Σαν σήμερα ... 1831, γεννήθηκε ο James Maxwell.

James Clerk Maxwell

Σαν σήμερα, στις 13 Ιουνίου 1831, γεννήθηκε ο James Clerk Maxwell (Τζέιμς Κλερκ Μάξγουελ) στο Εδιμβούργο της Σκωτίας. Μητέρα του ήταν η Frances Cay και πατέρας του ο εύπορος  δικηγόρος John Clerk προερχόμενος από οικογένεια ευγενών που κατείχαν τον τίτλο του βαρώνου των Clerk του Penicuik. Αργότερα πρόσθεσε το επώνυμο Maxwell στο δικό του, όταν κληρονόμησε μία εξοχική κατοικία στο Middlebie του  Kirkcudbrightshire και απέκτησε σχέσεις με την οικογένεια Μάξγουελ που ήταν και αυτοί ευγενείς.

Το σπίτι που γεννήθηκε ο James Maxwell
στο Εδιμβούργο (14 India str.).

Οι γονείς του Μάξγουελ δεν παντρεύτηκαν μέχρι τα τριάντα τους, κάτι ασυνήθιστο για την τότε εποχή. Η μητέρα του ήταν σχεδόν σαράντα ετών όταν γεννήθηκε ο Τζέιμς. Είχαν και μια κόρη, την Ελίζαμπεθ, που πέθανε σε νηπιακή ηλικία. 

Οι πληροφορίες που υπάρχουν μας λένε ότι ο Τζέιμς είχε μια άσβεστη περιέργεια από πολύ νεαρή ηλικία. Η μητέρα του είχε γράψει ότι το "δείξε μου τι κάνει" δεν φεύγει ποτέ από το στόμα του.

Αναγνωρίζοντας τις δυνατότητες του Τζέιμς, η μητέρα του ανέλαβε την ευθύνη για τα πρώτα στάδια της εκπαίδευσής του. Ωστόσο, όταν ο Μάξγουελ ήταν οκτώ ετών,  αρρώστησε από καρκίνο του στομάχου και μετά από μια ανεπιτυχή επέμβαση, πέθανε τον Δεκέμβριο του 1839.

Ο νεαρός Maxwell όταν φοιτούσε στο Trinity College.

Η επίσημη εκπαίδευσή του Τζέιμς ξεκίνησε υπό την καθοδήγηση ενός δεκαεξάχρονου δασκάλου, που όμως αποδείχτηκε ανεπαρκής. Τον Νοέμβριο του 1841 ο πατέρας Μάξγουελ απομάκρυνε τον δάσκαλο κι αποφάσισε να γράψει το γιο του στην Ακαδημία του Εδιμβούργου. Κατά την διάρκεια της φοίτησης έμενε στο σπίτι της θείας του Ιζαμπέλα κι αυτή την περίοδο η ξαδέρφη του Jemima, που ήταν ταλαντούχα ζωγράφος, ενθάρρυνε το πάθος του για την ζωγραφική. 

Λόγω μη ύπαρξης κενής θέσης στο πρώτο έτος της Ακαδημίας, ο δεκάχρονος Τζέιμς γράφτηκε κατευθείαν στο δεύτερο έτος με μεγαλύτερα από αυτόν παιδιά. Αυτό, συν το γεγονός ότι οι συμμαθητές του τον θεωρούσαν «βλαχάκι», τον οδήγησε σε κοινωνική απομόνωση, που έσπασε μόνον μετά τη γνωριμία του με τους συνομήλικούς του Lewis Campbell και Peter Guthrie Tait, που αργότερα έγιναν σημαντικοί λόγιοι και παρέμειναν φίλοι για όλη τους την ζωή.

Μια κάρτα στο Maxwell από τον Peter Tait. 

Στα 14 χρόνια του έγραψε την πρώτη του επιστημονική εργασία, όπου περιέγραφε ένα μηχανικό μέσο για το σχηματισμό μαθηματικών καμπυλών μ’ ένα κομμάτι νήματος. Επειδή ήταν πολύ νέος, αυτή η δουλειά του με τίτλο "Oval Curves" ("Οβάλ Καμπύλες"), παρουσιάστηκε στην Βασιλική Εταιρεία του Εδιμβούργου από τον James Forbes, που ήταν καθηγητής φυσικής φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου.

Το 1847, σε ηλικία 16 ετών, ξεκίνησε να παρακολουθεί μαθήματα στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου. Βρίσκοντας ότι τα πανεπιστημιακά μαθήματα δεν είχαν ιδιαίτερη δυσκολία γι’ αυτόν, αφιέρωνε πολύ χρόνο σε προσωπική μελέτη στον ελεύθερο χρόνο του. Έτσι, έκανε πειράματα με αυτοσχέδιες χημικές, ηλεκτρικές και μαγνητικές συσκευές, αλλά οι κύριες ανησυχίες του αφορούσαν τις ιδιότητες του πολωμένου φωτός.

Στα 18 του, δύο ακόμη δικές του εργασίες παρουσιάστηκαν στην Βασιλική Εταιρεία του Εδιμβούργου. 

Ο James Maxwell περίπου το 1860.

Τον Οκτώβριο του 1850, αφού ολοκλήρωσε τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, γράφτηκε στο Κολέγιο Peterhouse, στο Πανεπιστήμιο του Cambridge. Όμως, πριν το τέλος του εξαμήνου πήρε μεταγραφή στο Κολέγιο Trinity του ίδιου πανεπιστημίου, πιστεύοντας ότι από εκεί θα μπορούσε να πάρει πιο εύκολα υποτροφία.

Το 1854, ο Μάξγουελ αφού αποφοίτησε με πτυχίο μαθηματικών, αποφάσισε να μείνει στο Trinity κι έκανε αίτηση για υποτροφία, που όμως εγκρίθηκε στις 10 Οκτωβρίου 1855. Νωρίτερα, τον Μάρτιο του 1855, για πρώτη φορά ο ίδιος, παρουσίασε στη Βασιλική Εταιρεία του Εδιμβούργου την εργασία του «Πειράματα στο χρώμα», όπου όρισε τις αρχές του συνδυασμού των χρωμάτων.

Μωσαϊκό εικόνων που τράβηξε το Κασσίνι το 2006 όπου φαίνεται 

η δομή των δακτυλίων. Τα χρώματα έχουν τονιστεί.

Ο Maxwell απέδειξε ότι οι Δακτύλιοι του Κρόνου 

αποτελούνται από μικροσκοπικά σωματίδια.

