Σαν σήμερα ... 1962, απεβίωσε ο νομπελίστας φυσικός Arthur Compton.

Arthur Compton 

Σαν σήμερα, στις 15 Μαρτίου 1962, απεβίωσε ο Arthur Holly Compton  σε ηλικία 70 ετών. Ο Compton ήταν περισσότερο γνωστός για την ανακάλυψη του φαινομένου Compton, που του έδωσε το Νόμπελ Φυσικής το 1927.

Ο Arthur Compton γεννήθηκε στις 10 Σεπτεμβρίου 1892 στο Wooster του Οχάιο. Γονείς του ήταν ο Elias Compton, δρ φιλοσοφίας, πρύτανης του Πανεπιστημίου (μετέπειτα  Κολεγίου) Wooster και μητέρα του η Otelia Catherine Augspurger, η οποία είχε ονομαστεί το 1939 "Αμερικανίδα μητέρα της χρονιάς" από την οργάνωση Golden Rule Foundation. Είχε δύο αδερφούς, τον μεγαλύτερο Karl, επίσης φυσικό και μετέπειτα πρόεδρο του MIT  και τον μικρότερο Wilson, οικονομολόγο, μετέπειτα πρόεδρο του Πανεπιστημίου Washington State. Και τα τρία αδέρφια ήταν με διδακτορικό από το Πανεπιστήμιο Princeton.

Το εξώφυλλο του βιβλίου "Scientific Papers of Arthur Holly Compton"
γραμμένο από τον Robert S. Shankland, πρώην φοιτητή του Compton
(826 σελ., α' έκδοση Δεκέμβριος 1973). 

Η αδερφή του Mary τέλειωσε επίσης το Wooster. Καταλαβαίνουμε ότι οι Comptons ήταν μια ακαδημαϊκή οικογένεια.

Στα νεανικά του χρόνια ο Compton ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για την αστρονομία και μάλιστα το 1910 είχε φωτογραφήσει τον κομήτη Χάλεϊ. 

Παρακολούθησε το Πανεπιστήμιο Wooster απ' όπου πήρε μπάτσελορ στις θετικές επιστήμες το 1913 και τον επόμενο χρόνο πήρε μάστερ από το Πανεπιστήμιο Princeton. Το 1916 ολοκλήρωσε τις σπουδές του στο Princeton παίρνοντας διδακτορικό στη φυσική, με την επίβλεψη του Hereward L. Cooke και θέμα διατριβής "The intensity of X-ray reflection and the distribution of the electrons in atoms" ("Η ένταση της ανάκλασης των ακτίνων Χ και η κατανομή των ηλεκτρονίων στα άτομα").

Ο Arthur Compton με τον Werner Heisenberg
στο Σικάγο το 1929.

Μετά το διδακτορικό του, επειδή προερχόταν από ιδιαίτερα θρησκευτική οικογένεια, ήθελε ν' ακολουθήσει θρησκευτική καριέρα, κάτι που τελικά δεν έκανε. 

Έτσι, ξεκίνησε ως εκπαιδευτής φυσικής στο Πανεπιστήμιο της Minnesota, όπου παρέμεινε ένα χρόνο, την περίοδο 1916 – 1917. Τα επόμενα δύο χρόνια εργάστηκε στο Πίτσμπουργκ, ως ερευνητής μηχανικός, στην δημιουργία νέων λαμπτήρων ατμών νατρίου, στην εταιρεία Westinghouse Lamp. Κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου εργάστηκε στην παραγωγή οργάνων αεροπλοΐας στην Signal Corps του αμερικανικού στρατού.

Το 1919, έχοντας κερδίσει υποτροφία από το National Research Council Fellowships, συνέχισε τις σπουδές του στο Εργαστήριο Cavendish του Πανεπιστημίου  Cambridge. Εκεί, με την επίβλεψη του George Paget Thomson μελέτησε τη σκέδαση των  ακτίνων Χ και την απορρόφηση των ακτίνων γ.  

Επιστρέφοντας στις ΗΠΑ το 1920, έγινε καθηγητής Φυσικής στην έδρα Wayman Crow και ανέλαβε επικεφαλής του τμήματος Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Washington του St. Louis.

Ο Compton στο εξώφυλλο του περιοδικού TIME, κρατώντας τον ανιχνευτή 
 κοσμικών ακτίνων που είχε κατασκευάσει (13 Ιανουαρίου 1936). 

Το 1922 εργαζόμενος πειραματικά διαπίστωσε ότι τα κβάντα των ακτίνων Χ που σκεδάζονται από ελεύθερα ηλεκτρόνια είχαν μεγαλύτερα μήκη κύματος και σύμφωνα με την σχέση του Planck, λιγότερη ενέργεια, από τις εισερχόμενες ακτίνες Χ, ενώ το πλεόνασμα της ενέργειας είχε μεταφερθεί στα ηλεκτρόνια. Αυτή η ανακάλυψη, που έγινε γνωστή ως "φαινόμενο Compton" ή "σκέδαση Compton", κατέδειξε τη σωματιδιακή φύση της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας, δηλαδή τη διπλή έκφραση της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας, ως κύμα και ως σωματίδιο.

Στις 1 Μαΐου 1923 ο Compton δημοσίευσε στο περιοδικό Physical Review την εργασία του που εξηγούσε τις μετατοπίσεις των ακτίνων Χ. Την ίδια χρονιά μετακινήθηκε στο  Πανεπιστήμιο του Σικάγο ως καθηγητής Φυσικής.

Albert Einstein και Arthur Compton στο Σικάγο (1930).

Το 1926 εργάστηκε για την εταιρεία General Electric ως σύμβουλος στο τμήμα λαμπτήρων. Την ίδια χρονιά δημοσίευσε το πρώτο του βιβλίο με τίτλο "X-Rays and Electrons" ("Ακτίνες Χ και Ηλεκτρόνια").

Το 1927 μοιράστηκε με τον C.T.R. Wilson το Νόμπελ Φυσικής "για την ανακάλυψη του φαινομένου που φέρει το όνομά του".

