικά, 53:15).
  • Δείτε το βίντεο  "Three Mile Island Documentary"  με όλο το χρονικό του πυρηνικού ατυχήματος  (αγγλικά, 42:47). 
  • 2 Βίντεο στα αγγλικά με τίτλο "A Brief History of: The Three Mile Island Accident (Short Documentary) Part 1 (11:58) και  Part 2 (12:55) από τον ιστότοπο Plainly Difficult.
  • Βίντεο με τίτλο "Voices from the Three Mile Island Nuclear Accident 1979". Μια συλλογή από ομιλίες που ακούστηκαν σε συνεντεύξεις τύπου, σε ραδιοφωνικά προγράμματα και σε ατομικές συνεντεύξεις.
  • Άρθρο στο περιοδικό PHYSICS TODAY με τίτλο "Three Mile Island and lessons in crisis communication" ("Το Three Mile Island και μαθήματα από την επικοινωνιακή κρίση") της  Hannah Pell.
  • Βίντεο με τίτλο "How TMI (Three Mile Island) Started" (αγγλικά, 16:09). Ο καθηγητής David Ruzic, Nuclear, Plasma and Radiological Engineering στο Πανεπιστήμιο Illinois at Urbaba-Champaign, εξηγεί πως ξεκίνησε κι εξελίχτηκε το πυρηνικό ατύχημα. 
  • Ο καθηγητής David Ruzic ολοκληρώνει με το βίντεο "How TMI ended" για το πως τελείωσε η ιστορία με το 3 Mile Island.
  • Από τα BBC Studios βίντεο με τίτλο "Inside a nuclear reactor core" ("Στο εσωτερικό της καρδιάς ενός πυρηνικού αντιδραστήρα") (αγγλικά, 3:52). Ο Jem Stansfield κατεβαίνει στην καρδιά του πυρηνικού αντιδραστήρα Zwentendorf στην Αυστρία και μας ξεναγεί. Αυτός ο αντιδραστήρας κατασκευάστηκε, αλλά ποτέ δεν λειτούργησε. 
  • Αρχείο φωτογραφιών από το πυρηνικό ατύχημα στο Three Mile Island. Υλικό που προέρχεται από το StateImpact Pennsylvania.

Παρασκευή, 26 Μαρτίου 2021

"Η Φύση του Φωτός" σε pptx.

 

Φυσική B' Λυκείου Γενικής Παιδείας

Στις 47 διαφάνειες της ανάρτησης υπάρχει παρουσίαση της θεωρίας μέσα από ένα συνδυασμό κειμένου, εικόνων και υπερσυνδέσεων. Όποια λέξη ή φράση εμφανίζεται υπογραμμισμένη σε μια διαφάνεια, σημαίνει πως έχει υπερσύνδεση. 

Παρακάτω δίνω ορισμένες οδηγίες για την καλύτερη λειτουργία και χρήση των διαφανειών μιας παρουσίασης pptx. Αυτό θα γίνεται σε κάθε παρόμοια ανάρτηση.

Όταν το pptx είναι σε κατάσταση προβολής, βάζοντας το δείκτη του ποντικιού στην υπογραμμισμένη λέξη ή φράση, εμφανίζεται το "χεράκι", οπότε κάνοντας αριστερό κλικ εκεί, οδηγείστε συνήθως σε μια προσομοίωση ή βίντεο που έχει σχέση κι εξυπηρετεί την καλύτερη κατανόηση του συγκεκριμένου μαθήματος. Γι' αυτή τη διαδικασία χρειάζεται να υπάρχει σύνδεση με το διαδίκτυο.

Μετά την ανάπτυξη της θεωρίας, δίνονται διαδικτυακές διευθύνσεις-παραπομπές, όπου μπορείτε να βρείτε επιπλέον χρήσιμο εκπαιδευτικό υλικό προερχόμενο από συναδέλφους και εκπαιδευτικά ιδρύματα.

