Σαν σήμερα... 29 Σεπτεμβρίου 1954, ιδρύεται επίσημα το CERN.

Σαν σήμερα, στις 29 Σεπτεμβρίου 1954, δημιουργήθηκε επίσημα ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Πυρηνικής Έρευνας (European Organization for Nuclear Research), που είναι ευρύτερα γνωστός ως CERN (Centre Européenne de Recherche Nucléaire, στη γαλλική γλώσσα.). 

Ας δούμε σε συντομία, ποια γεγονότα συνέβησαν για να φτάσουμε στην ίδρυση του CERN. 

Στο τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, οι υποδομές της Ευρώπης είχαν καταρρεύσει και η ευρωπαϊκή επιστήμη είχε χάσει μεγάλο μέρος της αίγλης της σε παγκόσμιο επίπεδο. Πολλοί ικανοί Ευρωπαίοι επιστήμονες είχαν μετακινηθεί στις ΗΠΑ είτε κατά τη διάρκεια του πολέμου, στο πλαίσιο της αντιναζιστικής συμμαχίας για την κατασκευή της ατομικής βόμβας (αμερικάνιο σχέδιο κατασκευής ατομικής βόμβας "Πρόγραμμα Μανχάταν"), είτε μετά τον πόλεμο, επειδή η οικονομία πολλών ευρωπαϊκών χωρών ήταν σε άσχημη κατάσταση. Πέραν αυτών, εξαιρετικοί επιστήμονες από τη Γερμανία μετακινήθηκαν στο αμερικάνικο έδαφος στα πλαίσια επιχειρήσεων, όπως η "Alsos Mission" ("Επιχείρηση Alsos") ή στο σοβιετικό τομέα με τις αντίστοιχες επιχειρήσεις "Russian Alsos" και "Osoaviakhim".

Αεροφωτογραφία του χώρου του CERN τον Απρίλιο του 1959.
(Από CERN) 

Διαπρεπείς φυσικοί αναγνώριζαν ότι για να μπορέσει η Ευρώπη να γίνει πάλι ανταγωνιστική στην πυρηνική φυσική, θα έπρεπε οι ευρωπαϊκές χώρες να ενώσουν τις δυνάμεις τους. 
Ακολουθώντας το παράδειγμα των διεθνών οργανισμών, μια ομάδα φωτισμένων επιστημόνων φανταζόταν τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Εργαστηρίου ατομικής φυσικής. Οι Raoul Dautry, Pierre Auger και Lew Kowarski στη Γαλλία, ο Edoardo Amaldi στην Ιταλία και ο Niels Bohr στη Δανία ήταν μεταξύ αυτών των πρωτοπόρων. Ένα τέτοιο Εργαστήριο, όχι μόνο θα έφερνε τους Ευρωπαίους επιστήμονες κάτω από την ίδια στέγη, αλλά επιπλέον θα επέτρεπε στις χώρες τους να μοιραστούν το αυξημένο κόστος των απαραίτητων εγκαταστάσεων.

Ο Γάλλος φυσικός Louis de Broglie ήταν αυτός που έκανε την πρώτη επίσημη πρόταση για τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Εργαστηρίου, στην Ευρωπαϊκή Πολιτιστική Διάσκεψη που ξεκίνησε στη Λωζάνη στις 9 Δεκεμβρίου 1949. Στις 12 Δεκεμβρίου 1949, η Διάσκεψη υιοθέτησε τις προτάσεις για την ίδρυση Πανευρωπαϊκού Ινστιτούτου Πυρηνικής Φυσικής και την άρση των περιορισμών στη ροή βιβλίων και περιοδικών μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών. 

Το 1952, η τρίτη συνεδρίαση του προσωρινού συμβουλίου αποφασίζει
την εγκατάσταση του CERN στη Γενεύη.
(Από wikipedia)

Η συνάντηση των 150 ηγετών της ευρωπαϊκής σκέψης που συνδέεται με το Ευρωπαϊκό Κίνημα ολοκλήρωσε την τετραήμερη συνεδρίασή της με την έγκριση τριών ψηφισμάτων που είχαν ως στόχο να στρώσουν το δρόμο για την αντικατάσταση των ανταγωνιστικών εθνικών προοπτικών με μια ενιαία ευρωπαϊκή προοπτική σε όλους τους πολιτιστικούς τομείς. 

Η διάσκεψη εξέφρασε τη λύπη της για την απουσία πολιτιστικών ανταλλαγών μεταξύ Ανατολικής και Δυτικής Ευρώπης και προέτρεψε να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια για την επανέναρξη της συνεργασίας υπό συνθήκες "ελευθερίας στην κυκλοφορία και ελευθερίας στην έκφραση". 

Μια παραπέρα ώθηση στο θέμα έδωσαν στην 5η Γενική Διάσκεψη της UNESCO που πραγματοποιήθηκε στη Φλωρεντία τον Ιούνιο του 1950, αφενός ο Αμερικανός φυσικός, βραβευμένος με Νόμπελ Φυσικής Isidor Rabi, καταθέτοντας ψήφισμα που εξουσιοδοτούσε την UNESCO να «συνδράμει και να ενθαρρύνει τη δημιουργία περιφερειακών ερευνητικών εργαστηρίων με στόχο την αύξηση της διεθνούς επιστημονικής συνεργασίας ...», αφετέρου ο Niels Bohr μέσα από το "Ανοιχτό Γράμμα προς τα Ηνωμένα Έθνη", όπου οραματιζόταν "έναν νέο κόσμο" μεταξύ χωρών που θα εγκατέλειπαν τον απομονωτισμό για την αληθινή πολιτιστική ανταλλαγή.

Οι υπογραφές των 12 κρατών-μελών κατά την 6η σύνοδο του
Συμβουλίου του CERN. Κυκλωμένη φαίνεται η υπογραφή
του Έλληνα αντιπροσώπου Ν. Εμπειρίκου.

Στη διακυβερνητική συνάντηση της UNESCO, που έγινε στο Παρίσι τον Δεκέμβριο του 1951, εγκρίθηκε το πρώτο ψήφισμα σχετικά με τη σύσταση Ευρωπαϊκού Κέντρου Πυρηνικής Έρευνας. Δύο μήνες αργότερα, 11 χώρες υπέγραψαν συμφωνία για την ίδρυση του προσωρινού συμβουλίου. Τότε γεννήθηκε το ακρωνύμιο CERN. 