Το 1855 ο Μάξγουελ διάβασε στην Φιλοσοφική Κοινωνία του Cambridge την εργασία του "Πάνω στις γραμμές δύναμης του Φαραντέι", όπου παρουσίαζε ένα απλοποιημένο μοντέλο της δουλειάς του Φαραντέι και πώς τα δύο φαινόμενα, ηλεκτρισμός και μαγνητισμός σχετίζονταν. Μείωσε το σύνολο της τρέχουσας γνώσης σε ένα συνδεδεμένο σύνολο διαφορικών εξισώσεων με 20 εξισώσεις σε 20 μεταβλητές. Αυτή η δουλειά αργότερα δημοσιεύτηκε με τίτλο «Περί των φυσικών γραμμών των δυνάμεων», τον Μάρτιο του 1861.

Τον Νοέμβριο του 1856 ο Μάξγουελ άφησε το Cambridge, αποδεχόμενος την κενή θέση καθηγητή φυσικής φιλοσοφίας στο Κολέγιο Marischal, στο Αμπερντίν.

Ο 25χρονος Μάξγουελ ήταν μιάμιση δεκαετία μικρότερος από κάθε άλλο καθηγητή στο Marischal, ωστόσο, ανέλαβε τις ευθύνες ως επικεφαλής του τμήματος, επιλέγοντας την διδακτέα ύλη και προετοιμάζοντας διαλέξεις. Αφοσιώθηκε και ο ίδιος σε διαλέξεις 15 ώρες την βδομάδα, συμπεριλαμβανομένης και μιας εβδομαδιαίας δωρεάν διάλεξης, στο τοπικό κολέγιο των εργατών. 

Το ζεύγος Maxwell το 1869.

Το 1859 κέρδισε το βραβείο Adams για την εργασία του «Πάνω στη σταθερότητα των δακτυλίων του Κρόνου». Η δουλειά του ήταν τόσο λεπτομερής και πειστική, ώστε όταν την διάβασε ο George Biddell Airy σχολίασε "είναι μια από τις πιο αξιοθαύμαστες εφαρμογές των μαθηματικών στη φυσική που έχω δει ποτέ". Τη δεκαετία του 1980 οι πτήσεις των διαστημοπλοίων του προγράμματος Voyager επιβεβαίωσαν την πρόβλεψη του Μάξγουελ για την φύση των Δακτυλίων του Κρόνου.

Στις 2 Ιουνίου 1858, ο Μάξγουελ παντρεύτηκε την κατά 7 χρόνια μεγαλύτερή του  Katherine Mary Dewar, κόρης του τότε διευθυντή του Marischal, Daniel Dewar.

Το 1860 ο Μάξγουελ έχασε τη θέση του ως καθηγητής, επειδή συγχωνεύθηκαν τα κολέγια Marischal και King για την δημιουργία του Πανεπιστημίου του Αμπερντίν.

Ο Maxwell, η υπογραφή του και οι 4 περίφημες
εξισώσεις του για τον Ηλεκτρομαγνητισμό.

Αφού ανάρρωσε από έναν σχεδόν θανατηφόρο αγώνα κατά της ευλογιάς, το καλοκαίρι του 1860, o Μάξγουελ πήρε την θέση του καθηγητή της φυσικής φιλοσοφίας στο Κολέγιο King του Λονδίνου.

Η περίοδος παραμονής του Μάξγουελ στο King ήταν η πιο παραγωγική της καριέρας του. To 1860 του απονεμήθηκε το μετάλλιο Rumford από τη Royal Society (Βασιλική Εταιρεία) του Λονδίνου για την δουλειά του πάνω στο χρώμα και τον επόμενο χρόνο έγινε μέλος της Εταιρείας.

Ο Μάξγουελ συχνά παρακολουθούσε διαλέξεις στο Βασιλικό Ίδρυμα κι εκεί ήρθε σε επαφή με τον Μάικλ Φαραντέι. Η σχέση των δυο ανδρών δε μπορεί να περιγραφεί ως στενή, καθώς ο Φαραντέι ήταν 40 χρόνια μεγαλύτερος του Μάξγουελ και έδειχνε σημάδια γήρατος. Ωστόσο σέβονταν πολύ ο ένας το ταλέντο του άλλου.

Αυτή η περίοδος είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτη για την πρόοδο του Μάξγουελ στους τομείς του ηλεκτρισμού και μαγνητισμού.  Το 1861 εξέδωσε τη δίτομη εργασία του «Περί των φυσικών γραμμών των δυνάμεων», όπου εξέταζε την φύση των ηλεκτρικών και μαγνητικών πεδίων.

Πορτραίτο του Maxwell, ζωγραφισμένο το 1929 από τον R. H. Campbell.
Αριστερά, φαίνεται η συσκευή περιστρεφόμενου πηνίου που χρησιμοποίησε
ο Maxwell με τον Fleeming Jenkin το 1863-64 για να αποδείξουν το νόμο του Ohm.

Το 1865, ο Μάξγουελ παραιτήθηκε από τη θέση του στο Κολέγιο King του Λονδίνου και επέστρεψε με την σύζυγό του Katherine, στο εξοχικό του σπίτι στο Glenlair στη Σκωτία.

Εκεί, έγραψε ένα βιβλίο με τίτλο «Θεωρία της Ζέστης» (1871) και αργότερα, μια στοιχειώδη πραγματεία με τίτλο «Ύλη και Κίνηση» (1876).

Το 1871 ο Μάξγουελ έγινε ο πρώτος καθηγητής Φυσικής στην έδρα Cavendish στο Cambridge και τέθηκε επικεφαλής του Εργαστηρίου Cavendish, που λειτούργησε τρία χρόνια αργότερα. Μία από τις τελευταίες μεγάλες συνεισφορές του Μάξγουελ στην επιστήμη ήταν η επεξεργασία (με άφθονες πρωτότυπες σημειώσεις) της έρευνας του Henry Cavendish. 

Σχέδιο του Μάξγουελ σε γράμμα προς τον Τόμσον τον Ιούλιο 1875,
όπου παρουσιάζεται η τρισδιάστατη θερμοδυναμική επιφάνεια,
που αργότερα πήρε το όνομά του.

Το 1873, στο βιβλίο του «Μια πραγματεία για την ηλεκτρική ενέργεια και το μαγνητισμό» πρωτοεμφανίστηκαν σε πλήρως ανεπτυγμένη μορφή οι διάσημες τέσσερις διαφορικές εξισώσεις του. Η περισσότερη από τη δουλειά έγινε από τον Μάξγουελ στο Glenlair κατά τη διάρκεια της περιόδου μεταξύ της θέσης του στο Λονδίνο και την ανάληψη της θέσης του Cavendish.