Το 1930 κέρδισε το Χρυσό Μετάλλιο Matteucci για την ανακάλυψη του φαινομένου Compton.
Το 1934 διετέλεσε πρόεδρος της American Physical Society (APS).

(29 Μαρτίου 1940) Οι επικεφαλής του προγράμματος S1 συζητούν για την
 κατασκευή του κύκλοτρου των 184 ιντσών στο Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνιας.
(από αρ. προς δεξ.) E.O. Lawrence, Arthur Compton, Vannevar Bush,
James B. Constant, Karl Compton και Alfred Loomis.

Κατά την περίοδο 1930 - 1940 ο Compton έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον στη μελέτη της κοσμικής ακτινοβολίας που φτάνει στη Γη. Κάνοντας ταξίδια στην Ευρώπη, στην Ινδία, στο Περού και στην Αυστραλία είχε την ευκαιρία να μετρήσει τις κοσμικές ακτίνες σε διαφορετικά μήκη και πλάτη. Μαζί με άλλες ερευνητικές ομάδες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η ένταση της κοσμικής ακτινοβολίας κοντά στους πόλους ήταν 15% περισσότερη απ' ό,τι στον ισημερινό.

Το 1940 τιμήθηκε με τα βραβεία Hughes Medal και Benjamin Franklin Medal για την τεράστια συμβολή του στο πεδίο της επιστήμης.

Ο Arthur Compton εργαζόμενος στο εργαστήριό του ακτίνων Χ,
στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο, Ιλινόις.
Φωτό του Steven Deutch από το αρχείο του Emilio Segrè.

Το 1941 τοποθετήθηκε πρόεδρος της  NASC  (Εθνική Ακαδημία Επιστημών). Η επιτροπή αφού μελέτησε τη δυνατότητα συμμετοχής του στρατού στην υπόθεση της ατομικής ενέργειας, κατέληξε σε πρόταση που οδήγησε τελικά στο "Πρόγραμμα Manhattan".

Το 1942 έγινε επικεφαλής του Εργαστηρίου Μεταλλουργίας του Προγράμματος Manhattan. Του ανατέθηκε η ευθύνη για τη δημιουργία αντιδραστήρων που θα μετέτρεπαν το ουράνιο-235 σε πλουτώνιο, βρίσκοντας τρόπους για το διαχωρισμό του πλουτωνίου από το ουράνιο και για το σχεδιασμό της ατομικής βόμβας. 

Η ταυτότητα του Compton με το  ψευδώνυμο A. H. Comas, για το
Εργαστήριο Μεταλλουργίας του Προγράμματος Manhattan. 

Μετά το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο ο Compton παραιτήθηκε από το Πανεπιστήμιο του Σικάγο και το 1946 ανέλαβε πρύτανης του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον, μένοντας στη θέση μέχρι το 1954. Παρέμεινε στο πανεπιστήμιο μέχρι το 1961 διδάσκοντας ως διακεκριμένος καθηγητής Φυσικής Φιλοσοφίας.

Απεβίωσε από εγκεφαλική αιμορραγία στο Berkeley της Καλιφόρνια, το 1962. Ενταφιάστηκε στο κοιμητήριο του Wooster στο Οχάιο.

Προς τιμή του Arthur Compton και του αδερφού του Karl Compton ένας κρατήρας στη Σελήνη έχει ονομαστεί "Κρατήρας Compton". 

Επίσης το τηλεσκόπιο της ΝASA "Compton Gamma Ray Observatory" έχει πάρει το όνομά του από τον Arthur Compton. 

Διδάσκοντας στο Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον.

Ένα βίντεο (αγγλικά) με την περιγραφή του φαινομένου Compton. 

Το αρχείο του Arthur Compton (προσωπική αλληλογραφία, ομιλίες, σημειώσεις από τις ερευνητικές εργασίες του κλπ).

Πηγή: Today in Science History

Ηλεκτρεγερτική Δύναμη Πηγής - Νόμος του Ohm για το κλειστό ηλεκτρικό κύκλωμα (pptx).

(ανανεωμένο)

Φυσική Β' Λυκείου Γεν. Παιδείας

Στις 40 διαφάνειες της ανάρτησης pptx θα βρείτε παρουσίαση της θεωρίας εμπλουτισμένη με πολλές προσομοιώσεις και εικόνες gif (με κίνηση), παραπομπή σε ιστοσελίδες άλλων συναδέλφων και πολλές ερωτήσεις - ασκήσεις για εξάσκηση.

Υπενθυμίζω πως ό,τι εμφανίζεται υπογραμμισμένο σε μια διαφάνεια συνδέεται με διαδικτυακή υπερσύνδεση. Δηλαδή, όταν το pptx είναι σε κατάσταση προβολής, βάζοντας τον δείκτη του ποντικιού στο υπογραμμισμένο εμφανίζεται "χεράκι", οπότε κάνοντας αριστερό κλικ εκεί, μεταφέρεστε σε μια εικόνα, σ' ένα βίντεο ή σε μία προσομοίωση (animation) που είναι σχετικά με το θέμα.

Μπορείτε να κατεβάσετε την ανάρτηση pptx από  ΕΔΩ.  

Θα μεταφερθείτε στο περιβάλλον του ιστότοπου Dropbox. Κάνετε κλικ στις τρεις τελείες (...) επάνω δεξιά και στη συνέχεια κλικ στο download. Η ανάρτηση θα κατέβει στον υπολογιστή σας στο φάκελο "Λήψεις" ή όπου αλλού εσείς έχετε προσδιορίσει.

Σαν σήμερα ... 1879, γεννήθηκε ο Albert Einstein.

Άλμπερτ Αϊνστάιν

Σαν σήμερα, στις 14 Μαρτίου 1879, γεννήθηκε ο Albert Einstein (Άλμπερτ Αϊνστάιν) στην  Ulm της Γερμανικής Αυτοκρατορίας, από εβραϊκή οικογένεια.
Ο πατέρας του, Χέρμαν Αϊνστάιν, ήταν επιχειρηματίας και η μητέρα του, Παουλίνε Κοχ, ήταν αξιόλογη πιανίστρια. Είχε μία αδελφή, την Μαρία, που ήταν δύο χρόνια μικρότερή του.  