Στις τελευταίες διαφάνειες κάθε ανάρτησης υπάρχουν ερωτήσεις (διαφόρων τύπων) και ασκήσεις σχετικές με το θέμα της ανάρτησης. 

Οι αναρτήσεις pptx μπορούν να χρησιμοποιηθούν άμεσα από κάθε συνάδελφο, αρκεί να έχει κατεβάσει στον υπολογιστή του κάποιο πρόγραμμα που υποστηρίζει το powerpoint (Office ή κάτι άλλο). 

Για την παρουσίαση κάθε διαφάνειας έχω επιλέξει κάποιο χρονισμό. Γι' αυτό ο (η) χρήστης του υλικού καλό θα ήταν να έχει μελετήσει με προσοχή τον τρόπο που το κείμενο και οι εικόνες αλληλοδιαδέχονται, πριν το χρησιμοποιήσει. 

Υπάρχει περίπτωση κάποια σύμβολα να μην προβάλλονται σωστά στην οθόνη του δικού σας υπολογιστή. Ο πιο πιθανός λόγος γι' αυτό είναι η διαφορετική έκδοση του Office (pptx). Χρησιμοποιώ το MS Office 2016. 

Οι αναρτήσεις δεν είναι κωδικοποιημένες, για να μπορεί ο (η) συνάδελφος να επιφέρει αλλαγές που κρίνει ότι βελτιώνουν την εκπαιδευτική προσέγγιση του θέματος. Η αναφορά από τον (την) χρήστη, του ονόματός μου ως δημιουργού της παρουσίασης, θα με τιμούσε ιδιαίτερα! 

Εννοείται, ότι η χρήση κάθε ανάρτησης pptx δεν αφορά την εμπορική εκμετάλλευσή της. 

Μπορείτε να κατεβάσετε το αρχείο pptx "Η ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ" από   ΕΔΩ   ή   ΕΔΩ.

Καλή συνέχεια στις προσπάθειές σας.

Πέμπτη, 25 Μαρτίου 2021

Σαν σήμερα... αφιέρωμα στα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση με το "ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΠΑΝΘΙΣΜΑ" του ΡΗΓΑ ΒΕΛΕΣΤΙΝΛΗ ΘΕΤΤΑΛΟΥ.

Το εξώφυλλο του βιβλίου ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΠΑΝΘΙΣΜΑ.
Έκδοση του περιοδικού της Ένωσης Ελλήνων Φυσικών
"Ο ΦΥΣΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ" (1971).


Προσπαθώντας να συγχρονίσω το περιεχόμενο των αναρτήσεών του blog στο πνεύμα των ημερών, αφιερώνω το σημερινό κείμενο για το "ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΠΑΝΘΙΣΜΑ" του ΡΗΓΑ ΒΕΛΕΣΤΙΝΛΗ ΘΕΤΤΑΛΟΥ στα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση.
Το μεγαλύτερο μέρος του κειμένου έχει στηριχτεί στον Πρόλογο και την Εισαγωγή που έγραψε ο αείμνηστος καθηγητής Ηλεκτρονικής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Μιχαήλ Αθ. Αναστασιάδης, για την πανηγυρική επανέκδοση του βιβλίου του Ρήγα από την Ένωση Ελλήνων Φυσικών (Ε.Ε.Φ.) το 1971. Το βιβλίο εκδόθηκε, ως πιστή φωτοτυπική αντιγραφή του μοναδικού (τότε) σωζόμενου αντιτύπου  που υπήρχε στην Εθνική Βιβλιοθήκη με αριθμό 1288, για τα 150 χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης .

Ο Ρήγας Βελεστινλής. 

