Σαν σήμερα... 50 χρόνια από την πρώτη μπαλιά γκολφ στη Σελήνη.

Σε πρώτο πλάνο διακρίνεται ο Alan Shepard 
έχοντας το μπαστούνι του γκολφ ακόμη 
σηκωμένο, αφού χτύπησε την πρώτη μπάλα. 

Σαν σήμερα, 50 χρόνια πίσω στις 6 Φεβρουαρίου 1971, ο Alan Shepard αστροναύτης της NASA και διοικητής της αποστολής Apollo 14 στη Σελήνη, κτύπησε μια μπάλα του γκολφ για πρώτη φορά στο έδαφος της Σελήνης και γενικότερα στο διάστημα (αργότερα επαναλήφθηκε).

Ας πάρουμε όμως το θέμα από λίγο νωρίτερα.

Στις 31 Ιανουαρίου 1971 το Apollo 14 εκτοξεύθηκε από το Διαστημικό Κέντρο Κένεντι για ένα 9μερο ταξίδι στη Σελήνη έχοντας ως πλήρωμα τον Alan Shepard (διοικητής), τον Stuart Roosa (πιλότος του διαστημοπλοίου) και τον Edgar Mitchell (πιλότος της σεληνακάτου).

Στις 5 Φεβρουαρίου η σεληνάκατος με πλήρωμα τους Shepard και Mitchell προσεληνώθηκε. Παρέμειναν στην επιφάνεια της Σελήνης 33,5 ώρες και εργάστηκαν έξω από τη σεληνάκατο περίπου 9,5 ώρες κάνοντας δύο περιπάτους (EVA). Στη διάρκεια της παραμονής τους συνέλεξαν 42,8 κιλά σεληνιακών πετρωμάτων και εκτέλεσαν μια σειρά προγραμματισμένων πειραμάτων.

Μινιατούρες του Shepard με το μπαστούνι του γκολφ.

Όμως ο Shepard, φανατικός παίκτης του γκολφ, είχε σκεφθεί να "παίξει" γκολφ στη Σελήνη. Έτσι, αφού πήρε το μπαστούνι του γκολφ από  ένα κλαμπ γκολφ στο Χιούστον, το κάλυψε με μια κάλτσα και το έκρυψε μέσα σε υλικό που προοριζόταν για τη συλλογή των πετρωμάτων. Μόνο λίγοι άνθρωποι της ΝΑSΑ γνώριζαν το σχέδιο του Shepard.

Ο Shepard κτύπησε 2 μπάλες του γκολφ. Η πρώτη δεν πήγε πολύ μακριά (να σκεφτούμε ότι η Σελήνη δεν έχει ατμόσφαιρα και η βαρύτητα είναι μικρότερη αυτής της Γης), αλλά με τη δεύτερη είχε ένα καλό κτύπημα. Μάλιστα, ακούγεται στο video να λέει ότι πάει "miles and miles and miles" ("μίλια και μίλια και μίλια"). 

Από υπολογισμούς που έχουν γίνει θα μπορούσε η μπάλα να έχει πάει για περισσότερο από 2,5 μίλια και να έχει μείνει στο διάστημα για περίπου 70 δευτερόλεπτα. Όμως στην πραγματικότητα, η απόσταση που διάνυσε η μπάλα δεν πρέπει να ξεπέρασε το 1 μίλι.

Αναμνηστική μπάλα του γκολφ για το 
κτύπημα του Shepard στη Σελήνη, 
από την εταιρεία SPALDING.

Ένα μέρος του διαλόγου που είχε ο Shepard  με το Κέντρο Ελέγχου στο Χιούστον, σύμφωνα με το αντίγραφο της NASA, ήταν το παρακάτω:

"Χιούστον, ενώ κοιτάζετε εκεί ψηλά, ίσως θα αναγνωρίζετε ότι αυτό που έχω στο χέρι μου είναι το πάνω μέρος του χώρου συλλογής των δειγμάτων που θα φέρουμε πίσω. Έτσι, τυχαίνει να υπάρχει στον πάτο του ένα γνήσιο εξάρι σίδερο (μπαστούνι). Στο αριστερό μου χέρι, έχω ένα μικρό λευκό σφαιρίδιο που είναι γνωστό σε εκατομμύρια Αμερικανούς. Θα το αφήσω κάτω. Δυστυχώς, το κοστούμι είναι τόσο σκληρό, που δεν μπορώ να το κάνω και με τα δύο χέρια, αλλά θα προσπαθήσω να κάνω ένα ελαφρύ χτύπημα sand-trap (εξήγηση: τύπος κτυπήματος της μπάλας του γκολφ)."

Μπορούμε να δούμε τη μία μπάλα νότια από το "ακόντιο" που άφησε ο Mitchel. Στην πραγματικότητα το"ακόντιο" ήταν καταγραφέας του ηλιακού ανέμου (Solar Wind Collector). 

Σε συνέντευξή του ο Shepard είχε πει ότι η άλλη μπάλα είχε πάει κοντά στην περιοχή όπου είχαν τοποθετήσει τον επιστημονικό τους εξοπλισμό (Apollo Lunar Surface Experiment Package, ALSEP) που βρισκόταν σε απόσταση περίπου 200 μέτρων από τη σεληνάκατο.

Μπάλα του γκολφ με αυτόγραφο του Shepard.

To 1974 o Shepard προσέφερε το μπαστούνι του γκολφ που χρησιμοποίησε στη Σελήνη στο μουσείο  της Ένωσης Γκολφ των ΗΠΑ. Ένα αντίγραφο του μπαστουνιού βρίσκεται στο Ίδρυμα Smithsonian, στην Ουάσιγκτον. 

Ο Alan Shepard έφυγε από τη ζωή στις 21 Ιουλίου 1998 σε ηλικία 75 ετών.

Ο Edgar Mitchell επίσης έφυγε από τη ζωή στις 4 Φεβρουαρίου 2016.

• Δείτε το βίντεο της NASA που φαίνεται ο Shepard να κτυπά τις μπάλες του γκολφ.

• Βίντεο με την τελευταία συνέντευξη που έδωσε ο Alan Shepard στις 2 Φεβρουαρίου 1998 (αγγλικά, 1:28:00).

Πηγή: Today in Science History, usatoday,  aps

Σαν σήμερα... 1862, πέθανε ο Γάλλος φυσικός Jean-Baptiste Biot.