Το 1952, στην τρίτη σύνοδο του προσωρινού συμβουλίου του CERN, η Γενεύη επελέγη ως χώρος για την εγκατάσταση του Εργαστηρίου. 

Αυτή η επιλογή πέρασε με επιτυχία από δημοψήφισμα που έγινε στο καντόνι της Γενεύης τον Ιούνιο του 1953, με 16.539 ψήφους υπέρ και 7332 ψήφους κατά.

Κατά την έκτη σύνοδο του Συμβουλίου του CERN που πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι από τις 29 Ιουνίου ως την 1η Ιουλίου 1953, η σύμβαση για την ίδρυση του οργανισμού υπογράφηκε, με την επιφύλαξη επικύρωσης, από 12 κράτη. Η σύμβαση επικυρώθηκε σταδιακά από τα 12 ιδρυτικά κράτη μέλη: Βέλγιο, Δανία, Γαλλία, Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας (Δυτική Γερμανία), Ελλάδα, Ιταλία, Κάτω Χώρες, Νορβηγία, Σουηδία, Ελβετία, Ηνωμένο Βασίλειο και Γιουγκοσλαβία. 

Ο εκσκαφέας κάνει τα πρώτα σκαψίματα στην περιοχή που έχει επιλεγεί να κατασκευαστούν οι
εγκαταστάσεις του CERN, στα περίχωρα του Meyrin, κάτω από το βλέμμα υπηρεσιακών παραγόντων.
(Από  Facebook - CERN)

Έτσι, φτάνουμε στις 17 Μαΐου 1954, όταν ξεκίνησαν οι πρώτες χωματουργικές εργασίες για την θεμελίωση των κτιριακών εγκαταστάσεων του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πυρηνικής Έρευνας στην περιοχή Meyrin, βορειοδυτικά της Γενεύης, πολύ κοντά στα σύνορα με τη Γαλλία.  

Στις 29 Σεπτεμβρίου 1954, μετά την επικύρωση από τη Γαλλία και τη Γερμανία, δημιουργήθηκε επίσημα ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Πυρηνικής Έρευνας (European Organization for Nuclear Research). Το προσωρινό CERN διαλύθηκε, αλλά το ακρωνύμιο παρέμεινε.

Σύμφωνα με τον Lew Kowarski, πρώην διευθυντή του CERN, όταν το όνομα άλλαξε, το ακρωνύμιο θα μπορούσε να γίνει OERN (Organisation Européenne de Recherche Nucléaire), αλλά ο Heisenberg είπε ότι το ακρωνύμιο θα μπορούσε "να παραμείνει CERN ακόμα και αν το όνομα δεν είναι (αυτό)".

Ο Felix Bloch θέτει τον θεμέλιο λίθο στην περιοχή του CERN στις 10 Ιουνίου 1955.
Όρθιος (με το μυστρί), ο πρόεδρος της Ελβετικής Συνομοσπονδίας, Max Petitpierre.
(Από  CERN)

Πρώτος πρόεδρος του CERN ήταν ο Sir Benjamin Lockspeiser. Ο Edoardo Amaldi ήταν ο γενικός γραμματέας του CERN στα πρώιμα βήματά του, όταν ακόμα οι εργασίες ήταν δοκιμαστικές. 

Το 1954 ο Felix Bloch τοποθετήθηκε πρώτος γενικός διευθυντής στο CERN.

Το Εργαστήριο αρχικά ασχολήθηκε με την μελέτη των ατομικών πυρήνων, αλλά σύντομα η έρευνα στράφηκε στη φυσική των υψηλών ενεργειών, που αφορούσε κυρίως στη μελέτη των αλληλεπιδράσεων μεταξύ υποατομικών σωματιδίων.

Έτσι, το Εργαστήριο που λειτουργεί στο CERN αναφέρεται συνήθως ως το Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Σωματιδιακής Φυσικής (Laboratoire Européen pour la Physique des Particules), το οποίο περιγράφει καλύτερα την έρευνα που διεξάγεται εκεί, αλλά εννοείται ότι πλέον μιλάμε για ένα πλέγμα πολλών εργαστηρίων που ασχολούνται με την αντιύλη, την σκοτεινή ύλη, το καθιερωμένο πρότυπο (Standard Model) κλπ.

Σήμερα, γενικός διευθυντής του CERN είναι ο Βρετανός πειραματικός φυσικός Mark Thomson, ο οποίος ανέλαβε τα καθήκοντά του τον Ιανουάριο του 2026 για την περίοδο 2026–2030. Την σκυτάλη της διεύθυνσης παρέλαβε από την Ιταλίδα πειραματική φυσικό Fabiola Gianotti, η οποία είχε αναλάβει καθήκοντα την 1η Ιανουαρίου 2016 αντικαθιστώντας τον Γερμανό φυσικό Rolf-Dieter Heuer και ήταν η πρώτη γυναίκα στη θέση αυτή.

 Ο σημερινός γενικός διευθυντής του CERN Mark Thomson.
(Από ιστότοπο x.com)

Κλείνοντας, αξίζει να σημειώσω τι αναφέρει το καταστατικό του CERN: "Ο Οργανισμός δεν θα ασχολείται με τις στρατιωτικές ανάγκες και τα αποτελέσματα των πειραματικών και θεωρητικών εργασιών του θα δημοσιεύονται ή με οποιοδήποτε τρόπο θα διατίθενται στο κοινό".

• Μια περισσότερο εκτεταμένη ιστορική παρουσίαση για τη δημιουργία του CERN, αλλά και τις αντιρρήσεις που είχαν διατυπωθεί γι' αυτή την ενέργεια ΕΔΩ (από τον καθηγητή στο  Πανεπιστήμιο του ULSTER, Owen Barr). Η εργασία στο τέλος περιέχει μεγάλο πλήθος πηγών απ' όπου έχουν αντληθεί τα στοιχεία.

• Ένα βίντεο για την ιστορία του CERN (αγγλικά, 4:10).

• Ένα βίντεο για τη δουλειά που γίνεται στο CERN: "CERN in 3 minutes" ("Το CERN σε 3 λεπτά" - αγγλικά).

• Η σύμβαση του Παρισιού (1 Ιουλίου 1953) που περιέχει το καταστατικό λειτουργίας του CERN.

• Ένα αφιέρωμα του ιστότοπου ThePhysicsProject.com στην ιστορία του CERN.