Ο Μάξγουελ εισήγαγε επίσης την έννοια του ηλεκτρομαγνητικού πεδίου σε αντίθεση με τις δυναμικές γραμμές που περιέγραψε ο Φαραντέι.

Ο Μάξγουελ συνέβαλε στο πεδίο της οπτικής και στη μελέτη της έγχρωμης όρασης, δημιουργώντας τα θεμέλια για έγχρωμες φωτογραφίες. Από το 1855 έως το 1872, δημοσίευσε κατά διαστήματα μια σειρά από πολύτιμες έρευνες σχετικά με την αντίληψη της θεωρίας του χρώματος. 

Η πρώτη μόνιμη έγχρωμη φωτογραφία, τραβηγμένη από
 τον T. Sutton, για την παρουσίαση του Μάξγουελ το 1861.

Κατά τη διάρκεια μιας διάλεξης για τη θεωρία του χρώματος στο Βασιλικό Ίδρυμα το 1861, ο Μάξγουελ παρουσίασε την πρώτη επίδειξη έγχρωμης φωτογραφίας στον κόσμο, βασισμένη στην αρχή των τριών χρωμάτων ανάλυσης και σύνθεσης. Την φωτογράφιση είχε κάνει ο Thomas Sutton, εφευρέτης της κάμερας μονού φακού-reflex. O Sutton φωτογράφισε μια κορδέλα από σκωτσέζικο ύφασμα τρεις φορές, μέσω κόκκινου, πράσινου και μπλε φίλτρου (καθώς και μια τέταρτη μέσω κίτρινου φίλτρου, αλλά σύμφωνα με τον Μάξγουελ αυτή δεν χρησιμοποιήθηκε για την επίδειξη). Βέβαια, επειδή η φωτογραφική πλάκα του Sutton στην πραγματικότητα δεν φίλτραρε το κόκκινο και ήταν ελάχιστα ευαίσθητη στο πράσινο, τα αποτελέσματα αυτού του πρωτοπόρου πειράματος απείχαν πολύ από το τέλειο.

Χρωματιστό φωτογραφικό πορτραίτο του Maxwell
(περίπου το 1875) (getty images).

Ο Μάξγουελ ερεύνησε επίσης την κινητική θεωρία των αερίων. Το 1866, εργαζόμενος ανεξάρτητα από τον Ludwig Boltzmann, διατύπωσε στατιστικά την κινητική θεωρία των αερίων των Μάξγουελ-Μπόλτζμαν.

Ο Τζέιμς Κλερκ Μάξγουελ πέθανε στο Cambridge στις 5 Νοεμβρίου 1879, από καρκίνο στο στομάχι, τον ίδιο τύπο καρκίνου από τον οποίο είχε πεθάνει η μητέρα του. Ήταν μόλις 48 ετών. Θάφτηκε στο Parton Kirk, κοντά στο κάστρο Douglas του Galloway, στην περιοχή που μεγάλωσε.

Το 1882 εκδόθηκε εκτεταμένη βιογραφία με τίτλο «Η Ζωή του Τζέημς Κλερκ Μάξγουελ» από τον πρώην συμμαθητή και δια βίου φίλο του, καθηγητή Lewis Campbell.

Το 1890 εκδόθηκαν σε δύο τόμους "Τα Άπαντα" του Μάξγουελ από τον εκδοτικό οίκο Cambridge University Press.

Τιμήθηκε από τη Σκωτία, τη Βρετανία, αλλά και ένα μεγάλο πλήθος χωρών και επιστημονικών φορέων και ιδρυμάτων. 

Στο κοιμητήριο του Parton Kirk, η ταφόπλακα με
τα ονόματα του Maxwell και της οικογένειάς του.

Ο αστεροειδής 12760 Maxwell που ανακαλύφθηκε το 1993 ονομάστηκε προς τιμή του.
Μια οροσειρά του πλανήτη Αφροδίτη, τα Όρη Μάξγουελ (Maxwell Montes) είναι ένα από τα μόλις τρία τοπωνύμια της Αφροδίτης που φέρουν όνομα άνδρα και όχι γυναίκας.
Στους δακτυλίους του Κρόνου υπάρχει το Διάκενο Μάξγουελ. 
Στο παλαιό σύστημα μονάδων μέτρησης CGS, υπήρχε η μονάδα maxwell (Mx), που μετρούσε τη μαγνητική ροή.
Ακόμη, στο όρος Mauna Kea της Χαβάης υπάρχει το μεγάλο τηλεσκόπιο James Clerk Maxwell (JCMT).

Οι δύο πλευρές του μεταλίου James Clerk Maxwell που 
απονέμει κάθε χρόνο το Institute of Physics (IOP).  

Πολλές πληροφορίες για τον Τζέιμς Κλερκ Μάξγουελ στο ομώνυμο Ίδρυμα (Αυτή την εποχή το Ίδρυμα έχει ως τιμητικό πρόεδρο τον καθηγητή Peter Higgs).

Η ζωή και τα επιτεύγματα του Μάξγουελ μέσα από ένα βίντεο του BBC (58:59).

Τα βιβλία του Μάξγουελ.

Πηγή: Today in Science History

Θέματα Φυσικής των Παγκύπριων Εξετάσεων από το 2006 έως το 2018.

Ήδη συμπληρώθηκαν 13 χρόνια που η Επιτροπή Εξετάσεων του υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού της Κυπριακής Δημοκρατίας οργανώνει τις εξετάσεις της με αυτό το σύστημα. 
Στην ανάρτηση θα βρείτε ΟΛΑ τα θέματα που έχουν δοθεί στη ΦΥΣΙΚΗ και στη ΦΥΣΙΚΗ Τ.Σ. 

Τα θέματα είναι ταξινομημένα κατά θεματική ενότητα και χρονολογική σειρά, από το 2006 ως το 2018. Είναι γραμμένα με κείμενο word για να μπορεί ο χρήστης να τα επεξεργαστεί εύκολα και εκτείνονται σε 219 σελίδες συνολικά.

Οι συνάδελφοι καθηγητές και οι μαθητές μπορούν να χρησιμοποιούν ελεύθερα αυτά τα αρχεία στη μελέτη και στη διδασκαλία τους. Δεν επιτρέπεται η χρήση αυτών για εμπορική εκμετάλλευση. 

Τα πρωτότυπα θέματα με τις λύσεις τους μπορείτε να τα βρείτε  ΕΔΩ.
Μπορείτε να κατεβάσετε τα θέματα που αντιστοιχούν σε ύλη από

•   Απλό Εκκρεμές  ΕΔΩ   (18 σελίδες)

•   Ορμή και Κρούσεις  ΕΔΩ   (17 σελίδες)

•   Ηλεκτρομαγνητισμό  ΕΔΩ   (57 σελίδες)

•   Μηχανικές Ταλαντώσεις  ΕΔΩ   (44 σελίδες)

•   Κυματική  ΕΔΩ   (64 σελίδες)

•   Μηχανική Στερεού Σώματος  ΕΔΩ   (15 σελίδες)

•   Ατομική Φυσική  ΕΔΩ   (4 σελίδες)

Μπορείτε να βρείτε το απαραίτητο τυπολόγιο  ΕΔΩ.