Jean-Baptiste Biot

Σαν σήμερα, στις 3 Φεβρουαρίου 1862, πέθανε στο Παρίσι ο φυσικός και μαθηματικός Jean-Baptiste Biot (Ζαν-Μπατίστ Μπιό), που, τουλάχιστον στους Έλληνες εκπαιδευτικούς της Φυσικής, είναι γνωστός από τον νόμο του Ηλεκτρομαγνητισμού με το όνομα "Biot - Savart" ("Μπιό - Σαβάρ").  Γενικότερα, ο Biot ασχολήθηκε με την αστρονομία, τον ηλεκτρισμό, τον μαγνητισμό, τη θερμότητα, την οπτική και τη γεωμετρία.

Ο Jean-Baptiste Biot γεννήθηκε στο Παρίσι στις 21 Απριλίου 1774. Ο πατέρας του ήταν ο Joseph Biot, του οποίου οι πρόγονοι ήταν αγρότες από τη Lorraine (Λωρραίνη), αλλά ο ίδιος είχε καταφέρει να πάρει σημαντική θέση στο Υπουργείο Οικονομικών.

Ο Jean-Baptiste σπούδασε στο Κολέγιο Louis-le-Grand στο Παρίσι, όπου ασχολήθηκε με την κλασική εκπαίδευση. Το 1791 ολοκλήρωσε τις σπουδές του στο Louis-le-Grand και μετά, αφού ο πατέρας του ήθελε να τον δει να κάνει καριέρα στο εμπόριο, παρακολούθησε ιδιωτικά μαθήματα στα μαθηματικά από τον Antoine-Rene Mauduit που ήταν καθηγητής μαθηματικών στο Collège de France. Στη συνέχεια, ο Joseph Biot έστειλε τον γιο του στη Havre (Χάβρη) για να γίνει βοηθός γραφείου δίπλα σ' έναν έμπορο. 

Ο Jean-Baptiste Biot σε νεαρή ηλικία.

Η δουλειά του στο γραφείο ήταν ν' αντιγράφει καθημερινά ένα τεράστιο αριθμό επιστολών, μια απασχόληση πολύ βαρετή για τα γούστα του νεαρού Jean-Baptiste που, το 1792, τον οδήγησε εθελοντή στον Γαλλικό στρατό. 

Τον Σεπτέμβριο του 1793, υπηρετώντας στο πυροβολικό, πήρε μέρος στη μάχη της Hondschoote  (Οντσούτ). Σ' αυτή τη μάχη οι Γάλλοι νίκησαν τους στρατιώτες που προέρχονταν από την Βρετανία και το Αννόβερο και οι οποίοι πολιορκούσαν την Dunkirk (Δουνκέρκη). Μετά από αυτή τη μάχη, ο Biot που ήταν 19 χρονών, υποφέροντας από κάποια ασθένεια, αποφάσισε να εγκαταλείψει το στρατό και να επιστρέψει στους γονείς του.

Στο δρόμο της επιστροφής για το Παρίσι, τον πήρε στην άμαξά του ένα σημαντικό πρόσωπο της εποχής. Φτάνοντας στο Παρίσι και φορώντας ακόμη την στρατιωτική του στολή, συνελήφθη ως λιποτάκτης και παραπέμφθηκε σε επαναστατική επιτροπή (στρατοδικείο). Τελικά, από αυτή την ταλαιπωρία τον γλύτωσε το άγνωστο σημαντικό πρόσωπο που τον φιλοξένησε στην άμαξά του και τον οποίο ποτέ δεν μπόρεσε ο Biot να ευχαριστήσει, αφού ποτέ δεν έμαθε ποιος ήταν.

Η είσοδος του Κολεγίου Luis-le-Grand.

Τον Ιανουάριο του 1794, έχοντας πλέον συνέλθει από την ασθένειά του, ο Biot πέρασε τις εισαγωγικές εξετάσεις για την École des Ponts et Chausées στο Παρίσι. Λίγο αργότερα, μέσα στο ίδιο έτος, δημιουργήθηκε η École Polytechnique και τον Νοέμβριο 1794 μεταγράφηκε εκεί.

Ο Gaspard Monge (Γκασπάρ Μονζ), ένας από τους ιδρυτές της École Polytechnique που δίδαξε την πρώτη φουρνιά των φοιτητών, γρήγορα συνειδητοποίησε τις δυνατότητες του Biot. Όμως ο Biot, ασχολούμενος με τον φοιτητικό συνδικαλισμό και ηγούμενος του τμήματός του σε μια εξέγερση, συνελήφθη από τις κυβερνητικές δυνάμεις και φυλακίστηκε. Ο Monge, μη αντέχοντας να βλέπει ένα ταλαντούχο φοιτητή να μένει στη φυλακή, φρόντισε να τον απελευθερώσει, γλυτώνοντάς τον για δεύτερη φορά. Μη ξεχνάμε ότι η κοινωνική και πολιτική αναταραχή στη Γαλλία, λόγω της επανάστασης του 1789, κράτησε μέχρι το 1799 και, ο νεαρός Jean-Baptiste, ήταν πολύ τυχερός που γλύτωσε το κεφάλι του εκείνη την "ανώμαλη" περίοδο.

Στη συνέχεια, αφού επέστρεψε στις σπουδές του στην École Polytechnique, γνωρίστηκε και ανέπτυξε φιλία μ' ένα συμφοιτητή του, τον Siméon-Denis Poisson (Σιμεόν-Ντενί Πουασόν). 

Το 1797, ο Biot αποφοίτησε από τη σχολή έχοντας βρει έναν καλό προστάτη στο πρόσωπο του καθηγητή μαθηματικών Sylvestre-François Lacroix (Σιλβέστρ-Φρανσουά Λακρουά), που με την επιρροή του τον βοήθησε στην καριέρα του. 

Το εξώφυλλο της βιογραφίας του Jean-Baptiste
Biot από τον Jean-Paul Poirier 
(282 σ., εκδότης HERMANN 2011)

Το 1797, αμέσως μόλις τελείωσε τη σχολή του, έγινε καθηγητής μαθηματικών στην École Centrale de l' Oise στο Beauvais, ευνοημένος από πρόσφατη γαλλική νομοθεσία που είχε δημιουργήσει την ανάγκη για περισσότερους εκπαιδευτικούς, αλλά και με την υποστήριξη του Lacroix.