Πηγή: Today in Science History,  cern,  Wikipedia,   thephysicsproject.com

Όλα τα Θέματα ΦΥΣΙΚΗΣ από τις Πανελλαδικές Εξετάσεις (Ιούνιος 2001 - Σεπτέμβριος 2026).

ΦΥΣΙΚΗ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ

Θετικών Σπουδών και Σπουδών Υγείας

Αφού πλέον ολοκληρώθηκαν οι Επαναληπτικές Πανελλαδικές Εξετάσεις της Γ' Λυκείου και οι Εξετάσεις Τέκνων Ελλήνων του Εξωτερικού για το 2026, ήρθε η ώρα για μια ακόμη φορά, να δημοσιεύσω το σύνολο των θεμάτων που έχουν δοθεί στη ΦΥΣΙΚΗ Προσανατολισμού Θετικών Σπουδών και Σπουδών Υγείας (πρώην Κατεύθυνσης) της Γ' Λυκείου. 

Όπως είναι γνωστό, η ύλη που πλέον εξετάζεται από την σχολική χρονιά 2022-23 έχει αλλάξει αρκετά σε σχέση με αυτή των προηγούμενων χρόνων. Προστέθηκαν κεφάλαια (π.χ. Κύματα, Κβαντική Μηχανική) και αφαιρέθηκαν κεφάλαια ή παράγραφοι κεφαλαίων (π.χ. Ρευστά, Μηχανική στερεού σώματος κλπ). 

Έτσι, διευκρινίζω ότι η πρώτη ομάδα των θεμάτων που δίνω παρακάτω αφορά το σύνολο των θεμάτων που είναι μέσα στην ύλη και εξετάζεται σήμερα. 

Στο τέλος της ανάρτησης έχω βάλει όλα τα θέματα που έχουν δοθεί στις εξετάσεις από το σύνολο της ύλης που κατά καιρούς ήταν εξεταζόμενη.

Τα θέματα είναι ταξινομημένα με χρονολογική σειρά (από τον Ιούνιο του 2001 μέχρι και τον Σεπτέμβριο του 2026), κατά Κεφάλαιο ή τμήμα Κεφαλαίου (σύμφωνα με τη σειρά του σχολικού βιβλίου), κατά Θέμα και κατά είδος Ερώτησης. Η μορφή του αρχείου είναι word και η μορφή της γραμματοσειράς είναι Trebuchet με μέγεθος 11pt.

Τα θέματα προέρχονται από τις Πανελλαδικές Εξετάσεις όλων των τύπων Λυκείων (Ημερήσια ή Εσπερινά), από το σύνολο των εξετάσεων (κανονικές, επαναληπτικές, ελληνοπαίδων εξωτερικού-ομογενείς) και απευθύνονται στους μαθητές που θέλουν να κάνουν πρακτική εξάσκηση με μια μεγάλη ποικιλία τέτοιων θεμάτων, όπως και στους (στις) συναδέλφους καθηγητές που θέλουν να τα χρησιμοποιήσουν στη διδασκαλία τους. 

Σε όποια χρονιά δεν εμφανίζονται θέματα για τα Εσπερινά Λύκεια, σημαίνει ότι έχουν δοθεί τα ίδια με τα Ημερήσια.

Μια σειρά θεμάτων του 2016 που έχουν τον χαρακτηρισμό "παλαιό σύστημα" αφορά τους υποψηφίους του 2016 που έγραψαν εξετάσεις με την παλαιότερη εξεταστέα ύλη. Το ίδιο ισχύει για θέματα του 2020.

Από το 2020 δημοσιεύω και τα θέματα του Ηλεκτρομαγνητισμού, κεφάλαιο που εξετάστηκε για πρώτη φορά ως ύλη της Γ' Λυκείου, στην εξεταστική περίοδο του Ιουνίου 2020. Τώρα πλέον τα θέματα αυτής της ενότητας είναι χωρισμένα σε δύο μέρη (Μαγνητικό Πεδίο και Ηλεκτρομαγνητική Επαγωγή-Εναλλασσόμενο Ρεύμα). Στην ίδια ενότητα (Ηλεκτρομαγνητισμός) μπορείτε ακόμη να βρείτε τα θέματα που είχαν δοθεί στις Πανελλαδικές Εξετάσεις της Β' Λυκείου (Γεν. Παιδείας και Κατεύθυνσης) την περίοδο 2000 - 2004 χωρισμένα και αυτά σε δύο μέρη.

Οι αναρτήσεις είναι αποθηκευμένες στους ιστότοπους Dropbox και Google Drive. Σε κάθε ανάρτηση η πρώτη παραπομπή (ΕΔΩ) σας στέλνει στο Dropbox και η δεύτερη στο Google Drive.

Η χρήση του υλικού προφανώς δεν είναι για εμπορική εκμετάλλευση. 

Θέματα από την ύλη που εξετάζεται

Για τις Κρούσεις  (43 σελίδες) πατήστε  ΕΔΩ   ή   ΕΔΩ.

Για τη Μηχανική Στερεού Σώματος  (30 σελίδες)  πατήστε   ΕΔΩ   ή   ΕΔΩ.

Για τις Μηχανικές Ταλαντώσεις  (46 σελίδες)  πατήστε   ΕΔΩ   ή   ΕΔΩ.

Για τα Μηχανικά Κύματα  (51 σελίδες)  πατήστε   ΕΔΩ   ή   ΕΔΩ.

Για το Μαγνητικό Πεδίο Γ' Λυκείου  (19 σελίδες)   πατήστε   ΕΔΩ   ή   ΕΔΩ.

Για την Ηλεκτρομαγνητική Επαγωγή-Εναλλασσόμενο Ρεύμα Γ' Λυκείου (28 σελίδες)  πατήστε  ΕΔΩ  ή   ΕΔΩ.

Για τον Ηλεκτρομαγνητισμό Β' Λυκείου (25 σελίδες)  πατήστε  ΕΔΩ  ή   ΕΔΩ.

Για τα Ηλεκτρομαγνητικά Κύματα  (13 σελίδες)  πατήστε   ΕΔΩ   ή   ΕΔΩ.

Για την Κβαντομηχανική  (13 σελίδες)  πατήστε   ΕΔΩ   ή   ΕΔΩ.

Το σύνολο των θεμάτων που έχουν δοθεί από την αρχή (2001) αυτού του τύπου των εξετάσεων. 

Για τις Μηχανικές Ταλαντώσεις  (56 σελίδες)  πατήστε   ΕΔΩ   ή   ΕΔΩ.