To 1880, η οικογένειά του μαζί με τον θείο του Jakob μετακόμισαν στο Μόναχο όπου δημιούργησαν την ηλεκτρική εταιρεία Elektrotechnische Fabrik J. Einstein & Cie, που παρήγε ηλεκτρικά όργανα για συνεχές ηλεκτρικό ρεύμα. Στο Μόναχο ο Αϊνστάιν πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της προσχολικής εκπαίδευσής του.

Μίλησε μετά τα τρία χρόνια της ζωής του και μέχρι τότε οι γονείς του πίστευαν ότι ήταν ένα καθυστερημένο αγόρι. Αυτό, σε συνδυασμό με την τάση του να ψιθυρίζει λόγια στον εαυτό του, οδήγησε την καμαριέρα της οικογένειας να του δώσει το παρατσούκλι "der depperte" ("ο ναρκωμένος").

Ο μικρός Άλμπερτ ξεκίνησε μαθήματα βιολιού από την ηλικία των 5 ετών και μέχρι το τέλος της ζωής του δεν αποχωρίστηκε το αγαπημένο του όργανο.

Το 1893, σε ηλικία 14 ετών.

Στα σχολικά μαθήματα ήταν μάλλον μέτριος. Βέβαια, αργότερα ισχυριζόταν ότι λειτουργούσε έτσι από "άποψη', γιατί θεωρούσε το σχολείο "ένα στρατιωτικό καψόνι για ανεγκέφαλους". Έτσι, προτιμούσε να μελετά στο σπίτι.

Το 1894 η επιχείρηση της οικογένειας στο Μόναχο ναυάγησε, με αποτέλεσμα οι Αϊνστάιν να μετακινηθούν στην Ιταλία, στην αρχή στο Μιλάνο και τελικά στην Παβία. Στην αρχή ο Άλμπερτ δεν ακολούθησε την οικογένεια, αλλά παρέμεινε στο Μόναχο για να τελειώσει το Γυμνάσιο Luitpold. Όμως τον Δεκέμβριο του 1894 παράτησε το σχολείο του με τη δικαιολογία ότι ήταν άρρωστος και πήγε στην Παβία να συναντήσει την οικογένειά του. Το 1895, στη διάρκεια της παραμονής του στην Ιταλία, έγραψε μια σύντομη εργασία (ήταν η πρώτη) με τίτλο "Über die Untersuchung des Ätherzustandes im magnetischen Felde" ("Αναζητώντας την φύση του Αιθέρα σ' ένα μαγνητικό πεδίο"). Ο ίδιος ο Αϊνστάιν την αποκήρυξε λίγα χρόνια μετά. Μέχρι τον θάνατό του, ο Αϊνστάιν δημοσίευσε συνολικά περισσότερες από 300 επιστημονικές εργασίες.  

Το 1895 έδωσε εξετάσεις για την εισαγωγή του στο Πολυτεχνείο της Ζυρίχης (μετέπειτα ETH), αλλά δεν πέρασε, επειδή δεν έπιασε την απαιτούμενη βαθμολογία, παρόλο ότι πήρε καλούς βαθμούς στη φυσική και στα μαθηματικά. Κατόπιν συμβουλής του πρύτανη του Πολυτεχνείου, γράφτηκε στο γυμνάσιο του ελβετικού καντονιού στο Aarau (Argovian) για να ολοκληρώσει τις γυμνασιακές του σπουδές. Το 1896 πήρε το Ελβετικό Matura και σε ηλικία 17 ετών γράφτηκε στο Πολυτεχνείο της Ζυρίχης να σπουδάσει φυσική και μαθηματικά. Το 1900 ολοκλήρωσε τις σπουδές του στο Πολυτεχνείο.

Η βαθμολογία του Αϊνστάιν το 1896

Το 1902, ο πατέρας του Αϊνστάιν πέθανε, αφήνοντάς τον να φροντίζει τη μητέρα και την αδελφή του, κάτι το οποίο ήταν εξαιρετικά δύσκολο, καθώς ήταν άνεργος. Επιπλέον, η οικογένεια του ήταν σε σημαντικό βαθμό χρεωμένη προς τον θείο του Jacob. 

Το 1903 ο Άλμπερτ παντρεύτηκε την Σερβικής καταγωγής Μιλέβα Μάριτς (Mileva Marić), με την οποία είχε αναπτύξει σχέση από την εποχή που φοιτούσαν στο ίδιο τμήμα στο Πολυτεχνείο, χωρίς εκείνη να καταφέρει ποτέ να αποφοιτήσει. Το 1904, το ζευγάρι απέκτησε τον πρώτο από τους δύο γιους τους, τον Χανς Άλμπερτ. Το 1910 απέκτησαν τον δεύτερο γιο τους, τον Έντουαρντ. 

Το 1987 δόθηκε στη δημοσιότητα η αλληλογραφία του Άλμπερτ Αϊνστάιν με την Μιλέβα Μάριτς. Από αυτήν προκύπτει ότι το 1902, το ζευγάρι είχε αποκτήσει (εκτός γάμου) μία κόρη που αναφέρεται με το όνομα Lieserl και είχε γεννηθεί στο Novi Sad, όπου η Μιλέβα είχε πάει να μείνει με τους γονείς της. Πιθανόν ο Αϊνστάιν να μη γνώρισε ποτέ την κόρη του, γιατί η Μιλέβα γύρισε στη Ζυρίχη χωρίς αυτήν. Η τύχη του κοριτσιού παραμένει άγνωστη. Λέγεται ότι δόθηκε για υιοθεσία ή πέθανε από οστρακιά to 1903. 

Το 1905 στη Βέρνη.

Ακόμη και μετά την απόκτηση του πτυχίου του, ο Αϊνστάιν δεν μπορούσε να βρει εργασία σε κάποιο πανεπιστήμιο και η αρχική προσπάθεια του να αποκτήσει ένα διδακτορικό, που θα τον βοηθούσε στην αναζήτηση εργασίας, απέτυχε.