Πώς θα κατεβάσετε ένα αρχείο στον υπολογιστή σας.

• Αριστερό κλικ στην λέξη ΕΔΩ (που αντιστοιχεί στο αρχείο που θέλετε). Θα μεταφερθείτε στον ιστότοπο του Dropbox (όπου είναι αποθηκευμένα τα αρχεία).
• Αριστερό κλικ στις τρεις τελείες (...) που βλέπετε επάνω, δεξιά.
• Αριστερό κλικ στην λέξη download.
• Το αρχείο κατεβαίνει στο Φάκελο ΛΗΨΕΙΣ του υπολογιστή σας (ή όπου αλλού έχετε ορίσει να κάνετε λήψη των αρχείων). 
• Αποθηκεύστε το αρχείο σε όποιο Φάκελο του υπολογιστή σάς εξυπηρετεί.

Σαν σήμερα ... 1915, γεννήθηκε ο ελληνικής καταγωγής φυσικός Nicholas Metropolis.

Nicholas Constantine Metropolis

Σαν σήμερα, στις 11 Ιουνίου 1915, γεννήθηκε ο φυσικός και μαθηματικός Nicholas Constantine  Metropolis (ελλην. Νικόλαος Μητρόπουλος) στο Σικάγο των ΗΠΑ. Οι γονείς του ήταν Έλληνες μετανάστες και είχαν δύο ακόμη παιδιά, την Joan (μετέπειτα Kent) και την Helen (μετέπειτα Yannias).  

To 1937 ο Metropolis πήρε μπάτσελορ και το 1941 διδακτορικό στην πειραματική φυσική (experimental physics) με την επίβλεψη του Robert S. Mulliken, από το Πανεπιστήμιο του Σικάγου. 

Το 1942 και 1943 εργάστηκε ως ερευνητικός σύμβουλος στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου, συνεργαζόμενος με τον νομπελίστα James Franck, αλλά και τους Enrico Fermi και Edward Teller στην ανάπτυξη των πρώτων πυρηνικών αντιδραστήρων. 

Στις αρχές του 1943, κατόπιν σύστασης του John von Neumann, ο Robert Oppenheimer  έπεισε τον Metropolis να πάει στο Los Alamos να εργαστεί στο εκεί Εθνικό Εργαστήριο (Los Alamos National Laboratory) για το "πρόγραμμα Μανχάταν". Έφθασε στο Los Alamos τον Απρίλιο του 1943, ως μέλος του αρχικού προσωπικού που αποτελείτο από πενήντα επιστήμονες.

Η φωτογραφία από την ταυτότητά του Metropolis 
στο Los Alamos, την εποχή του "Προγράμματος Μανχάταν".

Η πρώτη του αποστολή ήταν να αναπτύξει εξισώσεις που θα περιέγραφαν την κατάσταση υλικών που βρίσκονταν σε υψηλές θερμοκρασίες, πιέσεις και πυκνότητες.

Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, όταν οι επιστήμονες στο Los Alamos  σχεδίαζαν τα πρώτα ατομικά όπλα, χρησιμοποιούσαν ηλεκτρονικές αριθμομηχανές, που όμως ήταν αργές και χαλούσαν εύκολα. Έτσι, σύντομα ο Metropolis και ο Richard Feynman ανέλαβαν την βελτίωση αυτών των αριθμομηχανών.

Στο τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, ο μαθηματικός von Neumann συγκέντρωσε γύρω του μια ομάδα επιστημόνων που αποτελείτο από τους προγραμματιστές του πρώτου ηλεκτρονικού υπολογιστή, γνωστού ως ENIAC (Electronic Numerical Integrator Αnd  Computer - Ηλεκτρονικός Αριθμητικός Ολοκληρωτής και Υπολογιστής) και αρκετούς επιστήμονες από το Los Alamos. Μεταξύ αυτών ήταν και ο Metropolis.   

Η δουλειά που ανέλαβε το 1945 ο Metropolis με τον Stanley Frankel ήταν να κάνουν στον ENIAC πολύπλοκους υπολογισμούς, που θα βοηθούσαν στο σχεδιασμό της πρώτης βόμβας υδρογόνου.

Ο Nicholas Metropolis στο Los Alamos National Laboratory,
μπροστά από τον πρώτο ψηφιακό υπολογιστή του Εργαστηρίου.

Στη συνέχεια, ο Metropolis επέστρεψε στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου ως βοηθός καθηγητής και συνέχισε να συνεργάζεται για τον ENIAC. Εκεί το 1948, επικεφαλής μιας ομάδας και χρησιμοποιώντας μια ιδέα που είχε διατυπώσει ο Fermi 15 χρόνια νωρίτερα,  πραγματοποίησε μια σειρά στατιστικών υπολογισμών για τον ENIAC. Αυτοί οι στατιστικοί υπολογισμοί θα ήταν η βάση γι' αυτό που αργότερα θα αποκαλούνταν "μέθοδος υπολογισμού Monte Carlo" ("Monte Carlo method of calculation"), που από τότε βοήθησε να αντιμετωπιστούν θέματα όπως η ροή της κυκλοφορίας, οικονομικά προβλήματα, αλλά και η ανάπτυξη πυρηνικών όπλων.

Nikolas Metropolis και James Richardson δουλεύοντας στην
 κατασκευή του υπερυπολογιστή (τότε) MANIAC (περίπου το 1952).

Γοητευμένος από τη δύναμη των υπολογισμών, ο Metropolis προσπάθησε να εγκαταστήσει στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου μια εξελιγμένη υπολογιστική μονάδα. Επειδή δεν προχώρησε η υλοποίηση αυτού του έργου, δέχτηκε την πρόταση του μαθηματικού  J. Carson Mark, επικεφαλής του τμήματος θεωρητικών στο Los Alamos κι έτσι, το 1948 επέστρεψε στο Los Alamos, όπου ανέλαβε τη διεύθυνση ομάδας στο Θεωρητικό Τμήμα του Εργαστηρίου. Αυτή η ομάδα σχεδίασε, δημιούργησε και παρουσίασε το Μάρτιο του 1952 τον υπολογιστή MANIAC  I (Mathematical Analyzer, Numerical  Integrator Αnd Computer ή αλλιώς Mathematical Analyzer, Numerator, Integrator Αnd Computer), που σχεδιάστηκε με βάση τη μηχανή IAS του von Neumann και το 1957 τον MANIAC  II.