Για τις Ηλεκτρικές Ταλαντώσεις  (18 σελίδες)  πατήστε   ΕΔΩ   ή   ΕΔΩ.

Για τα Μηχανικά Κύματα  (47 σελίδες)  πατήστε   ΕΔΩ   ή   ΕΔΩ.

Για τα Ηλεκτρομαγνητικά Κύματα  (23 σελίδες)  πατήστε   ΕΔΩ   ή   ΕΔΩ.

Για τη Μηχανική των Ρευστών  (20 σελίδες)  πατήστε   ΕΔΩ  ή  ΕΔΩ.

Για τη Μηχανική Στερεού Σώματος  (122 σελίδες)  πατήστε   ΕΔΩ   ή   ΕΔΩ.

Για τις Κρούσεις  (43 σελίδες) πατήστε  ΕΔΩ   ή   ΕΔΩ.

Για το Φαινόμενο Doppler  (15 σελίδες)  πατήστε   ΕΔΩ    ή   ΕΔΩ.

Για την Κβαντομηχανική  (12 σελίδες)  πατήστε   ΕΔΩ   ή   ΕΔΩ.

Για τον Ηλεκτρομαγνητισμό Γ' Λυκείου (40 σελίδες)  πατήστε  ΕΔΩ  ή   ΕΔΩ.

Για τον Ηλεκτρομαγνητισμό Β' Λυκείου (17 σελίδες)  πατήστε  ΕΔΩ  ή   ΕΔΩ.

Μπορείτε να κατεβάσετε το τυπολόγιο που δίνεται στις εξετάσεις από  ΕΔΩ.

Πώς θα κατεβάσετε ένα αρχείο στον υπολογιστή σας.

Αριστερό κλικ στη λέξη "ΕΔΩ" (που αντιστοιχεί στο αρχείο που θέλετε). Θα μεταφερθείτε στον ιστότοπο του Dropbox ή του Google Drive (όπου είναι αποθηκευμένα τα αρχεία).

Για το Dropbox: Αριστερό κλικ στo "file" (αριστερά επάνω), αριστερό κλικ στο "download". 

Αριστερό κλικ στην λέξη "Αρχείο" και μετά αριστερό κλικ στη λέξη "Λήψεις", για το Google Drive. 

Το αρχείο κατεβαίνει στο Φάκελο ΛΗΨΕΙΣ του υπολογιστή σας (ή όπου αλλού έχετε ορίσει να κάνετε λήψη των αρχείων). 

Αποθηκεύστε το αρχείο σε όποιο Φάκελο του υπολογιστή σάς εξυπηρετεί.

Εύχομαι σε όλους και όλες να έχετε καλή υγεία και όρεξη για μελέτη, ώστε να περάσετε μια δημιουργική χρονιά.

Όλα τα Θέματα Φυσικής από τις Παγκύπριες Εξετάσεις (2006 - 2026).

Ήδη συμπληρώθηκαν 21 χρόνια που η Επιτροπή Εξετάσεων του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού της Κυπριακής Δημοκρατίας οργανώνει τις εξετάσεις της με αυτό το σύστημα.

Στην ανάρτηση θα βρείτε όλα τα θέματα που έχουν δοθεί στη ΦΥΣΙΚΗ  Κατεύθυνσης της Γ' Λυκείου και στη ΦΥΣΙΚΗ Τ.Σ. (Τεχνικές Σχολές - Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση) της Κύπρου και περιέχονται στην εξεταζόμενη ύλη του Ελληνικού Γενικού Λυκείου. (Δεν περιέχονται κάποια θέματα σχετικά με την Περίθλαση στην Κυματική).

Τα θέματα είναι ταξινομημένα κατά θεματική ενότητα και χρονολογική σειρά, από το 2006 ως το 2026. Είναι γραμμένα με κείμενο word για να μπορεί ο(η) χρήστης να τα επεξεργαστεί εύκολα και εκτείνονται σε 395 σελίδες συνολικά!

Λόγω της μεγάλης έκτασης του κάθε αρχείου, το περιεχόμενο κάθε κεφαλαίου είναι χωρισμένο σε 2 αρχεία. Το ένα αρχείο περιέχει τις ερωτήσεις που έχουν δοθεί στο κεφάλαιο (θέματα 1ης ομάδας), ενώ το άλλο αρχείο περιέχει ξεχωριστά τα προβλήματα (θέματα 2ης ομάδας). 

Νομίζω, ότι έτσι το κάθε αρχείο θα είναι περισσότερο λειτουργικό για τον(την) χρήστη(-τρια). Μόνο το περιεχόμενο του κεφαλαίου για το "Απλό Εκκρεμές" είναι σ' ένα αρχείο, αφού σχεδόν όλα τα θέματα του κεφαλαίου έχουν το ίδιο (πειραματικό) ζητούμενο.

Οι συνάδελφοι καθηγητές(-τριες) και οι μαθητές(-τριες) μπορούν να χρησιμοποιούν ελεύθερα αυτά τα αρχεία στη μελέτη και στη διδασκαλία τους. 
Δεν επιτρέπεται η χρήση αυτών για εμπορική εκμετάλλευση. 

Τα πρωτότυπα θέματα με τις λύσεις τους μπορείτε να τα βρείτε ΕΔΩ.

Οι αναρτήσεις είναι αποθηκευμένες στους ιστότοπους Dropbox και Google Drive. Σε κάθε ανάρτηση η πρώτη παραπομπή με την λέξη ΕΔΩ σας στέλνει στο Dropbox και η δεύτερη στο Google Drive.