Την ίδια χρονιά (1797) και αφού ανέλαβε την θέση καθηγητή στο Beauvais, παντρεύτηκε την μόλις 16 ετών Gabrielle που ήταν αδελφή του φίλου του από την École Polytechnique, Barnabé Brisson. Η σύζυγος του Biot προερχόταν από καλή οικογένεια, ήταν καλά μορφωμένη και γνώριζε άπταιστα γερμανικά. Αυτό έδωσε στον Biot την ιδέα να χρησιμοποιήσει την σύζυγό του ως μεταφράστρια γερμανικών βιβλίων. Αφού την δίδαξε μαθηματικά και φυσική, η Gabrielle μετέφρασε εξαιρετικά από τα γερμανικά στα γαλλικά ένα κείμενο του Γερμανού χημικού Ernst Gottfried Fischer. Την μετάφραση είχε ζητήσει από τον Biot ο Γάλλος χημικός Claude Louis Berthollet και το βιβλίο εκδόθηκε το 1806 με τίτλο "Physique mécanique". Ως μεταφραστής στο βιβλίο εμφανιζόταν μόνο ο Biot και πουθενά η σύζυγός του, κάτι που συνηθιζόταν για τις γυναίκες εκείνη την εποχή.

Το 1803 το ζεύγος Biot απέκτησε ένα γιο, τον Édouard Constant και αργότερα μία κόρη, την Blanche.

Λιθογραφία που αναπαριστά τον Biot και τον
Gay-Lussac στο μπαλόνι με το οποίο πέταξαν το 1804.
(Linda Hall Library)

Το 1799 ο Biot κατάφερε να πλησιάσει τον Laplace, που τον είχε καθηγητή στην École Polytechnique. Έτσι, σε κάθε επίσκεψη που έκανε στο Παρίσι, είχε την ευκαιρία να επισκέπτεται τον Laplace στο σπίτι του και να συζητά μαζί του για αστρονομία και μαθηματικά. 

Το 1800 διορίστηκε καθηγητής Μαθηματικής Φυσικής στο Collège de France, μια θέση που κατάφερε να πάρει με την επιρροή του Laplace. 

Το ίδιο έτος, με την υποστήριξη πάντα του Laplace, εξελέγη συνεργάτης πρώτης τάξης της Γαλλικής Ακαδημίας Επιστημών, παίρνοντας τη θέση του Jean Montucla, που είχε πεθάνει τον Δεκέμβριο του 1799.

Στις 11 Απριλίου 1803, όταν μόνιμος γραμματέας της Ακαδημίας είχε γίνει ο Jean Baptiste  Delambre,  ο Biot εξελέγη μέλος της στην Έδρα των Μαθηματικών.

Κομμάτι μετεωρίτη από τη L' Aigle της Γαλλίας.
(Linda Hall Library)

Μέχρι το 1800, ο Biot είχε παρουσιάσει ένα πολύ καλό έργο στα μαθηματικά. Μετά το 1800, το ενδιαφέρον του στράφηκε στη φυσική.

Στις 24 Αυγούστου 1804, ο Biot με τον Joseph-Louis Gay-Lussac (Ζοζέφ-Λουί-Γκέι Λουσάκ) πέταξαν το πρώτο αερόστατο (μπαλόνι) από τον κήπο του Conservatoire des Arts. Το μπαλόνι έφτασε σε ύψος 4000 μέτρων και οι δύο επιστήμονες μπόρεσαν να μετρήσουν σε διάφορα ύψη μαγνητικές, ηλεκτρικές και χημικές ιδιότητες της ατμόσφαιρας. 

Το 1806, πάλι με την υποστήριξη του Laplace, ο Biot διορίστηκε ως βοηθός αστρονόμος στο Bureau de Longitude, παράλληλα με τις άλλες ασχολίες του. 

Στις 3 Σεπτεμβρίου εκείνου του έτους, ο Biot με τον François Arago πήγαν στη Formentera των Βαλεαρίδων Νήσων, για να ολοκληρώσουν τις μετρήσεις που είχαν ξεκίνησαν εκεί από παλιότερα, για τον υπολογισμό του μήκους του τόξου του μεσημβρινού.

Το 1803 ο Biot στάλθηκε από την Γαλλική Ακαδημία για την καταγραφή 3.000 μετεωριτών που είχαν καταπέσει στη L' Aigle της Γαλλίας. Από την έρευνά του προέκυψε ότι οι μετεωρίτες, που μέχρι τότε αποκαλούνταν "πέτρες", είχαν φτάσει στη Γη από το διάστημα. Με την έκθεσή του, ο Biot βοήθησε στην υπεράσπιση του συμπεράσματος στο οποίο είχε καταλήξει σε εργασία του από το 1794 ο Γερμανός φυσικός Ernst Florens Friedrich Chladni (Ερνστ Φλόρενς Φρίντριχ Χλάντνι), πως οι μετεωρίτες ήταν βράχοι με εξωγήινη προέλευση.

Η πρώτη σελίδα του βιβλίου για την
Αναλυτική Γεωμετρία του Biot.

Το 1809 και το 1812, ο Biot με τον Claude-Louis Mathieu έλαβαν βραβεία από την Ακαδημία Επιστημών για τις εξαιρετικά ακριβείς μετρήσεις που είχαν πάρει μελετώντας το εκκρεμές (που κτυπά τα δευτερόλεπτα) σε διάφορα μέρη της Γαλλίας (Μπορντό, Δουνκέρκη) και για το σύνολο του έργου τους.  

Το 1809 ο Biot διορίστηκε Καθηγητής Φυσικής Αστρονομίας στην Faculty of Sciences (Σχολή Επιστημών), μια θέση στην οποία υπηρέτησε για πάνω από πενήντα χρόνια.

Το φως ήταν το θέμα στο οποίο ο Biot αφιέρωσε τον περισσότερο χρόνο, κάνοντας τη σημαντική ανακάλυψη των νόμων της περιστροφικής πόλωσης από κρυσταλλικά σώματα. Έχοντας ανακαλύψει αυτούς τους νόμους, τους χρησιμοποίησε στην ανάλυση διαλυμάτων σακχαρίνης χρησιμοποιώντας ένα όργανο που ονομάζεται πολωσίμετρο και το οποίο ο ίδιος ανακάλυψε. 