Αντ' αυτού, το 1903 κατάφερε να αποκτήσει μια θέση ως υπάλληλος στο Ομοσπονδιακό Γραφείο Πνευματικής Ιδιοκτησίας στη Βέρνη.  

Το 1905, μετά από δύο χρόνια ως υπάλληλος στο γραφείο ευρεσιτεχνίας, ο Αϊνστάιν δημοσίευσε τέσσερις επιστημονικές εργασίες στο επιστημονικό περιοδικό "Annalen der Physik" ("Χρονικά της Φυσικής") (τόμος 17) καθώς και τη διατριβή με την οποία απέκτησε το διδακτορικό του δίπλωμα από το Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης.

Με την πρώτη σύζυγό του Μιλέβα.



• Στο πρώτο από τα τέσσερα άρθρα έδωσε την εξήγηση του φωτοηλεκτρικού φαινομένου. Στηρίχθηκε στην υπόθεση της κβάντωσης η οποία είχε εισαχθεί μερικά χρόνια νωρίτερα από τον Planck για την ερμηνεία της ακτινοβολίας του μέλανος σώματος.

Οι δύο εργασίες των Planck και Αϊνστάιν αποτέλεσαν την αρχή της κβαντικής  μηχανικής. Αργότερα ο Αϊνστάιν εναντιώθηκε στη θεωρία των κβάντα, γιατί δεν μπορούσε να πιστέψει ότι οι νόμοι της φυσικής μπορούν να εμπεριέχουν τυχαιότητα. 

• Στο δεύτερο άρθρο του ασχολήθηκε με την κίνηση Brown. 
• Στο τρίτο άρθρο διατύπωσε την θεωρία του για την κίνηση του φωτός. Υποστήριξε ότι η ταχύτητα της κίνησης είναι ανεξάρτητη από την κίνηση του πομπού και του δέκτη και σταθερή για δεδομένο μέσο διάδοσης (π.χ. κενό, νερό, γυαλί). 
• Στο τέταρτο άρθρο παρουσίασε αρχικά μόνο ένα προσχέδιο που αποτελούσε μια τροποποίηση της θεωρίας του χώρου και του χρόνου.     

Τα δύο τελευταία άρθρα αποτέλεσαν τον πυρήνα της Ειδικής Θεωρίας της Σχετικότητας.
Στη συνέχεια δημοσίευσε και την πέμπτη εργασία του, η οποία περιελάμβανε μια προσθήκη στην Ειδική Θεωρία της Σχετικότητας που είχε αναπτύξει νωρίτερα.

Η εργασία εντόπιζε μια νέα σχέση μεταξύ της ενέργειας και της μάζας, η οποία τελικά γέννησε την πιο διάσημη εξίσωση στον κόσμο: E = mc2.

Παίζοντας το αγαπημένο του βιολί.

Το 1908 ο Αϊνστάιν έγινε δεκτός να διδάξει προσωρινά στο Πανεπιστήμιο της Βέρνης. Ωστόσο, μετά από δύο διδακτικά εξάμηνα, ακύρωσε τις διαλέξεις του, γιατί η προσέλευση είχε εξασθενίσει τόσο, που μόνο ένας φοιτητής παρακολουθούσε πια την διδασκαλία του.

Την επόμενη χρονιά, το 1909, ο Αϊνστάιν απέκτησε την πρώτη μόνιμη ακαδημαϊκή θέση του, ως καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης. 

Το 1914 επέστρεψε στη Γερμανία κι έγινε διευθυντής του Ινστιτούτου Φυσικής Kaiser Wilhelm, ενώ παράλληλα ήταν καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Humboldt του Βερολίνου, με ελαττωμένο ωράριο διδασκαλίας. Παρέμεινε εκεί μέχρι το 1932. 

Το 1915, ενώ είχε ξεκινήσει ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος και ο ίδιος αντιμετώπιζε σοβαρά οικογενειακά προβλήματα, κατάφερε να αναπτύξει μία από τις μεγαλύτερες συνεισφορές στην επιστήμη του 20^ου αιώνα, την "Γενική Θεωρία της Σχετικότητας", με την οποία συνέδεε το χώρο και τον χρόνο ως μία οντότητα, το χωροχρόνο. Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία, η ελκτική δύναμη της βαρύτητας διαδίδεται στο χώρο με την ταχύτητα του φωτός και επηρεάζει οτιδήποτε υπάρχει στο χώρο, ακόμα και τις ακτινοβολίες. Το τελευταίο καθιστά δυνατή την ύπαρξη μελανών οπών, φαινόμενο που παρατηρήθηκε πολύ αργότερα. 

Το 1916 έγινε πρόεδρος της German Physical Society για δύο χρόνια.

Ο Αϊνστάιν ανάμεσα στον Pieter Zeeman και τον Paul Ehrenfest.
Στο εργαστήριο του Zeeman στο Άμστερνταμ, περίπου το 1920.

Ήδη ο Αϊνστάιν είχε γίνει διάσημος, αλλά το γεγονός που τον καθιέρωσε σε παγκόσμιο επίπεδο ήταν η πειραματική επιβεβαίωση της θεωρίας του από τον σερ Arthur Eddington το 1919.

Το 2016 επιβεβαιώθηκε επιτυχώς μέσω επιστημονικών πειραμάτων η ύπαρξη των βαρυτικών κυμάτων τα οποία προβλέπονται από τη θεωρία της σχετικότητας.

Το 1919 ο Άλμπερτ υπέβαλε αίτηση διαζυγίου από την Μιλέβα (που όμως αντιδρούσε) υποσχόμενος να της δώσει την αποζημίωση που θα έπαιρνε αν κέρδιζε το Νόμπελ Φυσικής (τόσο σίγουρος ήταν)! 

Την ίδια χρονιά παντρεύτηκε την Elsa Löwenthal με την οποία διατηρούσε σχέση από το 1912.

Ο Αϊνστάιν το 1921 στη Βιέννη.