Μπορείτε να βρείτε τα θέματα που αντιστοιχούν σε ύλη από

•   Απλό Εκκρεμές  ΕΔΩ   ή  ΕΔΩ  (40 θέματα,  27 σελίδες)

•   Ορμή και Κρούσεις  (δεν νεότερα υπάρχουν θέματα μετά το 2017)

Ερωτήσεις   ΕΔΩ   ή  ΕΔΩ  (19 θέμτα,  10 σελίδες)

Προβλήματα   ΕΔΩ   ή  ΕΔΩ  (8 θέματα,  8 σελίδες)

•   Μηχανική Στερεού Σώματος  

Ερωτήσεις   ΕΔΩ   ή  ΕΔΩ  (46 θέματα,  34 σελίδες)

Προβλήματα   ΕΔΩ   ή  ΕΔΩ  (11 θέματα,  11 σελίδες)

•   Μηχανικές Ταλαντώσεις  

Ερωτήσεις   ΕΔΩ   ή  ΕΔΩ  (81 θέματα,  51 σελίδες)

Προβλήματα   ΕΔΩ   ή  ΕΔΩ  (44 θέματα,  39 σελίδες)

•   Κυματική  

Ερωτήσεις   ΕΔΩ   ή  ΕΔΩ  (105 θέματα,  56 σελίδες)

Προβλήματα   ΕΔΩ   ή  ΕΔΩ  (71 θέματα,  61 σελίδες)

•   Ηλεκτρομαγνητισμός  

Ερωτήσεις   ΕΔΩ   ή  ΕΔΩ  (96 θέματα,  58 σελίδες)

Προβλήματα   ΕΔΩ   ή  ΕΔΩ  (38 θέματα,  41 σελίδες)

•   Ατομική Φυσική  ΕΔΩ   ή  ΕΔΩ  (10 θέματα,  4 σελίδες)  (Εκτός ύλης πλέον)

Μπορείτε να βρείτε το απαραίτητο τυπολόγιο για τη Φυσική Κατεύθυνσης (3 σελίδες)  ΕΔΩ  ή  ΕΔΩ  και για τη Φυσική ΤΣ  (2 σελίδες)  ΕΔΩ  ή  ΕΔΩ.

Πώς θα κατεβάσετε ένα αρχείο στον υπολογιστή σας.

Αριστερό κλικ στη λέξη "ΕΔΩ" (που αντιστοιχεί στο αρχείο που θέλετε). Θα μεταφερθείτε στον ιστότοπο του Dropbox ή του Google Drive (όπου είναι αποθηκευμένα τα αρχεία).

Αριστερό κλικ στην λέξη "download", για το Dropbox.

Αριστερό κλικ στην λέξη "Αρχείο" και μετά αριστερό κλικ στη λέξη "Λήψεις", για το Google Drive. 

Το αρχείο κατεβαίνει στο Φάκελο ΛΗΨΕΙΣ του υπολογιστή σας (ή όπου αλλού έχετε ορίσει να κάνετε λήψη των αρχείων). 

Αποθηκεύστε το αρχείο σε όποιο Φάκελο του υπολογιστή σάς εξυπηρετεί.

ΚΑΛΟ  ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ

Όλα τα θέματα της ΦΥΣΙΚΗΣ Γ' Λυκείου των Πανελλαδικών Εξετάσεων (Ιούνιος 2001 - Ιούνιος 2026)

Υπάρχει νεότερη ανάρτηση  ΕΔΩ.

ΦΥΣΙΚΗ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ

Θετικών Σπουδών και Σπουδών Υγείας

Αφού πλέον ολοκληρώθηκαν και φέτος οι Πανελλαδικές Εξετάσεις της Γ' Λυκείου, ήρθε η ώρα για μια ακόμη φορά, να δημοσιεύσω το σύνολο των θεμάτων που έχουν δοθεί στη ΦΥΣΙΚΗ Προσανατολισμού Θετικών Σπουδών και Σπουδών Υγείας της Γ' Λυκείου. 

Όπως είναι γνωστό, η ύλη που πλέον εξετάζεται από την σχολική χρονιά 2022-23 έχει αλλάξει αρκετά σε σχέση με αυτή των προηγούμενων χρόνων. Προστέθηκαν κεφάλαια (π.χ. Κύματα, Κβαντική Μηχανική) και αφαιρέθηκαν κεφάλαια ή παράγραφοι κεφαλαίων (π.χ. Ρευστά, Μηχανική στερεού σώματος κλπ). 

Έτσι, διευκρινίζω ότι η πρώτη ομάδα των θεμάτων που δίνω παρακάτω αφορά το σύνολο των θεμάτων που είναι μέσα στην ύλη που εξετάζεται σήμερα. 

Στο τέλος της ανάρτησης έχω βάλει όλα τα θέματα που έχουν δοθεί στις εξετάσεις από το σύνολο της ύλης που κατά καιρούς ήταν εξεταζόμενη.

Τα θέματα είναι ταξινομημένα με χρονολογική σειρά (από τον Ιούνιο του 2001 μέχρι και τον Ιούνιο του 2026), κατά Κεφάλαιο ή τμήμα Κεφαλαίου (σύμφωνα με τη σειρά του σχολικού βιβλίου), κατά Θέμα και κατά είδος Ερώτησης. Η μορφή του αρχείου είναι word και η μορφή της γραμματοσειράς είναι Trebuchet με μέγεθος 11pt.

Τα θέματα προέρχονται από τις Πανελλαδικές Εξετάσεις όλων των τύπων Λυκείων (Ημερήσια ή Εσπερινά), από το σύνολο των εξετάσεων (κανονικές, επαναληπτικές, ελληνοπαίδων εξωτερικού-ομογενείς) και απευθύνονται στους μαθητές που θέλουν να κάνουν πρακτική εξάσκηση με μια μεγάλη ποικιλία τέτοιων θεμάτων, όπως και στους (στις) συναδέλφους καθηγητές που θέλουν να τα χρησιμοποιήσουν στη διδασκαλία τους. 

Σε όποια χρονιά δεν εμφανίζονται θέματα για τα Εσπερινά Λύκεια, σημαίνει ότι έχουν δοθεί τα ίδια με τα Ημερήσια.

Μια σειρά θεμάτων του 2016 που έχουν τον χαρακτηρισμό "παλαιό σύστημα" αφορά τους υποψηφίους του 2016 που έγραψαν εξετάσεις με την παλαιότερη εξεταστέα ύλη. Το ίδιο ισχύει για θέματα του 2020.

Από το 2020 δημοσιεύω και τα θέματα του Ηλεκτρομαγνητισμού, κεφάλαιο που εξετάστηκε για πρώτη φορά ως ύλη της Γ' Λυκείου, στην εξεταστική περίοδο του Ιουνίου 2020. Τώρα πλέον τα θέματα αυτής της ενότητας είναι χωρισμένα σε δύο μέρη (Μαγνητικό Πεδίο και Ηλεκτρομαγνητική Επαγωγή-Εναλλασσόμενο Ρεύμα). Στην ίδια ενότητα (Ηλεκτρομαγνητισμός) μπορείτε ακόμη να βρείτε τα θέματα που είχαν δοθεί στις Πανελλαδικές Εξετάσεις της Β' Λυκείου (Γεν. Παιδείας και Κατεύθυνσης) την περίοδο 2000 - 2004 χωρισμένα και αυτά σε δύο μέρη.