Ο Metropolis επέλεξε αυτό το (κακόηχο) όνομα για τον υπολογιστή, ίσως με παρότρυνση και του von Neumann, ελπίζοντας ότι αυτό θα βοηθούσε να σταματήσει η συνεχής χρήση αρκτικόλεξων για ονόματα μηχανών, αλλά τελικά, ίσως, αυτή η επιλογή να τόνωσε ακόμη περισσότερο αυτή τη χρήση.

Μια ομάδα επιστημόνων συζητά στο Los Alamos. Δεύτερος από αριστερά
είναι ο N. Metropolis και δεξιά του (με το παπιγιόν) ο S. Ulam.

Το 1949, οι N. Metropolis και S. Ulam παρουσίασαν την εργασία τους "Η μέθοδος Monte Carlo"  με δημοσίευση στο περιοδικό "Journal of the American Statistical Association". Η μέθοδος αυτή είναι μια στοχαστική διαδικασία όπου με χρήση τυχαίων αριθμών και τη στατιστική προσπαθούμε να λύσουμε ένα πρόβλημα. Χρησιμοποιούμε γεννήτριες τυχαίων αριθμών και βάζουμε δύο εικονικούς παίχτες (υπολογιστές) να παίζουν στην "τύχη". Επαναλαμβάνοντας το πείραμα Monte Carlo πάρα πολλές φορές, είμαστε σε θέση να εκτιμήσουμε ποια επόμενη κίνηση είναι στατιστικά καλή για να κερδίσει το παιχνίδι ένα παίκτης. 

Ο Metropolis (όρθιος) και ο Paul Stein (καθιστός) 
παίζουν σκάκι με τον υπολογιστή ENIAC στο Los Alamos.

Η "μέθοδος Monte Carlο" θεωρείται ως ένας από τους 10 αλγόριθμους "με την μεγαλύτερη επίδραση στην εξέλιξη της επιστήμης και της μηχανικής στον 20ο αιώνα".
"Νονός" του ονόματος Monte Carlο ήταν ο ίδιος ο Metropolis, λέγεται, επηρεασμένος από το πάθος για τον τζόγο ενός συγγενή φίλου του. 

Από το 1953 έως το 1959 ο Metropolis και η ομάδα του χρησιμοποίησαν τον MANIAC και την τεχνική Monte Carlo για να αντιμετωπίσουν πολύπλοκα προβλήματα στη φυσική, τη βιολογία, τη χημεία και τα μαθηματικά.

Το 1957, ο Metropolis επέστρεψε στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου, όπου έγινε καθηγητής Φυσικής και διευθυντής του Ινστιτούτου Έρευνας Πληροφορικής, που ο ίδιος δημιούργησε. Στο Σικάγο, δημιούργησε υπολογιστικά δεδομένα (data) που βοήθησαν στην ηλεκτρονική επεξεργασία μετρήσεων που ελήφθησαν από επιστημονικά όργανα. Επίσης, σχεδίασε και κατασκεύασε υπολογιστή που συνδέθηκε με το κύκλοτρο του Εργαστηρίου Ερευνών του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ (NRL Cyclotron). Αυτός ο υπολογιστής έπαιρνε και ανέλυε δεδομένα ενώ εκτελείτο ένα πείραμα.

Το 1965 άφησε οριστικά το Πανεπιστήμιο του Σικάγου και επέστρεψε στο Εργαστήριο του Los Alamos, όπου παρέμεινε το υπόλοιπο της ζωής του. Συνέχισε να αναπτύσσει υπολογιστικές τεχνικές κι ενθάρρυνε και άλλους να δείχνουν ενδιαφέρον για τους υπολογιστές. Ήταν ο πρώτος ανώτερος συνεργάτης του Εργαστηρίου που αποχώρησε ως Emeritus, το 1980.

Το 1992 ο Metropolis έπαιξε το ρόλο ενός τηλεοπτικού επιστήμονα στην ταινία "Husbands and Wives" (ελλην. "Παντρεμένα ζευγάρια") του Woody Allen.

Απέκτησε τρία παιδιά, τον Christopher, την Penelope και την Katharine.

Μέχρι τα μέσα της έβδομης δεκαετίας της ζωής του ασχολείτο με τα αγαπημένα του σπορ, το σκι και το τένις. 

Ο Nicholas Metropolis πέθανε σε νοσοκομείο του Los Alamos την Κυριακή 17 Οκτωβρίου 1999, σε ηλικία 84 ετών.

Το 1978, μέλη της ομάδας Τ7 στο Los Alamos.
(αρ. προς δεξ.) Dave McLaughlin, Nick Metropolis, Paul Stein,
Gian Carlo-Rota, Blair Swartz και James (Mac) Hyman.

Ο Metropolis ήταν μέλος της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών (American Academy of Arts and Sciences), της Ένωσης Βιομηχανικών και Εφαρμοσμένων Μαθηματικών (Society for Industrial and Applied Mathematics - SIAM) και της Αμερικανικής Μαθηματικής Ένωσης (American Mathematical Society - AMS). Το 1987 έγινε ο πρώτος εργαζόμενος του Εργαστηρίου στο Los Alamos που τιμήθηκε με τον τίτλο "emeritus" από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιαs (που ήταν υπεύθυνο για την λειτουργία του Εργαστηρίου από την ίδρυσή του). 
Στον Metropolis επίσης απονεμήθηκε το Medal Pioneer από το Ινστιτούτο Ηλεκτρολόγων και Ηλεκτρονικών Μηχανικών (Institute of Electrical and Electronics Engineers - IEEE) και ήταν μέλος της Αμερικανικής Φυσικής Ένωσης (APS).

Κάθε χρόνο, η APS απονέμει το "Βραβείο Nicholas Metropolis" για εξαιρετικές εργασίες διδακτορικής διατριβής στην Υπολογιστική Φυσική. 
Επίσης, το Los Alamos National Laboratory, μέσω του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας, προσφέρει την "υποτροφία Nicholas C. Metropolis" σε μεταδιδακτορικούς φοιτητές, στα πεδία της φυσικής, της επιστήμης των υπολογιστών και της μηχανικής.