Το 1921 ο Άλμπερτ Αϊνστάιν κέρδισε τελικά  το Νόμπελ Φυσικής "για τις υπηρεσίες του στη Θεωρητική Φυσική και ειδικότερα για την ανακάλυψη του νόμου του φωτοηλεκτρικού φαινομένου", που άλλαξε τον τρόπο με τον οποίον οι φυσικοί κατανοούν τη συμπεριφορά του φωτός.

Όλα τα χρήματα του βραβείου πήγαν στην Μιλέβα και τους δύο γιους τους.

Το 1921 και το 1922, ο Αϊνστάιν ταξιδεύει και δίνει διαλέξεις σε όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένης της Παλαιστίνης, της Ιαπωνίας, των ΗΠΑ, της Γαλλίας, αλλά και αλλού. Όπου πήγε, έγινε δεκτός με επευφημίες από τα πλήθη.

Στην Ιαπωνία μάλιστα ο Αϊνστάιν έγινε δεκτός από τον ίδιο τον αυτοκράτορα. Ο Αϊνστάιν δεν ήταν πια ένας δημόσιος υπάλληλος στο τμήμα ευρεσιτεχνίας, αλλά ένας παγκοσμίου φήμης επιστήμονας που το όνομα του είχε γίνει συνώνυμο της ιδιοφυΐας.

O Αϊνστάιν στο βήμα της αίθουσας όπου έκανε την ομιλία του
για το Βραβείο Νόμπελ Φυσικής.
11 Ιουλίου 1923, Γκέτεμποργκ, Nordic Assembly of Naturalists
(Σκανδιναβική Συνέλευση Φυσικών).
Φωτό: Anders Wilhelm Karnell

Λίγο μετά την κατάκτηση του βραβείου Νόμπελ, ο Αϊνστάιν ξεκίνησε την έρευνά του για ένα ενοποιημένο επιστημονικό πεδίο, θέλοντας να πετύχει την σύνδεση των τεσσάρων τομέων της φυσικής, τον ηλεκτρισμό, τον μαγνητισμό, την κβαντική και την βαρύτητα.

Το 1929 δημοσίευσε την πρώτη του εργασία, αλλά σύντομα άλλοι επιστήμονες ανακάλυψαν κενά, τα οποία μέχρι το τέλος της ζωής του ο Αϊνστάιν προσπαθούσε να λύσει.

Αϊνστάιν και Μπορ στη Διάσκεψη του Solvay, 1930.

Τον Απρίλιο του 1933, η ναζιστική κυβέρνηση της Γερμανίας ψήφισε νόμο που εμπόδιζε τους Εβραίους να καταλαμβάνουν δημόσια αξιώματα - συμπεριλαμβανομένων των ακαδημαϊκών θέσεων. Για λίγους μήνες ο Αϊνστάιν έμεινε άνεργος. Τελικά, τον Οκτώβριο του 1933 μετανάστευσε με την γυναίκα του Elsa στις ΗΠΑ, όπου το Πανεπιστήμιο του Princeton του είχε προσφέρει θέση. 
Δύο χρόνια αργότερα, ο Αϊνστάιν έκανε αίτηση για την απόκτηση της αμερικάνικης υπηκοότητας, κάτι που τελικά το κατάφερε το 1940.

Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν ανάμεσα στους Albert Michelson και Robert Millikan.
Μπροστά από το Athenaeum του Caltech, 1931.

Όταν ο Αϊνστάιν μετακόμισε στο Νιου Τζέρσι, έμαθε για την ύπαρξη ξεχωριστών σχολείων και θεάτρων για μαύρους και λευκούς, αντίστοιχα. Αυτό το απροκάλυπτο ρατσιστικό στοιχείο της αμερικάνικης κουλτούρας ήταν που ο Αϊνστάιν ονόμασε ως την «χειρότερη ασθένεια» της χώρας.

Για να καταπολεμήσει τον ρατσισμό στην Αμερική, ο Αϊνστάιν έκανε ανοιχτά παρέα με Αφροαμερικανούς, όπως ο ηθοποιός, Paul Robeson και το αστέρι της Όπερας, Marian Anderson, ενώ υποστήριξε δημοσία την Εθνική Ένωση για την Πρόοδο της Εγχρώμων (NAACP).

Το 1934, στο Carnegie Institute of Technology στο Pittsburgh.

Στις 2 Αυγούστου του 1939, ένα μήνα πριν ξεσπάσει ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος, ο Αϊνστάιν, εκτιμώντας ότι οι Ναζί είχαν προχωρήσει το σχέδιό τους για την κατασκευή ατομικής βόμβας, έγραψε δισέλιδη επιστολή προς τον πρόεδρο Ρούσβελτ  προειδοποιώντας τον για τον κίνδυνο μιας πυρηνικής αλυσιδωτής αντίδρασης, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει στην κατασκευή μιας "εξαιρετικά ισχυρής βόμβας νέου τύπου - της ατομικής βόμβας". Αργότερα που συναντήθηκε με τον ίδιο τον πρόεδρο, είχαν την ευκαιρία να συζητήσουν με περισσότερες λεπτομέρειες την προοπτική κατασκευής μιας τέτοιας βόμβας.

Ο Αϊνστάιν με την δεύτερη σύζυγό του Έλσα.

Δύο χρόνια αργότερα και μετά από πολλές επιστολές του Αϊνστάιν, οι ΗΠΑ εκπόνησαν το "Σχέδιο Μανχάταν" ("Manhattan Project"), με στόχο την κατασκευή του πιο καταστροφικού όπλου όλων των εποχών.

Αν και η επιστολή του πυροδότησε το "Σχέδιο Μανχάταν", ο Αϊνστάιν θεώρησε τον πόλεμο ως μια άλλη μορφή "ασθένειας" και ήταν ενάντια στην χρήση πυρηνικών όπλων.

Ο Αϊνστάιν αρνήθηκε να εργαστεί για το "Σχέδιο Μανχάταν" και στους επιστήμονες που συμμετείχαν στην εκπόνησή του απαγορεύθηκε να έρχονται σ' επαφή μαζί του.

Αργότερα παραδέχθηκε ότι δεν θα είχε γράψει ποτέ τις επιστολές προς τον πρόεδρο Ρούσβελτ, αν ήξερε ότι οι Γερμανοί είχαν αποτύχει στις προσπάθειές τους να κατασκευάσουν την ατομική βόμβα.