Οι αναρτήσεις είναι αποθηκευμένες στους ιστότοπους Dropbox και Google Drive. Σε κάθε ανάρτηση η πρώτη παραπομπή (ΕΔΩ) σας στέλνει στο Dropbox και η δεύτερη στο Google Drive.

Η χρήση του υλικού προφανώς δεν είναι για εμπορική εκμετάλλευση. 

Θέματα από την ύλη που εξετάζεται

Για τις Κρούσεις  (42 σελίδες) πατήστε  ΕΔΩ   ή   ΕΔΩ.

Για τη Μηχανική Στερεού Σώματος  (30 σελίδες)  πατήστε   ΕΔΩ   ή   ΕΔΩ.

Για τις Μηχανικές Ταλαντώσεις  (46 σελίδες)  πατήστε   ΕΔΩ   ή   ΕΔΩ.

Για τα Μηχανικά Κύματα  (49 σελίδες)  πατήστε   ΕΔΩ   ή   ΕΔΩ.

Για το Μαγνητικό Πεδίο Γ' Λυκείου  (19 σελίδες)   πατήστε   ΕΔΩ   ή   ΕΔΩ.

Για την Ηλεκτρομαγνητική Επαγωγή-Εναλλασσόμενο Ρεύμα Γ' Λυκείου (26 σελίδες)  πατήστε  ΕΔΩ  ή   ΕΔΩ.

Για τον Ηλεκτρομαγνητισμό Β' Λυκείου (25 σελίδες)  πατήστε  ΕΔΩ  ή   ΕΔΩ.

Για τα Ηλεκτρομαγνητικά Κύματα  (13 σελίδες)  πατήστε   ΕΔΩ   ή   ΕΔΩ.

Για την Κβαντομηχανική  (11 σελίδες)  πατήστε   ΕΔΩ   ή   ΕΔΩ.

Το σύνολο των θεμάτων που έχουν δοθεί από την αρχή (2001) αυτού του τύπου των εξετάσεων. 

Για τις Μηχανικές Ταλαντώσεις  (56 σελίδες)  πατήστε   ΕΔΩ   ή   ΕΔΩ.

Για τις Ηλεκτρικές Ταλαντώσεις  (18 σελίδες)  πατήστε   ΕΔΩ   ή   ΕΔΩ.

Για τα Μηχανικά Κύματα  (45 σελίδες)  πατήστε   ΕΔΩ   ή   ΕΔΩ.

Για τα Ηλεκτρομαγνητικά Κύματα  (23 σελίδες)  πατήστε   ΕΔΩ   ή   ΕΔΩ.

Για τη Μηχανική των Ρευστών  (20 σελίδες)  πατήστε   ΕΔΩ  ή  ΕΔΩ.

Για τη Μηχανική Στερεού Σώματος  (121 σελίδες)  πατήστε   ΕΔΩ   ή   ΕΔΩ.

Για τις Κρούσεις  (42 σελίδες) πατήστε  ΕΔΩ   ή   ΕΔΩ.

Για το Φαινόμενο Doppler  (15 σελίδες)  πατήστε   ΕΔΩ    ή   ΕΔΩ.

Για την Κβαντομηχανική  (11 σελίδες)  πατήστε   ΕΔΩ   ή   ΕΔΩ.

Για τον Ηλεκτρομαγνητισμό Γ' Λυκείου (38 σελίδες)  πατήστε  ΕΔΩ  ή   ΕΔΩ.

Για τον Ηλεκτρομαγνητισμό Β' Λυκείου (17 σελίδες)  πατήστε  ΕΔΩ  ή   ΕΔΩ.

Μπορείτε να κατεβάσετε το τυπολόγιο που δίνεται στις εξετάσεις από  ΕΔΩ.

Πώς θα κατεβάσετε ένα αρχείο στον υπολογιστή σας.

Αριστερό κλικ στη λέξη "ΕΔΩ" (που αντιστοιχεί στο αρχείο που θέλετε). Θα μεταφερθείτε στον ιστότοπο του Dropbox ή του Google Drive (όπου είναι αποθηκευμένα τα αρχεία).

Αριστερό κλικ στην λέξη "download", για το Dropbox.

Αριστερό κλικ στην λέξη "Αρχείο" και μετά αριστερό κλικ στη λέξη "Λήψεις", για το Google Drive. 

Το αρχείο κατεβαίνει στο Φάκελο ΛΗΨΕΙΣ του υπολογιστή σας (ή όπου αλλού έχετε ορίσει να κάνετε λήψη των αρχείων). 

Αποθηκεύστε το αρχείο σε όποιο Φάκελο του υπολογιστή σάς εξυπηρετεί.

Εύχομαι σε όλους και όλες να έχετε καλή υγεία και όρεξη για ζωή, ώστε να περάσετε ένα όμορφο καλοκαίρι.

Το τελευταίο μέρος της συνέντευξης του Richard Feynman (11ο μέρος).

1966, ο Ρίτσαρντ Φάινμαν έχοντας ήδη πάρει το Βραβείο Νόμπελ Φυσικής 1965, επιστρέφει 
καλεσμένος στο Γυμνάσιο του Far Rockaway για να συναντήσει τους παλιούς συμμαθητές.
(Από  Ιστότοπο https://www.farrockaway.com)

Σήμερα, λίγες μέρες μετά την επέτειο της γέννησης του Ρίτσαρντ Φάινμαν (11 Μαΐου 1918), δημοσιεύω την 5η συνεδρία (τελευταία) της συνέντευξης που έδωσε στον Charles Weiner για το αρχείο «Οral History», τμήμα του NIELS BOHR LIBRARY  &  ARCHIVES του AIP (American Institute of Physics). Η 5η συνεδρία έγινε στο σπίτι του Φάινμαν στην Πασαντίνα της Καλιφόρνιας, 7 χρόνια αργότερα από τις 4 προηγούμενες συνεδρίες, στις 4 Φεβρουαρίου 1973.