Ο Metropolis έχει αριθμό Erdős 2, ξεπερνώντας τον Richard Feynman που έχει αριθμό Erdős 3. (Ο Erdős έχει δημοσιεύσει τις περισσότερες εργασίες κατά τη διάρκεια της ζωής του, τουλάχιστον 1525, από οποιαδήποτε άλλο μαθηματικό στην ιστορία. Αυτοί που συνεργάστηκαν κατευθείαν μαζί του, 511 άμεσοι συνεργάτες, έχουν αριθμό Erdős 1, όσοι συνεργάστηκαν με αυτούς, 9.267 άτομα το 2010, έχουν αριθμό Erdős 2, κλπ).

Ο Metropolis μπροστά στον υπολογιστή MANIAC.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Metropolis ήταν γνωστός για την αγάπη του να δημιουργεί πρωτότυπους επιστημονικούς όρους από ελληνικές ρίζες. Για παράδειγμα, όταν ο Emilio Segré ζήτησε από τον Metropolis να προτείνει ονόματα για δύο στοιχεία που ο Segré με την ομάδα του είχαν ανακαλύψει, εκείνος πρότεινε για το ένα το όνομα Τεχνήτιο (Tc, με ατομικό αριθμό 43), από τη λέξη "τεχνητός" και για το άλλο Άστατο (At, με ατομικό αριθμό 85), από την ελληνική λέξη "άστατος" - μη σταθερός.   

Στο βιβλίο των αναμνήσεών του, ο Stanislaw Ulam θυμάται ότι όταν ήταν στο Los Alamos, μερικά βράδια, μια παρέα που αποτελείτο από τον ίδιο, τον Metropolis, τον Calkin, τον Konopinski, τον Kistiakowsky, τον Teller και τον von Neumann έπαιζαν πόκερ με μικροποσά. Μια φορά λοιπόν, "ο Metropolis ήταν πολύ υπερήφανος, γιατί είχε καταφέρει να κερδίσει 10 δολάρια από τον John von Neumann, που ήταν συγγραφέας ενός περίφημου βιβλίου για την θεωρία παιγνίων. Στη συνέχεια, ο Metropolis διέθεσε 5 δολάρια για ν' αγοράσει το βιβλίο και τ' άλλα 5 δολάρια τα έβαλε κάτω από το εξώφυλλο, ως σύμβολο της νίκης του".

Σ' ένα άλλο σημείο του βιβλίου, αναφερόμενος στον Metropolis τον περιγράφει ως "ένας Ελληνοαμερικανός με θαυμάσια προσωπικότητα". 

Το μέγεθος της συμβολής του Ν. Metropolis στην επιστήμη προκύπτει καθαρά από το κλείσιμο της νεκρολογίας γι' αυτόν στο περιοδικό Physics Today το 2000.
"Η διεθνής επιστημονική κοινότητα έχει χάσει έναν από τους πρωτοπόρους της. Η εργασία του στα μαθηματικά και στην επιστήμη των υπολογιστών δημιούργησε ένα μεγάλο μέρος της εξέλιξης της προσομοίωσης στην επιστήμη του σύγχρονου κόσμου. Θα λείψει πολύ από τους φίλους και συναδέλφους του στο Εθνικό Εργαστήριο του Los Alamos και οπουδήποτε αλλού."

Ο Nicholas Metropolis σε μεγάλη πλέον ηλικία.

• Μια τηλεοπτική συνέντευξη του Nicholas Metropolis στη σειρά "Los Alamos History", όπου περιγράφει τη ζωή του (αγγλικά, 1:25:30).

• Μια ηχητική συνέντευξη (με γραπτή καταγραφή των λεχθέντων) του Nicholas Metropolis στον Richard Rhodes για το πρόγραμμα "Voices of the Manhattan Project" (αγγλικά, 1993).

• Ένα άρθρο του Χάρη Βάρβογλη σΤΟ ΒΗΜΑ science με τίτλο "Ελληνική σφραγίδα στο πρώτο «μηχανοργανωμένο» πείραμα" για τη συμβολή του Μητρόπουλου (Metropolis) και της Μαίρης Τσίγκου στην εξέλιξη των υπολογιστών. 

• Βίντεο με περιγραφή του George Dyson για τον αλγόριθμο Monte Carlo (αγγλικά, 5:22).

• Εργογραφία του Nicholas Metropolis.

• Οι νεκρολογίες για τον Nicholas Metropolis στις εφημερίδες Chicago Tribune και NY Times.

Πηγή: ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ

Σαν σήμερα ... 1900, γεννήθηκε ο "πατέρας της ολογραφίας" Dennis Gabor.

Denis Gábor 

Σαν σήμερα, στις 5 Ιουνίου 1900, γεννήθηκε στη Βουδαπέστη της Ουγγαρίας ο Dénes  Günszberg, που αργότερα έγινε γνωστός με το όνομα Denis Gábor (Ντένις Γκέιμπορ). Ήταν ο πρωτότοκος γιος του Bertalan (Bernát) Günszberg που ήταν διευθυντής μιας εταιρείας εξόρυξης και της Adrienne (Adel) Jakobovits που ήταν Εβραίοι της Ουγγαρίας. Το 1902 η οικογένεια πήρε την άδεια από τις αρχές να αλλάξει το επώνυμό της από Günszberg σε Gábor και το 1918 ασπάστηκε τον Λουθηρανισμό. 

Από πολύ νωρίς ο Dénes έδειξε ιδιαίτερη αγάπη για τη φυσική και στα δεκαπέντε του, μη μπορώντας να περιμένει πότε θα φτάσει στο πανεπιστήμιο, άρχισε να μελετά για τα δύο επόμενα χρόνια μαθηματικό λογισμό και φυσική μέσα από το πιο διάσημο βιβλίο φυσικής της εποχής, το Physics Course (ρωσ. Курс физики - Μαθήματα Φυσικής) του Ρώσου φυσικού Orest Danilovich Khvolson ή Chwolson.

Ο ίδιος θυμάται πόσο είχε γοητευθεί από τη θεωρία του μικροσκοπίου Abbe και τη μέθοδο έγχρωμης φωτογραφίας του Gabriel Lippmann, που 30 χρόνια αργότερα, έπαιξε σημαντικό ρόλο στην δουλειά του. 

Την ίδια εποχή, αυτός και ο μικρότερος αδελφός του George, είχαν φτιάξει στο σπίτι τους ένα μικρό εργαστήριο όπου μπορούσαν να αναπαράγουν τα περισσότερα πειράματα που ήταν σύγχρονα εκείνη την εποχή, όπως οι ασύρματες ακτινογραφίες και για τη ραδιενέργεια(!). 

Παρά το πολύ νεαρό της ηλικίας του, κατά τον A΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Dénes υπηρέτησε στο ουγγρικό πυροβολικό, στη βόρεια Ιταλία.

Ο Denis Gábor δίπλα σ' ένα ηλεκτρονικό μικροσκόπιο.