Καθ' όλη τη δεκαετία του '40 και μέχρι το θάνατό του, ο Αϊνστάιν μιλούσε ανοικτά ενάντια στο ρατσισμό και τη χρήση πυρηνικών όπλων.

Ίσως, η πιο διάσημη φωτογραφία του Αϊνστάιν, με τη γλώσσα έξω.
Βρίσκεται ανάμεσα στον Frank Aydelotte, επικεφαλής του Ινστιτούτου
Προχωρημένων Σπουδών του Princeton (IAS) και της συζύγου του Aydelotte, καθώς
φεύγουν από το Princeton Club, όπου ο Αϊνστάιν γιόρτασε τα 72α γενέθλιά του.
Η φωτογραφία τραβήχτηκε από τον Arthur Sasse, στις 14 Μαρτίου 1951.

Το 1952, όταν πέθανε ο πρώτος πρόεδρος του Ισραήλ Chaeim Weizmann, προσφέρθηκε στον Αϊνστάιν να καταλάβει την θέση του. Εκείνη την εποχή ο Αϊνστάιν ήταν ήδη 73 ετών και συνεργαζόταν με κορυφαίους φυσικούς της εποχής του. 

Ο Αϊνστάιν αρνήθηκε ευγενικά την πρόταση δηλώνοντας στην επιστολή του ότι του έλειπε η "φυσική ικανότητα και η εμπειρία που απαιτείται για να ασχοληθεί με τους ανθρώπους".

Στις 11 Απριλίου 1955 υπέγραψε με τον Μπέρτραντ Ράσελ τη γνωστή δήλωση, με την οποία καλούσε τις κυβερνήσεις των μεγάλων δυνάμεων να βρουν ειρηνικό τρόπο για την επίλυση των διαφορών τους.

Ο Αϊνστάιν με τον Rabindranath Tagore (Ιούλιος 1930).

Στις 17 Απριλίου 1955 ο Αϊνστάιν υπέστη ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής για δεύτερη φορά και μεταφέρθηκε στο Ιατρικό Κέντρο του Πανεπιστημίου του Princeton, στο Νιου Τζέρσεϊ.

Αρνήθηκε την θεραπεία λέγοντας, "είναι άκομψο να παρατείνουν τη ζωή μου με τεχνητό τρόπο. Έχω κάνει το μερίδιό μου, τώρα είναι ώρα να φύγω. Και θα το κάνω κομψά". 
Το επόμενο πρωί, 18 Απριλίου 1955, ο Αϊνστάιν πέθανε στον ύπνο του σε ηλικία 76 ετών.

Σύμφωνα με τον Brian Burrell, ο Αϊνστάιν δεν ήθελε ο εγκέφαλός του να μελετηθεί, αλλά ούτε να λατρευτεί.

"Ο Αϊνστάιν άφησε πίσω του συγκεκριμένες οδηγίες σχετικά με τα λείψανά του: να αποτεφρωθούν και να σκορπιστούν οι στάχτες του σε μυστική τοποθεσία", έγραψε ο Burrell.

Ωστόσο, ο Thomas Harvey, ένας γιατρός που εφημέρευε εκείνη την ημέρα στο νοσοκομείο, πήρε μέρος του εγκεφάλου του Αϊνστάιν, χωρίς άδεια, προκειμένου να μελετήσει το μοναδικό εγκέφαλο του σπουδαίου επιστήμονα. Αυτό το τμήμα του εγκεφάλου του Αϊνστάιν βρίσκεται σήμερα στο Medical Center του Πανεπιστημίου Princeton.

Γραμματόσημο του Ισραήλ (1956) για τον Αϊνστάιν. 

Οι φιλειρηνικές θέσεις του έστρεψαν εναντίον του τη διαβόητη Επιτροπή Αντιαμερικανικών Ενεργειών του γερουσιαστή Μακάρθι, ο οποίος τον χαρακτήρισε κομουνιστή και πράκτορα των Σοβιετικών. Το 1965 διαπιστώθηκε ότι ο φάκελος που είχε ανοίξει γι’ αυτόν το FBI περιείχε 1280 σελίδες.

Στη διάρκεια της ζωής του τιμήθηκε από δεκάδες χώρες και επιστημονικές οργανώσεις.

Η μορφή του θεωρείται από τις πιο αναγνωρίσιμες προσωπικότητες του 20ου αιώνα.

• Οι εργασίες του Αϊνστάιν σε ψηφιακή μορφή από το Πανεπιστήμιο του Πρίνστον    http://einsteinpapers.press.princeton.edu

Πηγές: Today in Science History ,   iefimerida        

Σαν σήμερα ... 1934, γεννήθηκε ο κοσμοναύτης Γιούρι Γκαγκάριν.

Γιούρι Γκαγκάριν

Σαν σήμερα, στις 9 Μαρτίου 1934, γεννήθηκε στην κωμόπολη Gzhatsk (από το 1968 Gagarin) στην περιοχή του Σμολένσκ, ο Ρώσος κοσμοναύτης Γιούρι Αλεξέγιεβιτς Γκαγκάριν (ρωσ. Ю́рий Алексе́евич Гага́рин), ο πρώτος άνθρωπος που βρέθηκε σε πτήση στο διάστημα. 

Πατέρας του ήταν ο Alexey Ivanovich Gagarin, κτίστης και ξυλουργός και μητέρα του η Anna Timofeyevna Gagarina, αγελαδοτρόφος. Ο Γιούρι ήταν το τρίτο σε σειρά από 4 παιδιά (2 αγόρια, 2 κορίτσια) που είχε η οικογένεια. Λέγεται πως από μικρή ηλικία μια αγαπημένη ασχολία του Γιούρι ήταν να φτιάχνει και να πετά χάρτινα αεροπλανάκια. 
Τα πρώτα χρόνια της ζωής του τα πέρασε στο Klushino, όπου ζούσαν οι γονείς του. Εκεί ξεκίνησε να πηγαίνει σχολείο, το οποίο διέκοψε όταν οι Γερμανοί, στη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, κατέλαβαν για δύο χρόνια την περιοχή.  
Στις 9 Απριλίου 1943 οι σοβιετικές δυνάμεις απελευθέρωσαν το χωριό κι έτσι συνέχισε και πάλι το σχολείο του.
Στις 24 Μαΐου 1945 η οικογένεια Γκαγκάριν γύρισε στο Gzhatsk, όπου ο Γιούρι συνέχισε το σχολείο.