“Four Kings and a Joker” ("4 Βασιλείς κι ένας Τζόκερ"), με αυτό τον τίτλο και την παραπάνω φωτογραφία κυκλοφόρησε στα τέλη του 1969 η εφημερίδα των φοιτητών του Caltech, παρουσιάζοντας τα 5 Νόμπελ του πανεπιστημίου. 
Από αριστερά: Carl Anderson (1936 Φυσική), Murray Gell-Mann (1969 Φυσική), Max Delbrück (1969 Ιατρική), Richard Feynman (1965 Φυσική) και George Beadle (1958 Ιατρική).
Προφανώς ο τζόκερ είναι ο Feynman, αφού ταιριάζει με όποιο τρόπο κι αν είναι ντυμένος! 
(Από  Caltech Archives)

Σ' αυτό το κομμάτι, ο Φάινμαν μιλάει για το ξεκίνημα της δουλειάς του στη φυσική των ισχυρών αλληλεπιδράσεων, τα κουάρκ και τα παρτόνια, την επαφή και συνεργασία του με τους πειραματικούς φυσικούς στο SLAC (Stanford Linear Accelerator Center) και στο Μπέρκλεϊ για τη φυσική υψηλών ενεργειών, για τις αναμνήσεις του από το βραβείο Νόμπελ και τις συνέπειές του, για την υπόθεση Gianonne, για την απασχόλησή του με το σχέδιο και τη ζωγραφική, για την επίσκεψή του στο CERN μετά την βράβευσή του με το Νόμπελ και τέλος για τις διαλέξεις στη Hughes. 

Το εξοχικό σπίτι που είχε αγοράσει ο Ρίτσαρντ Φάινμαν στη Μπάχα Καλιφόρνια (Μεξικό) από τα χρήματα του βραβείου Νόμπελ. Η σημερινή ιδιοκτησία το ενοικιάζει ως τουριστικό κατάλυμα με το όνομα Casita Barranca.

Ό,τι είναι γραμμένο στο κείμενο με γράμματα πλάγια bold και υπογραμμισμένο συνδέεται με υπερσύνδεση που οδηγεί σε πληροφοριακά στοιχεία. 

Όπου υπάρχει παρένθεση με κείμενο που ξεκινά με την λέξη «σημείωση» (σημ....), είναι έξω από το κυρίως κείμενο, γραμμένο από μένα, συνήθως για διευκρίνηση.

Σε κάθε παρόμοια ανάρτηση θα διευκρινίζω ότι η δημοσίευση της μεταφρασμένης συνέντευξης του Ρίτσαρντ Φάινμαν γίνεται μόνο από αγάπη για την φυσική και τους ανθρώπους της, δεν συνδέεται με κάποιο εμπορικό ή διαφημιστικό όφελος και παρακαλώ έτσι να το αντιμετωπίσουν οι φίλοι και οι φίλες που θα το διαβάσουν.   

ΚΑΛΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ!

Γυμνό σχέδιο μιας στρίπερ από το μπαρ του Gianone. 
Ο Φάινμαν υπογράφει ως OFEY.
(Από  The Marginalian)

Μπορείτε να βρείτε το σημερινό κείμενο (54 σελίδες) πηγαίνοντας  ΕΔΩ  (Dropbox) ή  ΕΔΩ  (Google Drive).

Μπορείτε να βρείτε το 1ο μέρος  ΕΔΩ  (Dropbox) ή  ΕΔΩ  (Google Drive).

Μπορείτε να βρείτε το 2ο μέρος  ΕΔΩ  (Dropbox) ή  ΕΔΩ  (Google Drive).

Μπορείτε να βρείτε το 3ο μέρος  ΕΔΩ  (Dropbox) ή  ΕΔΩ  (Google Drive).

Μπορείτε να βρείτε το 4ο μέρος  ΕΔΩ  (Dropbox) ή  ΕΔΩ  (Google Drive).

1956, ο Φάινμαν παίζει τα αγαπημένα του μπόνγκος.
(Από τον ιστότοπο marinabaysands)

Μπορείτε να βρείτε το 5ο μέρος  ΕΔΩ  (Dropbox) ή  ΕΔΩ  (Google Drive).

Μπορείτε να βρείτε το 6ο μέρος   ΕΔΩ  (Dropbox) ή  ΕΔΩ  (Google Drive).

Μπορείτε να βρείτε το 7ο μέρος   ΕΔΩ  (Dropbox) ή  ΕΔΩ  (Google Drive).

Μπορείτε να βρείτε το 8ο μέρος  ΕΔΩ  (Dropbox) ή  ΕΔΩ  (Google Drive).

Μπορείτε να βρείτε το 9ο μέρος  ΕΔΩ  (Dropbox) ή  ΕΔΩ  (Google Drive).

Μπορείτε να βρείτε το 10ο μέρος  ΕΔΩ  (Dropbox) ή  ΕΔΩ  (Google Drive).

Σχέδια του Φάινμαν στο ίδιο χαρτί με γραφικές παραστάσεις και εξισώσεις.
(Από  τον ιστότοπο openculture)

• Μια εργασία του T. S. Van Kortryk (pdf) "The Doctoral Students of Richard Feynman" ("Οι διδακτορικοί φοιτητές του Ρίτσαρντ Φάινμαν").

• Αφιέρωμα του ιστότοπου The Marginalian στα σχέδια και την ζωγραφική του Φάινμαν.

• Παρουσίαση των σχεδίων και της ζωγραφικής του Richard Feynman.

• Ο επίσημος ιστότοπος για τον Richard Feynman.

• Ο ιστότοπος για τον Richard Feynman που διαχειρίζεται ο πιστός του φίλος και συνεργάτης Ralf Leighton.

• Τηλεοπτική συνέντευξη του Εμμανουήλ Πάσχου στη Σίσσυ Σιγιουλτζή-Ρουκά στο SOLOMOS Web Radio TV (του Συνδέσμου Πολιτισμού Ελλάδας Κύπρου - ΣΠΕΚ). Μεταξύ άλλων, ο καθηγητής Πάσχος αναφέρεται στη γνωριμία και συνεργασία του με τον Feynman. (Να είναι καλά ο φίλος Γιώργος Φασουλόπουλος που το ανακάλυψε και μου το υπέδειξε.) 

Πηγή:  Oral History Interviews

Η συνέντευξη του Richard Feynman πριν 60 χρόνια (10ο μέρος).

Ο Ρίτσαρντ Φάινμαν παραλαμβάνει το Βραβείο Νόμπελ Φυσικής 1965
από τον Βασιλιά της Σουηδίας Γουσταύο (V).