Για το έργο του σχετικά με την πόλωση του φωτός όταν περνά μέσα από χημικά διαλύματα, η Royal Society (Βασιλική Εταιρεία) του Λονδίνου του απένειμε το Μετάλλιο Rumford το 1840. Ο Biot είχε εκλεγεί ως ξένο μέλος της Royal Society από το 1815.

Κομμάτι μετερωρίτη από τη L' Aigle της Γαλλίας.
(Linda Hall Library)

Ο νόμος των Biot και Savart για τον μαγνητισμό ήταν το αποτέλεσμα της συνεργασίας των δύο Γάλλων το 1820. Στο πείραμα που έκαναν απέδειξαν την σύνδεση ηλεκτρισμού και μαγνητισμού "ξεκινώντας μ' ένα μακρύ κάθετο σύρμα κι ένα μαγνητικό πηνίο που βρίσκεται σε απόσταση, δείχνοντας πως η κίνηση του ρεύματος στο σύρμα προκαλούσε την κίνηση του πηνίου". Η εξίσωση του νόμου περιγράφει το διάνυσμα της μαγνητικής επαγωγής Β μέσω του μέτρου και της διεύθυνσης του ηλεκτρικού ρεύματος, της απόστασης από το ηλεκτρικό ρεύμα και της μαγνητικής διαπερατότητας. Η σημασία του νόμου των Biot και Savart έγκειται στο ότι είναι ένας νόμος αντίστροφου τετραγώνου, που αποτελεί λύση στο νόμο του Ampère.

Διαφημιστική κάρτα σε σοκολάτα με
 το μπαλόνι του Biot και του Gay Lussac.

Ο Biot προσπάθησε δύο φορές να εκλεγεί στη θέση του Γραμματέα της Γαλλικής Ακαδημίας Επιστημών, αλλά δεν τα κατάφερε. Το 1822 έχασε τη θέση από τον Fourier και το 1830, μετά το θάνατο του Fourier, από τον Arago. 

Αξίζει να αναφερθεί η διαμάχη που υπήρξε μετά το 1839 ανάμεσα στον Biot και στον Arago για την μέθοδο που πρότεινε ο καθένας για την αποτύπωση της φωτογραφίας, που εκείνη την εποχή ήταν μια καινούρια ανακάλυψη. 

Ο Arago υποστήριζε τη φωτογραφική διαδικασία που ακολουθούσε ο Daguerre με ασημένιες πλάκες, ενώ ο Biot υποστήριζε τη μέθοδο που είχε προτείνει ο Henry Fox Talbot με χαρτί εμποτισμένο σε ασημένιο διάλυμα. Ακόμη ο Biot πίστευε ότι η φωτογραφική διαδικασία έπρεπε να είναι αποκλειστικά για επιστημονική χρήση και να μη διατίθεται για δημόσια χρήση.

Η πρώτη σελίδα του βιβλίου
"Traité Élémentaire d'Astronomie Physique".

Ο Biot υπήρξε πολυγραφότατος, έχοντας ολοκληρώσει περισσότερες από 250 εργασίες σε διάφορους επιστημονικούς τομείς. Μία από τις πιο σημαντικές εργασίες του ήταν αυτή με τίτλο "Mémoire sur la figure de la terre" ("Αναφορά σχετικά με την εικόνα της γης"), στην οποία περιγράφει το σχήμα της Γης. Μερικά γραπτά του είχαν ιστορικό περιεχόμενο (βιογραφία του Newton, για τις αστρονομικές ανακαλύψεις των Αιγυπτίων, των Κινέζων, των Ινδών, των Αράβων κλπ). Ίσως η πιο σημαντική εργασία του ήταν αυτή του 1805 με τίτλο "Traité Élémentaire d'Astronomie Physique" ("Στοιχειώδης Πραγματεία για τη Φυσική Αστρονομία") (4 βιβλία).

Η οδός Biot στο Παρίσι (από Google maps).

Ο Biot τιμήθηκε με τον τίτλο του Chevalier (Ιππότης) της Λεγεώνας της Τιμής το 1814 και το 1849 με τον τίτλο του Διοικητή της Λεγεώνας της Τιμής. Το 1841 εκλέχτηκε στην Académie des Inscriptions et Belles-Lettres και το 1856 στη Γαλλική Ακαδημία Επιστημών.

Μετά τον θάνατο του μονάκριβου γιου του Édouard Constant (ήταν μηχανικός και σινολόγος) το 1850, φρόντισε για τη δημοσίευση του έργου του στη σινολογία με τη βοήθεια του διάσημου σινολόγου της εποχής Stanislas Julien.

Ο Jean-Baptiste Biot πέθανε σε ηλικία 88 ετών. O κρατήρας Biot στη Σελήνη έχει πάρει το όνομά του.

Ο κριτικός λογοτεχνίας Charles Augustin Sainte-Beuve έχει γράψει για τον Biot ότι ήταν προικισμένος σε πολύ υψηλό βαθμό με τα χαρακτηριστικά της περιέργειας, της φινέτσας, της διείσδυσης, της ακρίβειας, της έξυπνης ανάλυσης, της μεθόδου, της σαφήνειας και σε  συντομία με όλες τις βασικές και δευτερεύουσες ιδιότητες που μπορεί να έχει μια ιδιοφυΐα, με την έννοια της πρωτοτυπίας και της εφευρετικότητας.

Ο Jean-Baptiste Biot το 1851.

Αντίθετα, σε σχόλιό του το 1821, ο Άγγλος μαθηματικός Olinthus Gregory είχε πει:

"Όσον αφορά τον M. Biot, είχα την ευκαιρία να γνωρίσω πλήρως τον χαρακτήρα του όταν ήμασταν μαζί στο Zetland (Shetland) Isles και δεν διστάζω να πω ότι δεν έχω συναντήσει πάλι ένα τόσο περίεργο μίγμα ματαιοδοξίας, παρορμητικότητας, αστάθειας και φυσικής μεροληψίας, όπως παρουσιάζεται μέσα από τον χαρακτήρα του."

• Βίντεο με την βιογραφία του Jean-Baptiste Biot από τον William Grimes (αγγλικά, 6:06).