Τι είναι όμως το ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΠΑΝΘΙΣΜΑ;
Όπως μπορεί να προσέξει ο αναγνώστης στην εικόνα του τίτλου, το βιβλίο είναι έκδοση που έγινε με έξοδα του Ρήγα Βελεστινλή το 1790. Το βιβλίο που τυπώθηκε στο τυπογραφείο ΤΡΑΤΙΝΕΡ της Βιέννης, προορίζεται "δια τους αγχίνους (σημ. δική μου: εύστροφους) και φιλομαθείς Έλληνας" και αποτελεί ένα κείμενο που έχει δημιουργηθεί από κομμάτια που επέλεξε ο ίδιος ο Ρήγας, γραμμένα στη  Γερμανική και Γαλλική γλώσσα.  
Έρευνες του ιατρού Δημήτρη Καραμπερόπουλου έχουν δείξει ότι το μεγαλύτερο μέρος του κειμένου είναι μετάφραση από την Γαλλική Εγκυκλοπαίδεια των Ντενί Ντιντερό και Ζαν λε Ρον Ντ' Αλαμπέρ που είχε αρχίσει να εκδίδεται στη Γαλλία το 1751.
Το βιβλίο αποτελείται από 24 κεφάλαια και έχει 180 σελίδες. Οι τίτλοι κατά κεφάλαιο έχουν ως εξής:

Κεφάλαιον Α΄:  Περί σελήνης.
Κεφάλαιον Β΄:  Περί αστέρων.
Κεφάλαιον Γ΄:  Περί πλανητών.
Κεφάλαιον Δ΄:  Περί γης.
Κεφάλαιον Ε΄:  Περί των Ακολουθιών της Γης.
Κεφάλαιον ΣΤ΄: Περί ηλίου.
Κεφάλαιον Ζ΄:  Περί αέρος.
Κεφάλαιον Η΄:  Περί ύδατος.
Κεφάλαιον Θ΄:  Περί παλιρροιών ήτοι ρευμάτων θαλάσσης.
Κεφάλαιον Ι΄:  Περί πυρός.
Κεφάλαιον ΙΑ΄:  Περί των αναθυμιάσεων της γης.
Κεφάλαιον ΙΒ΄:  Περί κατεχνιάς και συννέφων.
Κεφάλαιον ΙΓ΄:  Περί βροχής.
Κεφάλαιον ΙΔ΄:  Περί χιόνος και χαλάζης.
Κεφάλαιον ΙΕ΄:  Περί δρόσου και πάχνης.
Κεφάλαιον ΙΣΤ΄:  Περί αστραπής και βροντής.
Κεφάλαιον ΙΖ΄:  Περί ανέμων.
Κεφάλαιον ΙΗ΄:  Περί πυρίνων φαινομένων εν τω αέρι.
Κεφάλαιον ΙΘ΄:  Περί μετάλλων.
Κεφάλαιον Κ΄:  Περί δένδρων και φυτών.
Κεφάλαιον ΚΑ΄:  Περί σκωλήκων και φλέτρων.
Κεφάλαιον ΚΒ΄:  Περί ψαρίων και οστρακοδέρμων.
Κεφάλαιον ΚΓ΄:  Περί πουλίων.
Κεφάλαιον ΚΔ΄:  Περί ανθρώπου ζώων και ετέρων τινών.
Στις τελευταίες σελίδες υπάρχουν οι Σημειώσεις ("Σημείωσαι", όπως γράφει χαρακτηριστικά ο ίδιος ο Ρήγας), όπου περιέχονται τα κομμάτια "Περί μαγνήτου", "Περί υδραργύρου". Εκεί έχει γράψει για το Ήλεκτρον, την Άμπαρη (σημ. δική μου: αρωματικό φυτό), τις Ηλεκτρικές μηχανές (σημ. δική μου: αναφέρεται στην ηλεκτροστατική μηχανή Ramsden), την Ηλεκτρική ύλη και το Ηλεκτρικό πυρ (σημ. δική μου: αναφέρεται στο αποτέλεσμα ηλεκτρικής εκκένωσης, σπινθήρας, κεραυνός κλπ).

Το εξώφυλλο του 1ου τόμου της 
Γαλλικής Εγκυκλοπαίδειας.