Το 1918 ξεκίνησε τις σπουδές του στο Πολυτεχνείο της Βουδαπέστης ακολουθώντας τον κλάδο του μηχανικού και όχι του φυσικού, γιατί εκείνη την εποχή στην Ουγγαρία η Φυσική δεν ήταν μια επιστήμη που μπορούσε να δώσει επαγγελματική αποκατάσταση. 

Συνέχισε στο Technische Hochschule (ΤΗ) του Βερολίνου παίρνοντας το 1924 το δίπλωμά του ως ηλεκτρολόγος μηχανικός. Αν και φοιτητής του TH, πολύ συχνά βρισκόταν στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου, που εκείνη την εποχή το τμήμα Φυσικής βρισκόταν στισ δόξες του, για να παρακολούθησει τους καθηγητές Einstein, Planck, Nernst και von Laue.

Αν και το επάγγελμά του ήταν ηλεκτρολόγος μηχανικός, η δουλειά του είχε πάντα να κάνει με την εφαρμοσμένη φυσική. Το 1927, στα πλαίσια του διδακτορικού του, δημιούργησε έναν από τους πρώτους παλμογράφους καθοδικών ακτίνων υψηλής ταχύτητας και στη διάρκεια αυτού έφτιαξε το πρώτο ηλεκτρονικό μαγνητικό μικροσκόπιο με κάλυμα σιδήρου. 

Το 1927 ξεκίνησε να εργάζεται στην Siemens & Halske AG όπου έκανε την πρώτη του επιτυχημένη εφεύρεση. Ήταν μια λάμπα χαλαζία με ατμούς υδραργύρου σε υψηλή πίεση και ταινία από μολυβδένιο που χρησιμοποιήθηκε για τον φωτισμό των δρόμων. 

Αυτή η εφεύρεση ήταν και η πρώτη του "άσκηση" στο να βρίσκει κάτι τυχαία, ενώ έψαχνε να βρει κάτι άλλο. Στη συγκεκριμένη περίπτωση προσπαθούσε να φτιάξει μια λάμπα καδμίου και προέκυψε η λάμπα υδραργύρου!  

Λάμπα ατμών υδραργύρου 175 Watt.

Το 1933, όταν ο Χίτλερ ανέβηκε στην εξουσία, ο Gábor έφυγε από τη Γερμανία και μετά από μια σύντομη διαμονή στην Ουγγαρία, το 1934 πήγε στην Αγγλία. Εκεί, συμφώνησε με την εταιρεία British Thomson-Houston Co. (BTH) στο Rugby, να εργαστεί για την εφεύρεση μιας λυχνίας εκκένωσης αερίου που θα μπορούσε να λειτουργήσει στο δίκτυο. Παρέμεινε στην εταιρεία μέχρι το τέλος του 1948 αποκτώντας μια πολύ σημαντική εργαστηριακή εμπειρία. 

Στις 8 Αυγούστου 1936 ο Gábor παντρεύτηκε την Marjorie Louise Butler (Μάρτζορι Λουίς Μπάτλερ) και έζησαν μια αρμονική ζωή, δίχως ν' αποκτήσουν παιδιά. Το 1946 απέκτησε τη βρετανική υπηκοότητα.

1948 - Η πρώτη ολογραφία. 

Τα χρόνια μετά τον πόλεμο ήταν τα πιο γόνιμα για τον Gábor. Έγραψε, ανάμεσα σε πολλές άλλες, τις πρώτες του εργασίες σχετικά με τη θεωρία των επικοινωνιών, ανέπτυξε ένα σύστημα στερεοσκοπικής κινηματογραφίας και το 1948 πραγματοποίησε τα βασικά πειράματα στην ολογραφία, που την εποχή εκείνη αποκαλείτο "wavefront reconstruction" ("ανακατασκευή μετώπου κύματος"). Η ολογραφία δίνει την δυνατότητα στον παρατηρητή να βλέπει το ολόγραμμα ενός αντικειμένου, δηλαδή ένα ακριβές τρισδιάστατο είδωλο -αντίγραφό του. Κι εδώ, το αποτέλεσμα βρέθηκε κατά λάθος! Ο αρχικός στόχος ήταν ένα βελτιωμένο ηλεκτρονικό μικροσκόπιο, ικανό να βλέπει μεμονωμένα άτομα μέσα από τα ατομικά πλέγματα.

Τεχνική δημιουργίας ολογραφίας.

Την 1η Ιανουαρίου 1949 εντάχθηκε στο Imperial College of Science & Technology στο Λονδίνο, στην αρχή ως λέκτορας Ηλεκτρονικής και αργότερα το 1958, ως καθηγητής Φυσικής Εφαρμοσμένων Ηλεκτρονικών, μέχρι τη συνταξιοδότησή του το 1967.  

Όλα αυτά τα χρόνια, συνεργαζόμενος με τους διδακτορικούς ερευνητές, είχαν τη δυνατότητα να λύσουν πολλά επιστημονικά προβλήματα, όχι πάντοτε εύκολα. 

Το πρώτο που κατάφεραν ήταν η διαλεύκανση του παραδόξου Langmuir, η ανεξήγητα έντονη αλληλεπίδραση ηλεκτρονίων, σε τόξα υδραργύρου χαμηλής πίεσης. 

Δημιούργησαν επίσης ένα θάλαμο νεφών Wilson, όπου κατάφεραν ακολουθώντας μια τεχνική, να μετρούν την ταχύτητα των σωματιδίων. 

Ακόμη δημιούργησαν ένα ολογραφικό μικροσκόπιο, ένα νέο ηλεκτρονικό φασματοσκόπιο, έναν αναλογικό υπολογιστή, μία λεπτή επίπεδη έγχρωμη τηλεοπτική οθόνη και ένα νέο τύπο θερμιονικού μετατροπέα. 

Η θεωρητική εργασία της ομάδας περιελάμβανε τη θεωρία των επικοινωνιών, τη θεωρία του πλάσματος, τη θεωρία των magnetron και την πυρηνική σύντηξη.

Ο Dennis Gabor παρουσιάζει τον τρόπο λειτουργίας
του ολογράμματος (φωτό:  Emilio Segrè).

Από το 1950 μέχρι το 1953 εργάστηκε στο Ερευνητικό Εργαστήριο AEI στο Aldermaston σημειώνοντας αξιοσημείωτα αποτελέσματα στην έρευνά του για την οπτική ολογραφία, απέχοντας όμως ακόμη από τον τελικό στόχο.

Ωστόσο, το πρώτο ολόγραμμα πραγματοποιήθηκε μόλις το 1964, αφού έπρεπε να εφευρεθεί προηγουμένως το λέιζερ, η πρώτη πηγή σύμφωνου φωτός. Μετά από αυτό το βήμα, η ολογραφία εξελίχθηκε σε μια εμπορικά διαθέσιμη τεχνολογία.