• Διάλεξη του Walter Lewin για το νόμο Biot - Savart (αγγλικά, 6:46).

Πηγή: Today in Science History,  MacTutor History of Mathematics,  Wikipedia,  Linda Hall Library

Σαν σήμερα... 1905, γεννήθηκε ο φυσικός Emilio Segrè.

Emilio Gino Segrè

Σαν σήμερα, στις 1 Φεβρουαρίου 1905, γεννήθηκε στην περιοχή Τίβολι της Ρώμης από σεφαρδίτικη εβραϊκή οικογένεια, ο Ιταλοαμερικανός φυσικός Emilio Gino Segrè (Εμίλιο Τζίνο Σεγκρέ) που συνέβαλε σημαντικά στην ατομική και πυρηνική φυσική.

Πατέρας του ήταν ο βιομήχανος Giuseppe Segrè και μητέρα του η Amelia Treves (δολοφονήθηκε στο στρατόπεδο του Άουσβιτς).

Ο Εμίλιο το 1908, σε ηλικία 3 ετών.

Ξεκίνησε τις γυμνασιακές του σπουδές στο Τίβολι και ολοκλήρωσε το γυμνάσιο και το λύκειο στην Ρώμη, μετά την μετακόμιση της οικογένειάς του εκεί. Το 1922 ξεκίνησε τις σπουδές του ως μηχανικός στο Πανεπιστήμιο La Sapienza της Ρώμης.

Τον Σεπτέμβριο του 1927, ο Σεγκρέ βρέθηκε στο συνέδριο Volta Conference στο Κόμο της Ιταλίας. Εκεί, παρακολουθώντας τις ομιλίες διάσημων φυσικών όπως ο Bohr, ο Heisenberg, ο Millikan, ο  Pauli, ο Planck, ο Rutherford, συνάντησε τον Φυσικό Franco Rasetti που τον σύστησε στον επίσης Ιταλό φυσικό Enrico Fermi. Αυτή η συνάντηση καθόρισε την μετέπειτα πορεία του Σεγκρέ στο χώρο της επιστήμης.

Franco Rasetti, Enrico Fermi και Emilio Segrè το 1931.

Με τη βοήθεια του Orso Mario Corbino, διευθυντή του Ινστιτούτου Φυσικής στη Ρώμη, ο Σεγκρέ  πήρε μεταγραφή στο τμήμα Φυσικής απ' όπου αποφοίτησε τον Ιούλιο 1928 έχοντας πάντα την καθοδήγηση του Fermi.  

Αφού πέρασε περίπου ένα χρόνο στον στρατό, επέστρεψε στο εργαστήριο της Via Panisperna και συνεργάστηκε με τον Edoardo Amaldi σε δύο εργασίες. 

1927 στο Κόμο, Διεθνής Διάσκεψη Φυσικής.
(Lawrence Berkeley Laboratory)

Το 1930 ξεκίνησε την μελέτη του φαινομένου Zeeman σε ορισμένα αλκαλικά μέταλλα, αλλά επειδή δεν είχε την κατάλληλη εργαστηριακή υποδομή για τη συνέχιση της έρευνάς του, απευθύνθηκε σε 4 εργαστήρια στην Ευρώπη ζητώντας υποστήριξη. Τελικά, παίρνοντας υποτροφία από το Ίδρυμα Ροκφέλερ και κατόπιν υπόδειξης του Fermi, αποφάσισε να συνεχίσει την εργασία του στο Αμβούργο, με την καθοδήγηση του Otto Stern.  

Enrico Fermi και Εμίλιο Σεγκρέ.

Το 1932 επέστρεψε στην Ιταλία και εργάστηκε ως βοηθός καθηγητής Φυσικής στο  Πανεπιστήμιο της Ρώμης, μέχρι το 1936. 
Μέχρι το 1934, όλη η δουλειά του είχε να κάνει με την ατομική φασματοσκοπία. 
Το 1934 ξεκίνησε ν' ασχολείται με την πυρηνική φυσική συνεργαζόμενος με τον καθηγητή Enrico Fermi στην έρευνα των νετρονίων. Συμμετείχε στην ανακάλυψη των αργών νετρονίων (slow neutrons) και στην πρωτοπόρο έρευνα στα νετρόνια που έγινε στη Ρώμη στο διάστημα 1934-1935. 
Το 1936 παντρεύτηκε την Elfriede Spiro με την οποία έκαναν ένα γιο, τον Claudio (1937-1995) που γεννήθηκε στο Palermo και δύο κόρες, την Amelia (τώρα Terkel) (1942 - γεννήθηκε στο Μπέρκλεϊ) και την Fausta (τώρα Walsby) (1945 - γεννήθηκε στο Los Alamos).

Κυριακάτικη βόλτα στο Λος Άλαμος.
Όρθιοι: Emilio Segrè, Enrico Fermi, Hans Bethe, Hans Straub 
και Victor Weisskopf. Κάτω: Erika Straub και Elfriede Segrè. 

Μετά το γάμο του έγινε καθηγητής Φυσικής και διευθυντής του Ινστιτούτου Φυσικής στο  Πανεπιστήμιο του Παλέρμο. Το Ινστιτούτο ήταν πρωτόγονο σε εξοπλισμό, αλλά είχε πολύ καλούς συναδέλφους από διάφορες ειδικότητες. Εδώ ξεκίνησε ν' ασχολείται με την ραδιοχημεία.
Έτσι το 1937, μελετώντας με τον γεωλόγο Carlo Perrier ένα κομμάτι μολυβδαίνιου που του είχε στείλει ο Ernest Lawrence από το Berkeley, απέδειξε ότι μέρος της ακτινοβολίας που εξέπεμπε προερχόταν από ένα άγνωστο μέχρι τότε στοιχείο, το οποίο το 1947 βαφτίστηκε "Τεχνήτιο" (Tc) (επειδή ήταν το πρώτο στοιχείο που σχηματίστηκε εξ ολοκλήρου εργαστηριακά, ονομάστηκε Τεχνήτιο).

  

Από την ταυτότητα του Σεγκρέ στο Λος Άλαμος.

Το 1938, ευρισκόμενος στις ΗΠΑ για ένα σύντομο επιστημονικό ταξίδι, έμαθε για τους φυλετικούς νόμους σε βάρος των Εβραίων που είχε θεσπίσει ο Μουσολίνι κι έτσι αποφάσισε να μείνει εκεί, φέρνοντας μαζί και την οικογένειά του.