Από τους τίτλους των κεφαλαίων καταλαβαίνουμε ότι περιείχε στοιχεία αστρονομίας, μετεωρολογίας, βοτανικής, ζωολογίας με επιπλέον αναφορές σε θέματα ανόργανης χημείας, μαγνητισμού και ηλεκτρισμού. Ειδικά για τον ηλεκτρισμό ήταν ό,τι πιο καινούριο κυκλοφορούσε στα τέλη του 18ου αιώνα.   
Είναι φανερό ότι ο Ρήγας δεν συγγράφει. Απλά, σταχυολογώντας το υλικό του, μεταφέρει σημαντική επιστημονική γνώση στον ελληνικό χώρο, προσπαθώντας τελικά να καταπολεμήσει δεισιδαιμονίες και προλήψεις.
Στις σελίδες 4-5, απευθυνόμενος προς τους αναγνώστες του και προφανώς θέλοντας από την αρχή να ξεκαθαρίσει τους λόγους που τον έσπρωξαν στην έκδοση, λέει ότι λυπάται βλέποντας τους δυστυχείς απογόνους των δοξασμένων Αριστοτέλη και Πλάτωνα να γνωρίζουν λίγο ή καθόλου τα έργα αυτών. Κι επειδή δεν φτάνει στον ίδιο μόνο να λυπάται γι' αυτή την κατάσταση, προχώρησε σ' αυτή την έκδοση περιλαμβάνοντας τα πιο ουσιώδη της φυσικής ιστορίας που είχαν κυκλοφορήσει στη γερμανική και γαλλική γλώσσα. Επισημαίνει, ότι σ' ένα μέρος του βιβλίου χρησιμοποιεί την μέθοδο των ερωταπαντήσεων ανάμεσα σε δάσκαλο και μαθητή, προσπαθώντας να χρησιμοποιήσει απλό ύφος στη γλώσσα, ώστε να μη δημιουργήσει επιπλέον δυσκολία, όπως είχε συμβεί στις δικές του σπουδές. 

Χειρόγραφο από το Φυσικής Απάνθισμα.
(Εθνική Βιβλιοθήκη)

Μέχρι τότε που εκδόθηκε το "Φυσικής απάνθισμα", βιβλία της Φυσικής με σχετικό περιεχόμενο ήταν μόνο το "Οδός Μαθηματικής" του Μεθόδιου Ανθρακίτη (1749) και το "Στοιχεία Φυσικής" του Νικηφόρου Θεοτόκη (1766-1767). Για την εποχή του ήταν ένα πρωτοποριακό σύγγραμμα κι αυτό που το κάνει ακόμη πιο σπουδαίο ήταν οι πρωτοπόρες ερμηνείες για τη φύση του φωτός ή για την ηλιακή ενέργεια.
Αξιοσημείωτη είναι η τάση του Ρήγα να διανθίζει και να πλουτίζει τις διάφορες πληροφορίες που σημειώνει, με προσωπικές παρατηρήσεις. Ιδιαίτερα στο κεφάλαιο "Περί των αναθυμιάσεων της γης" καταγράφει παρατηρήσεις με βάση την προσωπική του εμπειρία. Μάλιστα είναι τόσο ενθουσιασμένος από την καινούρια γνώση για την "ηλεκτρική ύλη", που επιχειρεί να εξηγήσει τις αναθυμιάσεις (δηλαδή την εξάτμιση) με βάση τα ηλεκτρικά φαινόμενα.
Είναι φανερό ότι πολλές από τις προσωπικές ερμηνείες του Ρήγα προέρχονταν από δικά του διαβάσματα βιβλίων, περιοδικών και εφημερίδων.
Στο κεφάλαιο περί μαγνητισμού, ο Ρήγας παραθέτει όλες σχεδόν τις τότε γνωστές πειραματικές παρατηρήσεις περί μαγνητών και της συμπεριφοράς αυτών, αλλά υπάρχει μεγάλη υστέρηση στην προσπάθεια να δώσει θεωρητική εξήγηση αυτών. Γράφει συγκεκριμένα: "Ο μαγνήτης είναι μια σιδηρώδης πέτρα. Ευρίσκεται μέσα του άλας και λάδι ενωμένα, εις τα οποία κείται η μαγνητική δύναμη και όχι εις την πετρώδη ουσία". 