Ο Γκαγκάριν σε νεαρή ηλικία.

Τον Μάιο του 1949 τελείωσε το γυμνάσιο και τον Σεπτέμβριο του ίδιου χρόνου ο Γκαγκάριν ξεκίνησε να δουλεύει ως μαθητευόμενος στο χυτήριο Lyubertsy Steel Plant, που βρισκόταν κοντά στη Μόσχα, ενώ παράλληλα γράφτηκε σε νυκτερινό επαγγελματικό σχολείο (Lyubertsy Vocational School No.10) για να ολοκληρώσει το γυμνάσιο. Το 1951, αφού ολοκλήρωσε και τις δύο εκπαιδεύσεις του, επελέγη να συνεχίσει τις σπουδές του στο Βιομηχανικό Τεχνικό Σχολείο του Saratov, όπου εκπαιδεύτηκε στα τρακτέρ. Στο διάστημα που βρισκόταν στο Saratov, τα σαββατοκύριακα ξεκίνησε εθελοντικά μαθήματα αεροπλοΐας σε μια τοπική αερολέσχη, όπου έμαθε να πετάει με μικρά αεροπλάνα.    

Το 1955, ακολουθώντας το πάθος του για τα αεροπλάνα, μπήκε στη σχολή πιλότων First Chkalov Air Force στο Orenburg. Αποφοίτησε το 1957 με επαίνους, ως πιλότος ενός MiG-15. Στη συνέχεια υπηρέτησε στην αεροπορική βάση Luostari στην περιφέρεια του Μουρμάνσκ, κοντά στον Αρκτικό Κύκλο. Αργότερα έγινε δοκιμαστής πιλότος, πετώντας καινούργια και πειραματικά αεροσκάφη. 

Με τη σύζυγό του Βαλεντίνα.

Στις 27 Οκτωβρίου 1957 ο Γκαγκάριν παντρεύτηκε τη Βαλεντίνα Γκοριάτσεβα, η οποία ήταν υπάλληλος του εργαστηρίου της Ιατρικής Διεύθυνσης του Κέντρου Διοικήσεως Πτήσεων. Από το γάμο του με τη Βαλεντίνα ο Γκαγκάριν απέκτησε δύο κόρες, την Ελένα και τη Γκαλίνα. 

Το 1959 επιλέχτηκε μεταξύ των 20 πρώτων που εκπαιδεύτηκαν ως κοσμοναύτες, με στόχο την πρώτη πτήση ανθρώπου στο διάστημα.

Τον Απρίλιο 1961, ο Γιούρι Γκαγκάριν αποφασίστηκε να είναι ο πρώτος άνθρωπος που θα έμπαινε σε τροχιά γύρω από τη Γη, με πρώτο αντικαταστάτη τον συνάδελφό του Gherman Titov. Έτσι, στις 12 Απριλίου 1961 ο Γκαγκάριν έγινε ο πρώτος άνθρωπος που ταξίδεψε στο διάστημα έχοντας αφήσει στην ιστορία τη φράση του "Παγιέχαλι" ("Πάμε"), τη στιγμή της εκτόξευσης. 

Με το διαστημικό του σκάφανδρο.

Στις 14 Απριλίου 1961 ο Γκαγκάριν επέστρεψε στη Μόσχα μ' ένα αεροσκάφος IL-18, ενώ κατά τη διάρκεια της πτήσης τον συνόδευσε τιμητική συνοδεία από επτά μαχητικά MiG-17.

Στο αεροδρόμιο Vnukovo της Μόσχας, τον Γκαγκάριν υποδέχτηκε ο ίδιος ο Νικίτα Χρουστσόφ, τότε ηγέτης της ΕΣΣΔ. Την ίδια ημέρα πραγματοποιήθηκε συγκέντρωση στην Κόκκινη Πλατεία της Μόσχας, στην οποία ο Χρουστσόφ ανακοίνωσε την απονομή στον Γκαγκάριν του τίτλου του Ήρωα της Σοβιετικής Ένωσης και εκείνου του "Πιλότου-κοσμοναύτη της ΕΣΣΔ".

Ο Γκαγκάριν με τον υπεύθυνο του σοβιετικού
διαστημικού προγράμματος Σεργκέι Κορολιόφ.

Ένα μήνα σχεδόν μετά την πτήση, η Σοβιετική Ένωση έστειλε τον Γκαγκάριν στο πρώτο του ταξίδι στο εξωτερικό, το οποίο ονομάστηκε "Αποστολή για την Ειρήνη". Επισκέφθηκε 30 χώρες, μεταξύ αυτών την Τσεχοσλοβακία, τη Φινλανδία, την Αγγλία, τη Βουλγαρία και την Αίγυπτο.

Στις 12 Φεβρουαρίου 1962 ο Γιούρι Γκαγκάριν επισκέφτηκε την Αθήνα, όπου το πλήθος του επιφύλαξε ενθουσιώδη υποδοχή. Στο επίσημο μέρος της διήμερης παραμονής τού δόθηκε η δυνατότητα να συναντήσει τον τότε πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Καραμανλή, να γίνει δεκτός από την Ακαδημία Αθηνών, να ανακηρυχτεί επίτιμος δημότης της Αθήνας, να επισκεφτεί την Ακρόπολη  και να μετάσχει σε δεξιώσεις και γεύματα. 

Ο Γιούρι Γκαγκάριν στον Βράχο της Ακρόπολης στην Αθήνα.