Η έρευνα του Gábor επικεντρώθηκε στην είσοδο και την έξοδο των ηλεκτρονίων, κάτι που τον οδήγησε στην εφεύρεση της επανολογραφίας (re-holography). Η βασική ιδέα ήταν ότι για τέλεια οπτική απεικόνιση πρέπει να χρησιμοποιείται όλη η πληροφορία: όχι μόνο το πλάτος-ένταση του φωτός, όπως στη συνηθισμένη απεικόνιση, αλλά και η φάση. Με τον τρόπο αυτό μπορεί να αποκτηθεί μια πλήρης χωρική εικόνα. Ο Gábor δημοσίευσε τις θεωρίες του για την επανολογραφία σε μία σειρά ερευνητικών εργασιών ανάμεσα στο 1946 και το 1951.

Ο Denis Gábor παραλαμβάνει το βραβείο Νόμπελ Φυσικής 1971
από τον βασιλιά της Σουηδίας Gustav VI Adolf. 

Ο Gábor επίσης ερεύνησε το πώς ακούν και επικοινωνούν οι άνθρωποι: το αποτέλεσμα των ερευνών του αυτών υπήρξε η θεωρία της granular synthesis (κοκκώδη σύνθεση), παρότι ο Έλληνας συνθέτης Ιάνης Ξενάκης ισχυριζόταν ότι εκείνος ήταν ο πρώτος εισηγητής αυτής της τεχνικής. Η εργασία του Gábor σε αυτό και άλλα πεδία υπήρξε θεμελιώδης για την ανάπτυξη της ανάλυσης χρόνου-συχνότητας.

Μετά τη συνταξιοδότησή του το 1967 παρέμεινε συνδεδεμένος με το Imperial College ως Ανώτερος Ερευνητής και έγινε επιστημονικός υπεύθυνος των εργαστηρίων του αμερικάνικου τηλεοπτικού καναλιού CBS, στο Stamford του Connecticut, όπου συνεργάστηκε με τον πρόεδρο του εργαστηρίου και καρδιακό του φίλο Δρ Peter C. Goldmark σε πολλά νέα συστήματα επικοινωνίας και προβολής.
Αυτή η απασχόληση τον κράτησε επιστημονικά ενεργό ως εφευρέτη, αλλά ήδη από το 1958, το ενδιαφέρον του είχε στραφεί σ' ένα καινούριο πεδίο σχετικά με το μέλλον του βιομηχανικού μας πολιτισμού. Είχε διαπιστώσει ότι είχε αναπτυχθεί μια αναντιστοιχία ανάμεσα στην τεχνολογία και τους κοινωνικούς θεσμούς. Εκτιμούσε, ότι τα εφευρετικά μυαλά θα έπρεπε να δώσουν προτεραιότητα στις εφευρέσεις που θα ήταν χρήσιμες στην κοινωνία. 

Το ζεύγος Denis και Marjorie Gábor.

Δουλεύοντας προς αυτή την κατεύθυνση και προκειμένου να πείσει για τις απόψεις του, δημοσίευσε τρία βιβλία:

• Inventing the Future (Εφευρίσκοντας το μέλλον) - Pelican Books, 1963,
• Innovations: Scientific, Technological and Social (Καινοτομίες: Επιστημονικές, Τεχνολογικές και Κοινωνικές) - Oxford Univ Press, 1970,
• The Mature Society: a view of the future (Η ώριμη κοινωνία: μια εικόνα του μέλλοντος) - MW Books, 1972.

Παρά το γεγονός ότι στην επιστημονική ζωή του ο Gábor είχε πολλές επιτυχίες με περισσότερες από 100 πατέντες, η διεθνής φήμη ήρθε αργά.

Το 1972 τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Φυσικής "για την εφεύρεση και εξέλιξη της ολογραφικής μεθόδου".
Εκτός από το Νόμπελ έχει τιμηθεί με πολλά βραβεία και διακρίσεις από πανεπιστήμια και ιδρύματα στις ΗΠΑ και άλλες χώρες.
Προς τιμή του έχει ονομαστεί ο αστεροειδής 72071 Gabor, που ανακαλύφθηκε το έτος 2000.

Η τιμητική μπλε πλάκα για τον Denis Gábor.

Η Διεθνής Εταιρεία Οπτικής Μηχανικής (SPIE) απονέμει το ετήσιο βραβείο Denis Gábor "για εξέχοντα επιτεύγματα στις τεχνολογίες περιθλαστικού μετώπου κύματος, ιδιαιτέρως όσα προχωρούν την ανάπτυξη εφαρμογών της ολογραφίας και μετρολογίας".

Το Ίδρυμα NOVOFER της Ουγγρικής Ακαδημίας Επιστημών απονέμει κάθε χρόνο το Διεθνές Βραβείο Denis Gábor σε "εξέχοντες νέους επιστήμονες που ερευνούν στη Φυσική και στην Τεχνολογία".

Η Βασιλική Εταιρεία του Λονδίνου απονέμει το Μετάλιο Gábor για την "αναγνωρισμένη διεπιστημονική εργασία μεταξύ των βιοεπιστημών και άλλων γνωστικών πεδίων".

Ο Denis Gábor πέθανε σε νοσοκομείο του South Kensington στο Λονδίνο, στις 9 Φεβρουαρίου 1979, σε ηλικία 79 ετών.
Το 2006, στο νούμερο 79 της οδού Queen's Gate στο Kensington, τοποθετήθηκε μια τιμητική μπλε πλάκα για τον Gábor, επειδή εκεί είχε ζήσει από το 1949 μέχρι τις αρχές του '60.

Ολόγραμμα του Denis Gábor από τον IVAN LO.

Στις 5 Ιουνίου 2010, με αφορμή τα 110 χρόνια από τη γέννηση του Denis Gábor, η Google του αφιέρωσε ένα doodle, που παρίστανε ένα ολόγραμμα.  

Η ομιλία του Denis Gábor μετά τη βράβευσή του με το Νόμπελ Φυσικής (κείμενο pdf, αγγλικά).

Δείτε παρουσίαση ολογραμμάτων 

• του Michael Jackson (Slave To The Rhythm), 
• του Πρίγκηπα της Ουαλίας Καρόλου, 
• του τραγουδιστή Prince σε συναυλία του Justin Timberlake,
• της Whitney Houston με την Christina Aguilera,
• του Elvis Presley σε συναυλία στην Κοπεγχάγη τον Μάρτιο του 2012.

Πηγή: Today in Science History