Εργάστηκε στο Berkeley Radiation Lab (Εργαστήριο Ακτινοβολίας Μπέρκλεϊ) και συνεργαζόμενος με πειραματικούς επιστήμονες ανακάλυψε τα ισότοπα Τεχνήτιο-99, Ξένον-135 και το στοιχείο Αστάτιο  (At). 
Αργότερα, σε συνεργασία με τους Kennedy, Seaborg και Wahl, ανακάλυψαν το  Πλουτώνιο -239 και τις ιδιότητες σχάσης του.

Η οικογένεια Σεγκρέ το 1946 στο Μπέρκλεϊ.
(Από αρ.) Elfriede, Fausta, Claudio, Amelia και Εμίλιο.

Τον Ιούνιο του 1943 εγκαταστάθηκε στο Λος Άλαμος του New Mexico αποδεχόμενος πρόταση του Οπενχάιμερ να εργαστεί για το πρόγραμμα Manhattan. Εκεί έγινε επικεφαλής του εργαστηρίου P-5 (για τη Ραδιενέργεια) που ήταν τμήμα της Διεύθυνσης "Πειραματικής Φυσικής" υπό τον Robert Bacher.  

Το 1946, μετά το τέλος του πολέμου, αποφάσισε να επιστρέψει στο Berkeley ως τακτικός καθηγητής. 
Περί τα τέλη της δεκαετίας του '40 δέχτηκε θέση καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Illinois at Urbana–Champaign, αλλά το 1952 επέστρεψε στο Berkeley.

(Από αρ.) Εμίλιο Σεγκρέ, Ρόμπερτ Οπενχάιμερ και 
Chien-Shiung Wu στο International House στο Berkeley το 1939.
(Lawrence Berkeley Laboratory)

Δουλεύοντας με τον Owen Chamberlain προσπάθησαν να βρουν το αντιπρωτόνιο, το σωματίδιο της αντιύλης που είναι αντίστοιχο του πρωτονίου. Ήδη από το 1932 ο  Carl D. Anderson είχε ανακαλύψει το ποζιτρόνιο (αντιηλεκτρόνιο) που είχε προβλέψει ο Paul Dirac από το 1931. 
Πολλοί επιστήμονες αμφέβαλαν για την ύπαρξή του, όμως ο Segrè και ο Chamberlain χρησιμοποιώντας το bevatron του εργαστηρίου τους στα 6 GeV κατάφεραν να ανιχνεύσουν αντιπρωτόνια. 
To 1959, o Εμίλιο Σεγκρέ και ο Owen Chamberlain μοιράστηκαν το βραβείο Νόμπελ  Φυσικής "για την ανακάλυψη του αντιπρωτονίου". Βέβαια αυτό το Νόμπελ ήταν αμφιλεγόμενο και δημιούργησε πολλές συζητήσεις, γιατί στην εργασία που παρουσιαζόταν η ανακάλυψη του αντιπρωτονίου εμφανίζονταν και τα ονόματα των Clyde Wiegand και Tom Ypsilantis που  συμμετείχαν ενεργά στην ομάδα, όχι όμως στη βράβευση.   

Η ομάδα που ανακάλυψε το αντιπρωτόνιο.
(Από αρισ.) Εμίλιο Σεγκρέ, Clyde Wiegand, Edward Lofgren,
Owen Chamberlain και Thomas Ypsilantis.

Τα επόμενα χρόνια συνέχισε να προσφέρει τις υπηρεσίες του στο Berkeley από διάφορες θέσεις φτάνοντας να γίνει πρόεδρος του τμήματος Φυσικής (1965-66). Το 1970 βοήθησε τον Edward Teller να χωρίσει το Lawrence Berkeley Laboratory από το Lawrence Livermore Laboratory, ενώ ήταν ένας από τους θεματοφύλακες του Fermilab και των εργασιών του Fermi. 
Το 1972 συνταξιοδοτήθηκε από το Berkeley, αλλά συνέχισε να διδάσκει Ιστορία της Φυσικής. Το 1974 επέστρεψε στο Πανεπιστήμιο της Ρώμης ως καθηγητής, αλλά έμεινε μόνον ένα χρόνο.

1960, όλα τα Νόμπελ του Πανεπιστημίου Μπέρκλεϊ:
(από αρ.) Owen Chamberlain (Φυσική 1959), Edwin
McMillan (Χημεία 1951), William Giauque 
(Χημεία 1949), John Northrup  (Χημεία 1946), 
Wendell Stanley (Χημεία 1946), Emilio Segre
 (Φυσική 1959) και Glenn Seaborg (Χημεία 1951).

Μετά τον θάνατο της συζύγου του Elfriede το 1970, παντρεύτηκε για δεύτερη φορά το 1972 την Rosa Mines, μια Ουρουγουανή φίλη της Elfriede.

Ο Εμίλιο Σεγκρέ πέθανε σε ηλικία 84 ετών από καρδιακή προσβολή, στις 22 Απριλίου 1989,  καθώς έκανε βόλτα κοντά στο σπίτι του, στο Lafayette της Καλιφόρνιας.

Ο Εμίλιο Σεγκρέ με την οικογένειά του.

Όπως έχει γραφεί, ο Εμίλιο Σεγκρέ ήταν περίπλοκος άνθρωπος. Είχε υψηλά πρότυπα, ήταν περήφανος, λίγο απομονωμένος και κάπως εκφοβιστικός, αλλά όταν τον γνώριζες καλύτερα, διαπίστωνες ότι ήταν γενναιόδωρος και υποστήριζε τους νεότερους φυσικούς, πάντα έτοιμος να δώσει χρήσιμες συμβουλές. 

Είχε καλλιεργηθεί με την ευρωπαϊκή παράδοση, μιλούσε πολλές γλώσσες, είχε μελετήσει κλασικά λατινικά κείμενα, τον Δάντη, τους Βρετανούς ποιητές του 19ου αιώνα, τον Victor Hugo και τον Schiller. Ήταν επίσης ένας καταξιωμένος κυνηγός άγριων μανιταριών.

Το εξώφυλλο της αυτοβιογραφίας του Εμίλιο Σεγκρέ. 