Το εξώφυλλο του πρωτότυπου αντίτυπου 
που βρίσκεται στο Μουσείο Μπενάκη.

Ο Ρήγας Βελεστινλής δεν ήταν φυσικός και το περιεχόμενο της Φυσικής του δεν αποτελεί διδακτικό κείμενο για μαθητές. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά στον πρόλογο: "Ο Σκοπός μου είναι στο να ωφελήσω το Γένος μας και όχι προς επίδειξη να επισωρεύσω λέξεις σ' αυτό μου το απάνθισμα, γι' αυτό έπρεπε να το εκθέσω με σαφήνεια όσο το δυνατόν τέτοια, ώστε να το καταλάβουν όλοι και να αποκτήσουν μια μικρή ιδέα της ακαταλήπτου Φυσικής".

Κλείνω αυτό το σύντομο αφιέρωμα επισημαίνοντας ότι η ακροτελεύτια παράγραφος του κειμένου του Ρήγα αναφέρεται σ' ένα πείραμα και τα αποτελέσματά του. Το πείραμα "ονομάζεται της Λέϊδας" και με αυτό "κατορθούται η αστραπή, η οποία τρυπά ένα χαρτί ". Και παρακάτω "Όλοι οι φυσικοί απεφάσισαν ότι, το αστροπελέκι είναι μια βιαιοτάτη σπινθήρα ηλεκτρικού πυρός. Η ηλεκτρική αυτή ύλη των συννέφων αποτελεί τας μετεώρους φλόγας, τους Σίφωνας της θαλάσσης, και άλλα φαινόμενα, των οποίων αι αρχαί ήτον άγνωστοι προτού να γνωρίσωμεν την ηλεκτρότητα των συννέφων". 
Προφανώς το πείραμα της Λέϊδας αναφέρεται στα πειράματα ηλεκτροστατικής που γίνονταν (και γίνονται) με μια φιάλη του Λέιντεν ή Λουγδουνική λάγηνο, τον πρόγονο δηλαδή ενός πυκνωτή. Η φιάλη του Λέιντεν είχε κατασκευαστεί το 1746 από τον Ολλανδό φυσικό Pieter van Musschenbroek (Πήτερ φαν Μούσχενμπρουκ).

Η αφιέρωση που υπάρχει για τον Ρήγα
στο βιβλίο "Ελληνική Νομαρχία".
Ο Ρήγας χαρακτηρίζεται ως "Πρόδρομος 
μιας ταχέας ελευθερώσεως της κοινής
Πατρίδος μας Ελλάδος...".

  • Κείμενο "Το Φυσικής απάνθισμα του Ρήγα, πρώτη απόπειρα σε «απλούν ύφος»" από τον Δημήτρη Καραμπερόπουλο, στο 10ο Επιστημονικό Συμπόσιο της Ένωσης Ελλήνων Φυσικών, Πορταριά Πηλίου (11-13 Φεβρουαρίου 2011).
  • Η εργασία του Ανδρέα Ιωάννου Κασσέτα "Μια άλλη ματιά στο Φυσικής Απάνθισμα", ημερίδα της Ε.Ε.Φ. στο Βελεστίνο το 2007.
  • Διδακτορική διατριβή "Οι παιδαγωγικές ιδέες του Ρήγα Βελεστινλή", στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης από τον Αντώνη Φραγκούλη (Ιούνιος 2010).
  • Η ιστοσελίδα του ιατρού Δημήτρη Καραμπερόπουλου, αφοσιωμένου ερευνητή στο έργο του Ρήγα Βελεστινλή. 
  • Ντοκιμαντέρ "Ρήγας Βελεστινλής 1757-1798" του Γιώργου Λάγδαρη (34:17)