Στις 27 Μαρτίου 1968, λίγες μέρες πριν την έβδομη επέτειο της ιστορικής του πτήσης στο διάστημα, ο Γιούρι Γκαγκάριν σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια εκπαιδευτικής πτήσης ρουτίνας μ' ένα αεροσκάφος MiG-15UTI, κοντά στο Kirzhach, έχοντας απογειωθεί από την αεροπορική βάση Chkalovsky. Ήταν μόνο 34 ετών. 
Μαζί του σκοτώθηκε και ο εκπαιδευτής της πτήσης Vladimir Seryogin, 46 ετών.

Για το θάνατο του Γκαγκάριν, στη Σοβιετική Ένωση κηρύχθηκε εθνικό πένθος, για πρώτη φορά στην ιστορία της ΕΣΣΔ στη μνήμη προσώπου που δεν ήταν αρχηγός του κράτους.

Τα αίτια και οι συνθήκες του δυστυχήματος δεν έχουν, ακόμη και σήμερα, διευκρινιστεί απόλυτα, αν και αποκλείστηκε η πιθανότητα ανθρώπινου λάθους. Διάφορες εκδοχές αναφέρουν την κακοκαιρία, την αποσυμπίεση του θαλάμου οδήγησης, αλλά υπάρχουν και θεωρίες συνωμοσίας, κυρίως, επειδή η είδηση για την τραγωδία αποσιωπήθηκε για δύο ημέρες. 

Στο πόρισμα της επίσημης έρευνας γράφτηκε ότι το MiG έπεσε επειδή προσπάθησε να αποφύγει ένα "ξένο - άγνωστο αντικείμενο", πιθανά ένα σμήνος από χήνες ή ένα αερόστατο ζεστού αέρα.

Με τον "Τσε" Γκεβάρα, κατά την επίσκεψή του στην Κούβα τον Ιούλιο 1961. 

Το 2013, 45 χρόνια μετά το δυστύχημα, νέες πληροφορίες ήρθαν στο φως της δημοσιότητας προσπαθώντας να αποκαλύψουν την αιτία που προκάλεσε το δυστύχημα του μαχητικού αεροσκάφους. 

Ο 79χρονος τότε, πρώην κοσμοναύτης Αλεξέι Λεόνοφ (ο άνθρωπος που πρώτος έκανε διαστημικό περίπατο), δήλωσε σε συνέντευξη του στο κανάλι Russia Today, ότι ένα "μη εγκεκριμένο" αεροπλάνο πέταξε πολύ κοντά στο μαχητικό, στέλνοντας το σε μοιραία περιδίνηση. Η περιδίνηση αυτή ήταν που προκάλεσε την πτώση και τη συντριβή του μαχητικού στο έδαφος! Η ταχύτητα κατά την πτώση ήταν 750 χλμ/ώρα!! 

Με τη στολή του πιλότου.

"Παρά το χαμηλό υψόμετρο και με βάση την εμπειρία και των δύο πιλότων, ο χρόνος δεν ήταν αρκετός ώστε να επαναφέρουν το αεροσκάφος από την περιδίνηση", είχε αποφανθεί το παλαιό πόρισμα. "Το συμπέρασμα αυτό μπορεί να είναι πιστευτό από έναν απλό άνθρωπο, όχι όμως από έναν επαγγελματία", δήλωσε ο Λεόνοφ, ο οποίος ισχυρίστηκε ότι έχει στην κατοχή του μια αποχαρακτηρισμένη έκθεση που δείχνει ότι "δεν πέταξαν πάπιες ή αερόστατα κοντά στον αεροσκάφος του Γκαγκάριν, αλλά ένα μαχητικό Sukhoi".

"Γνωρίζαμε ότι ένα Su-15 είχε προγραμματιστεί να κάνει δοκιμαστική πτήση εκείνη την ημέρα, αλλά θα έπρεπε να πετά σε ύψος 10.000 μέτρων ή μεγαλύτερο, όχι στα 450-500 μέτρα που πετούσε ο Γκαγκάριν. Ήταν μια παραβίαση της διαδικασίας της πτήσης", είπε ο Λεόνοφ, ο οποίος τόνισε πως γνωρίζει τη λεπτομέρεια αυτή επειδή ήταν αυτόπτης κι αυτήκοος μάρτυρας, αφού τη στιγμή του δυστυχήματος πετούσε μ' ένα ελικόπτερο πολύ κοντά στο μοιραίο MiG. Αρνήθηκε, ωστόσο, να αποκαλύψει το όνομα του πιλότου που, κατά την άποψή του, ευθύνεται για τον θάνατο του Γκαγκάριν και του Seryogin.

Η οικογένεια του Γκαγκάριν κατά την ημέρα της κηδείας του στη Μόσχα.

Τα σώματα του Γκαγκάριν και του Seryogin αποτεφρώθηκαν και οι στάχτες τους τοποθετήθηκαν στο τείχος του Κρεμλίνου, στην Κόκκινη Πλατεία της Μόσχας.

Προς τιμήν του, η πόλη που μεγάλωσε (Gzhatsk) μετονομάστηκε σε πόλη Γκαγκάριν, ενώ πολλά αγάλματά του στήθηκαν στην πατρίδα του και αλλού. Τον αποκάλεσαν Κολόμβο του Διαστήματος και σύγχρονο Ίκαρο. Κέρδισε το θαυμασμό εκατομμυρίων ανθρώπων και ενέπνευσε χιλιάδες άλλους να συνεχίσουν στο δρόμο που άνοιξε στις 12 Απριλίου 1961. 
Τιμήθηκε μ' ένα τεράστιο πλήθος βραβείων από πολλές χώρες.
Προς τιμήν του δίδεται το βραβείο Γιούρι Γκαγκάριν από τη FAI. 

Η πλάκα που έχει τοποθετηθεί στον τοίχο του Κρεμλίνου
στη Μόσχα όπου βρίσκεται η στάχτη του Γιούρι Γκαγκάριν.

Δείτε το βίντεο  "Last flight of Yury Gagarin: What killed the space icon"  του καναλιού Russia Today (23.36 ', στα αγγλικά).

Δείτε φωτογραφίες από τη ζωή του Γιούρι Γκαγκάριν στο περιοδικό LIFO.

Πηγή: Today in Science History