Είχε πλούσιο συγγραφικό έργο κι ένα πολύτιμο φωτογραφικό αρχείο, αφού λειτουργούσε και ως φωτογράφος αποθανατίζοντας μεγάλες στιγμές στην ιστορία της σύγχρονης Φυσικής. Το 1997, στη μνήμη του συζύγου της, η Rosa Segrè δώρισε το φωτογραφικό του αρχείο στο Αμερικάνικο Ινστιτούτο Φυσικής (AIP). Το κληροδότημα του αρχείου στεγάζεται στο College Park του Maryland και αποτελεί μέρος του Κέντρου για την Ιστορία της Φυσικής του AIP.

Στα ελληνικά, κυκλοφορεί ένα έργο του Εμίλιο Σεγκρέ, η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ (1ος τόμος: "Από την πτώση των σωμάτων έως τα ραδιοκύματα" και 2ος τόμος: Από τις ακτίνες Χ έως τα κουάρκ").

Το Πανεπιστήμιο Μπέρκλεϊ έχει καθιερώσει την ετήσια ομιλία Εμίλιο Σεγκρέ (Emilio Segré Lecture).

Άνοιξη του 1952. Οι εξισώσεις που φαίνονται στον
πίνακα απεικονίζουν τις αντιδράσεις, που δείχνουν
στοιχεία και ισότοπα που ανακάλυψε ο Σεγκρέ
(Τεχνήτιο-Tc, Αστάτιο-At και Πλουτώνιο 239-Pu239).  

• Μπορείτε να διαβάσετε την αυτοβιογραφία του Εμίλιο Σεγκρέ "A Mind Always in Motion"  ("Ένα μυαλό σε διαρκή κίνηση")  ΕΔΩ (αγγλικά). Υπάρχει πλούσιο φωτογραφικό υλικό.

• Βίντεο με συνέντευξη του Εμίλιο Σεγκρέ για την εποχή του προγράμματος Μανχάταν ("It was wartime...") στο Λος Άλαμος (6:32).

• Συνέντευξη του Εμίλιο Σεγκρέ στον Richard Rhodes, στις 29 Ιουνίου 1983, για το αρχείο "Voices of the Manhattan Project" (αγγλικά).

Ο Εμίλιο Σεγκρέ με τη δεύτερη
σύζυγό του Rosa, στο Λουκάρνο 
της Ελβετίας το 1987.
(Φωτό από Robert Schira)

• Η ομιλία του Εμίλιο Σεγκρέ στη Στοκχόλμη για την απονομή του βραβείου Νόμπελ Φυσικής, στις 11 Δεκεμβρίου 1959 (pdf, αγγλικά). Τίτλος της ομιλίας "Properties of antinucleons" ("Ιδιότητες των αντινουκλεονίων").

• Βίντεο από την τελετή απονομής των βραβείων Νόμπελ στη Στοκχόλμη στις 10 Δεκεμβρίου 1959 (3:28).

• Τηλεοπτική συνέντευξη του Εμίλιο Σεγκρέ στην Ottavia Bassetti στις 17 Σεπτεμβρίου 1986 (ιταλικά, 40:49).

• Συνέντευξη του Εμίλιο Σεγκρέ στους Charles Weiner και Barry Richman για το Oral History του American Institute of Physics (AIP), στις 13 Φεβρουαρίου 1967.

Πηγή: Today in Science History,  nobelprize,  wikipedia

Δυναμικό - Δυναμική Ενέργεια - Δυναμικές Γραμμές Βαρυτικού Πεδίου" σε pptx.

 

Φυσική B' Λυκείου Προσανατολισμού Θετικών Σπουδών και Σπουδών Υγείας

Στις 45 διαφάνειες της ανάρτησης υπάρχει παρουσίαση της θεωρίας μέσα από ένα συνδυασμό κειμένου, εικόνων και υπερσυνδέσεων. Όποια λέξη ή φράση εμφανίζεται υπογραμμισμένη σε μια διαφάνεια, σημαίνει πως έχει υπερσύνδεση. 

Παρακάτω δίνω ορισμένες οδηγίες για την καλύτερη λειτουργία και χρήση των διαφανειών μιας παρουσίασης pptx. Αυτό θα γίνεται σε κάθε παρόμοια ανάρτηση.

Όταν το pptx είναι σε κατάσταση προβολής, βάζοντας το δείκτη του ποντικιού στην υπογραμμισμένη λέξη ή φράση, εμφανίζεται το "χεράκι", οπότε κάνοντας αριστερό κλικ εκεί, οδηγείστε συνήθως σε μια προσομοίωση ή βίντεο που έχει σχέση κι εξυπηρετεί την καλύτερη κατανόηση του συγκεκριμένου μαθήματος. Γι' αυτή τη διαδικασία χρειάζεται να υπάρχει σύνδεση με το διαδίκτυο.

Μετά την ανάπτυξη της θεωρίας, δίνονται διαδικτυακές διευθύνσεις-παραπομπές, όπου μπορείτε να βρείτε επιπλέον χρήσιμο εκπαιδευτικό υλικό προερχόμενο από συναδέλφους και εκπαιδευτικά ιδρύματα.

Στις τελευταίες διαφάνειες κάθε ανάρτησης υπάρχουν ερωτήσεις (διαφόρων τύπων) και ασκήσεις σχετικές με το θέμα της ανάρτησης. 

Οι αναρτήσεις pptx μπορούν να χρησιμοποιηθούν άμεσα από κάθε συνάδελφο, αρκεί να έχει κατεβάσει στον υπολογιστή του κάποιο πρόγραμμα που υποστηρίζει το powerpoint (Office ή κάτι άλλο). 

Για την παρουσίαση κάθε διαφάνειας έχω επιλέξει κάποιο χρονισμό. Γι' αυτό ο (η) χρήστης του υλικού καλό θα ήταν να έχει μελετήσει με προσοχή τον τρόπο που το κείμενο και οι εικόνες αλληλοδιαδέχονται, πριν το χρησιμοποιήσει. 

Υπάρχει περίπτωση κάποια σύμβολα να μην προβάλλονται σωστά στην οθόνη του δικού σας υπολογιστή. Ο πιο πιθανός λόγος γι' αυτό είναι η διαφορετική έκδοση του Office (pptx). Χρησιμοποιώ το MS Office 2016. 