Σήμερα δημοσιεύω το 3ο και τελευταίο μέρος της 4ης συνεδρίας της συνέντευξης που έδωσε ο Ρίτσαρντ Φάινμαν στον Charles Weiner για το αρχείο «Οral History», τμήμα του NIELS BOHR LIBRARY  &  ARCHIVES του AIP (American Institute of Physics). Η 4η συνεδρία έγινε στο σπίτι του Φάινμαν στην Πασαντίνα της Καλιφόρνιας, στις 28 Ιουνίου 1966.

O Φάινμαν συζητά μ' έναν βοηθό του μετά από μία διάλεξη στο πλαίσιο των "Feynman's Lectures on Physics" ("Διαλέξεις του Φάινμαν στη Φυσική"). Πίσω φαίνονται ο Robert Leighton (αρ.) και ο Matthew Sands (δεξ.). (29 Απριλίου 1963)
                     (Από  California Institute of Technology, Φωτογραφία από τον Tom Harvey)

Ό,τι είναι γραμμένο στο κείμενο με γράμματα πλάγια bold και υπογραμμισμένο συνδέεται με υπερσύνδεση που οδηγεί σε πληροφοριακά στοιχεία.

Όπου υπάρχει παρένθεση με κείμενο που ξεκινά με την λέξη «σημείωση» (σημ....), είναι έξω από το κυρίως κείμενο, γραμμένο από μένα, συνήθως για διευκρίνηση.

Σ' αυτό το κομμάτι, ο Φάινμαν μιλάει για τη διάσπαση βήτα, τη σύντομη απασχόλησή του με τη βιολογία, το πώς οργανώθηκε και ολοκληρώθηκε η σειρά "Διαλέξεις του Feynman στη Φυσική", επανέρχεται και μεταφέρει την εμπειρία του από την επαφή του με την επιστημονική εκπαίδευση στη Βραζιλία, αναφέρεται στη συμμετοχή του στην 50η επέτειο του Συνεδρίου Solvay, διατυπώνει τις απόψεις του για την (τότε) κατάσταση στην κβαντική φυσική και τέλος, με το δικό του παιγνιώδη τρόπο, μας μεταφέρει την εμπειρία του από την βράβευσή του με το Νόμπελ Φυσικής το 1965 (το μοιράστηκε με τους Sin-Itiro Tomonaga και Julian Schwinger "για το θεμελιώδες έργο τους στην κβαντική ηλεκτροδυναμική, με πολύ ριζικές συνέπειες για τη φυσική των στοιχειωδών σωματιδίων").

Ο Φάινμαν στέκεται μπροστά στο κτίριο Throop Hall του Caltech, κοιτάζοντας 
το πανό που έχουν κρεμάσει οι φοιτητές με το σύνθημα «WIN BIG, FEYNMAN!», 
μετά την βράβευσή του με το Νόμπελ Φυσικής το 1965.
(Από  Archives Caltech)

Σε κάθε παρόμοια ανάρτηση θα διευκρινίζω ότι η δημοσίευση της μεταφρασμένης συνέντευξης του Ρίτσαρντ Φάινμαν γίνεται μόνο από αγάπη για την φυσική και τους ανθρώπους της, δεν συνδέεται με κάποιο εμπορικό ή διαφημιστικό όφελος και παρακαλώ έτσι να το αντιμετωπίσουν οι φίλοι και οι φίλες που θα το διαβάσουν.   

ΚΑΛΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ!

Μπορείτε να βρείτε το σημερινό κείμενο (42 σελίδες) πηγαίνοντας  ΕΔΩ  (Dropbox) ή  ΕΔΩ  (Google Drive).

Μπορείτε να βρείτε το 1ο μέρος  ΕΔΩ  (Dropbox) ή  ΕΔΩ  (Google Drive).

Μπορείτε να βρείτε το 2ο μέρος  ΕΔΩ  (Dropbox) ή  ΕΔΩ  (Google Drive).

Μπορείτε να βρείτε το 3ο μέρος  ΕΔΩ  (Dropbox) ή  ΕΔΩ  (Google Drive).

Μπορείτε να βρείτε το 4ο μέρος  ΕΔΩ  (Dropbox) ή  ΕΔΩ  (Google Drive).

Oracle of Feynman. 
Όταν έγινε γνωστό ότι ο Ρίτσαρντ Φάινμαν πήρε το Βραβείο Νόμπελ Φυσικής, φοιτητές του Caltech σκάλισαν στο παραπάνω ανάγλυφο στη θέση του ονόματος του Γαλιλαίου, το όνομα FEYNMAN.

Στο γλυπτό εμφανίζονται ιστορικές προσωπικότητες της επιστήμης, όπως Νεύτωνας, Αρχιμήδης, Ευκλείδης, Δαρβίνος κλπ και βρισκόταν στην αυλή του κτιρίου Dabney House στο Caltech.

Μπορείτε να βρείτε το 5ο μέρος  ΕΔΩ  (Dropbox) ή  ΕΔΩ  (Google Drive).

Μπορείτε να βρείτε το 6ο μέρος   ΕΔΩ  (Dropbox) ή  ΕΔΩ  (Google Drive).

Μπορείτε να βρείτε το 7ο μέρος   ΕΔΩ  (Dropbox) ή  ΕΔΩ  (Google Drive).

Μπορείτε να βρείτε το 8ο μέρος  ΕΔΩ  (Dropbox) ή  ΕΔΩ  (Google Drive).

Μπορείτε να βρείτε το 9ο μέρος  ΕΔΩ  (Dropbox) ή  ΕΔΩ  (Google Drive).

Ο Φάινμαν, καθισμένος δίπλα στην πριγκίπισσα Χριστίνα της Σουηδίας κατά τη διάρκεια του επίσημου δείπνου (Nobel Banquet), κάνει γκριμάτσα στο φωτογράφο.

• Η έκτακτη έκδοση (pdf) της εφημερίδας των φοιτητών στο Caltech "California Tech" στις 22 Οκτωβρίου 1965, με Νο 5 1/2 με αφιέρωμα στη βράβευση του Ρίτσαρντ Φάινμαν με το Νόμπελ Φυσικής 1965. (Το τεύχος 5 είχε κυκλοφορήσει λίγο νωρίτερα.)

• Το τεύχος Νο 6 (pdf) της εφημερίδας των φοιτητών στο Caltech "California Tech" στις 28 Οκτωβρίου 1965.

• Το επετειακό τεύχος (pdf) για το 1965 του περιοδικού των φοιτητών στο Caltech με τίτλο The Big T 1965.

Πηγή:  Oral History Interviews