Οι αναρτήσεις δεν είναι κωδικοποιημένες, για να μπορεί ο (η) συνάδελφος να επιφέρει αλλαγές που κρίνει ότι βελτιώνουν την εκπαιδευτική προσέγγιση του θέματος. Η αναφορά από τον (την) χρήστη, του ονόματός μου ως δημιουργού της παρουσίασης, θα με τιμούσε ιδιαίτερα! 

Εννοείται, ότι η χρήση κάθε ανάρτησης pptx δεν αφορά την εμπορική εκμετάλλευσή της. 

Για κάθε ανάρτηση θα δίνονται δύο links απ' όπου μπορείτε να κατεβάσετε το αρχείο.

Μπορείτε να κατεβάσετε την ανάρτηση "ΒΑΡΥΤΙΚΟ ΠΕΔΙΟ - ΕΝΤΑΣΗ ΒΑΡΥΤΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ"  από   ΕΔΩ  ή  ΕΔΩ..

Καλή συνέχεια στις προσπάθειές σας.

Το πρόβλημα ξεπεράστηκε!!!

 

ΕΥΤΥΧΩΣ!!! 4 μέρες τώρα, η ψυχή μου είχε φύγει! ΄Οσο σκεφτόμουν ότι ήταν πιθανό πολλές εκατοντάδες αναρτήσεις να αναρτηθούν πάλι σε άλλον ιστότοπο, τρελαινόμουν. Τέλος πάντων.

Η δικαιολογία από μεριάς Dropbox ήταν ότι υπήρχε ύποπτη  κινητικότητα ("suspicious activity").

Καλή συνέχεια συνάδελφοι.

Υπάρχει πρόβλημα!!!

Θέλω να ζητήσω ΣΥΓΓΝΩΜΗ από τους φίλους και τις φίλες που παρακολουθούν το blog, γιατί από χθες Κυριακή μεσημέρι έχει εμφανιστεί πρόβλημα και δεν μπορείτε να κατεβάσετε οποιαδήποτε ανάρτηση έχω αποθηκεύσει στο dropbox. Δεν ξέρω πώς προέκυψε το πρόβλημα ξαφνικά, αλλά έχω ξεκινήσει να ψάχνω τη λύση. 

Επειδή δεν έχω γνώσεις λογισμικού υπολογιστών, κάθε βοήθεια είναι καλοδεχούμενη. 

Σας ευχαριστώ για την συμπαράσταση και τα καλά σας λόγια. 

Μόλις υπάρξει κάποια θετική εξέλιξη θα σας ενημερώσω!

"Βαρυτικό Πεδίο - Ένταση Βαρυτικού Πεδίου" σε pptx.

Φυσική B' Λυκείου Προσανατολισμού Θετικών Σπουδών και Σπουδών Υγείας

Στις 31 διαφάνειες της ανάρτησης υπάρχει παρουσίαση της θεωρίας μέσα από ένα συνδυασμό κειμένου, εικόνων και υπερσυνδέσεων. Όποια λέξη ή φράση εμφανίζεται υπογραμμισμένη σε μια διαφάνεια, σημαίνει πως έχει υπερσύνδεση. 

Παρακάτω δίνω ορισμένες οδηγίες για την καλύτερη λειτουργία και χρήση των διαφανειών μιας παρουσίασης pptx. Αυτό θα γίνεται σε κάθε παρόμοια ανάρτηση.

Όταν το pptx είναι σε κατάσταση προβολής, βάζοντας το δείκτη του ποντικιού στην υπογραμμισμένη λέξη ή φράση, εμφανίζεται το "χεράκι", οπότε κάνοντας αριστερό κλικ εκεί, οδηγείστε συνήθως σε μια προσομοίωση ή βίντεο που έχει σχέση κι εξυπηρετεί την καλύτερη κατανόηση του συγκεκριμένου μαθήματος. Γι' αυτή τη διαδικασία χρειάζεται να υπάρχει σύνδεση με το διαδίκτυο.

Μετά την ανάπτυξη της θεωρίας, δίνονται διαδικτυακές διευθύνσεις-παραπομπές, όπου μπορείτε να βρείτε επιπλέον χρήσιμο εκπαιδευτικό υλικό προερχόμενο από συναδέλφους και εκπαιδευτικά ιδρύματα.

Στις τελευταίες διαφάνειες κάθε ανάρτησης υπάρχουν ερωτήσεις (διαφόρων τύπων) και ασκήσεις σχετικές με το θέμα της ανάρτησης. 

Οι αναρτήσεις pptx μπορούν να χρησιμοποιηθούν άμεσα από κάθε συνάδελφο, αρκεί να έχει κατεβάσει στον υπολογιστή του κάποιο πρόγραμμα που υποστηρίζει το powerpoint (Office ή κάτι άλλο). 

Για την παρουσίαση κάθε διαφάνειας έχω επιλέξει κάποιο χρονισμό. Γι' αυτό ο (η) χρήστης του υλικού καλό θα ήταν να έχει μελετήσει με προσοχή τον τρόπο που το κείμενο και οι εικόνες αλληλοδιαδέχονται, πριν το χρησιμοποιήσει. 

Υπάρχει περίπτωση κάποια σύμβολα να μην προβάλλονται σωστά στην οθόνη του δικού σας υπολογιστή. Ο πιο πιθανός λόγος γι' αυτό είναι η διαφορετική έκδοση του Office (pptx). Χρησιμοποιώ το MS Office 2016. 

Οι αναρτήσεις δεν είναι κωδικοποιημένες, για να μπορεί ο (η) συνάδελφος να επιφέρει αλλαγές που κρίνει ότι βελτιώνουν την εκπαιδευτική προσέγγιση του θέματος. Η αναφορά από τον (την) χρήστη, του ονόματός μου ως δημιουργού της παρουσίασης, θα με τιμούσε ιδιαίτερα! 

Εννοείται, ότι η χρήση κάθε ανάρτησης pptx δεν αφορά την εμπορική εκμετάλλευσή της. 

Μπορείτε να κατεβάσετε την ανάρτηση "ΒΑΡΥΤΙΚΟ ΠΕΔΙΟ - ΕΝΤΑΣΗ ΒΑΡΥΤΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ"  από   ΕΔΩ  ή  ΕΔΩ..

Καλή συνέχεια στις προσπάθειές σας.