Σαν σήμερα ... 1907, γεννήθηκε ο θεμελιωτής του σοβιετικού διαστημικού προγράμματος Σεργκέι Καραλιόφ.

Σεργκέι Πάβλοβιτς Κορολιόφ

Σαν σήμερα, στις 12 Ιανουαρίου 1907 (30 Δεκεμβρίου 1906 με το παλιό ημερολόγιο), γεννήθηκε στην πόλη Zhytomir της τότε Ρωσικής Αυτοκρατορίας (σημερινή Ουκρανία) ο Σεργκέι Πάβλοβιτς Καραλιόφ (ή Κορολιόφ) (ουκρανικά:  Сергі́й Па́влович Корольóв) που  θεωρείται ως ο θεμελιωτής του σοβιετικού διαστημικού προγράμματος.

Η απίστευτη ενέργεια που τον διέκρινε, η νοημοσύνη του, η πίστη του στις προοπτικές των διαστημικών πτήσεων, οι διαχειριστικές του ικανότητες και οι σχεδόν μυθικές δεξιότητές του στη λήψη αποφάσεων, τον έκαναν επικεφαλής του πρώτου σοβιετικού κέντρου ανάπτυξης πυραύλων, γνωστού σήμερα ως RKK Energia. 

Αξίζει ακόμη να του πιστωθεί η επιτυχημένη προσπάθεια μετατροπής των πυραύλων εκτόξευσης πυρηνικών όπλων σε όργανο εξερεύνησης του διαστήματος, που είχε ως αποτέλεσμα η Σοβιετική Ένωση να γίνει η πρώτη χώρα στον κόσμο που εκτόξευσε με επιτυχία επανδρωμένο διαστημικό σκάφος. 

1913, ο Σεργκέι με τη μητέρα του και τη γιαγιά του.

Ο πατέρας του Pavel Yakovlevich Korolev ήταν καθηγητής της Ρωσικής γλώσσας και η μητέρα του Maria Nikolaevna προερχόταν από ευκατάστατη οικογένεια εμπόρου.

Ο πατέρας του Σεργκέι είχε μετακομίσει στο Zhytomyr για να βρει δουλειά ως καθηγητής. 

Το 1910, οι γονείς του Σεργκέι χώρισαν και με τη μητέρα του μετακόμισαν στους γονείς της, στην πόλη Nizhyn της Ουκρανίας.

Μετά το επίσημο διαζύγιο των γονέων του τον Οκτώβριο του 1916, η μητέρα του Σεργκέι ξαναπαντρεύτηκε. Το 1917, έτος της μπολσεβίκικης επανάστασης στη Ρωσία, η οικογένειά του μετακόμισε στην Οδησσό.

...και το 1927 (20 ετών).

Το 1912 (5 ετών)...

Στην Οδησσό ο Σεργκέι παρακολούθησε μαθήματα ξυλουργικής στην Επαγγελματική Σχολή της Οδησσού.
Το 1923 εντάχθηκε στην  Ουκρανική Αερολέσχη (OAVUK) προσπαθώντας να πλησιάσει το όνειρό του να πετάξει. Το 1924 κατασκεύασε μόνος του στην OAVUK ένα ανεμοπλάνο που ονομάστηκε K-5.
Την ίδια χρονιά γράφτηκε στο Πολυτεχνείο του Κιέβου. Δύο χρόνια αργότερα ο  Κορολιόφ μεταφέρθηκε στην Ανώτατη Τεχνική Σχολή Bauman της Μόσχας (MVTU), το καλύτερο κολέγιο μηχανικής στη Ρωσία, από το οποίο αποφοίτησε το 1929. 
Το 1930 πήρε δίπλωμα πιλότου και το 1931 μπήκε στο Κεντρικό Αεροϋδροδυναμικό Ινστιτούτο (TsAGI). 

1938, ο Καραλιόφ την εποχή της φυλάκισής του.

Στις 6 Αυγούστου 1931 παντρεύτηκε την Xenia Vincentini (Ξένια Βιντσεντίνι) και στις 10 Απριλίου 1935 γεννήθηκε η κόρη τους Ναταλία. Με την Ξένια έζησαν μαζί μόνο 8 χρόνια και χώρισαν το 1948.
Η δεύτερη σύζυγός του, με την οπία παντρεύτηκαν το 1949, ήταν η Nina Ivanovna (Νίνα Ιβάνοβα), η οποία εργαζόταν ως μεταφράστρια αγγλικών κειμένων και με την οποία γνωρίστηκε σε επαγγελματικό ραντεβού το 1947.

Το 1932, ο Σεργκέι με την πρώτη σύζυγό
του Ξένια, στη Σεβαστούπολη.

Τον Ιούλιο του 1932, ο Κορολιόφ διορίστηκε επικεφαλής της ομάδας έρευνας στο Ερευνητικό Κέντρο Αεριοπροώθησης (GIRD), ενός από τα πρώτα κρατικά επιχορηγούμενα κέντρα για την ανάπτυξη πυραύλων στην ΕΣΣΔ. 
Η ομάδα αυτή κατασκεύασε και εκτόξευσε τον Αύγουστο του 1933 τον πρώτο σοβιετικό πύραυλο με υγρά καύσιμα, τον Γκιρντ 09.

Το 1933, από την ομάδα αυτή δημιουργήθηκε το Ινστιτούτο Έρευνας Προωθητών Αεριωθούμενου (RNII), όπου ο Καραλιόφ ήταν αναπληρωτής διευθυντής. Στο RNII, ο Καραλιόφ εργάστηκε για την ανάπτυξη πυραυλικών βλημάτων και ενός επανδρωμένου ανεμοπλάνου που εκινείτο με πυραύλους.

Ο Καραλιόφ με τη δεύτερη σύζυγό του Νίνα.

Στις 27 Ιουνίου 1938, στο απόγειο των σταλινικών εκκαθαρίσεων, ο Καραλιόφ συνελήφθη από την NKVD και στάλθηκε σε στρατόπεδο συγκέντρωσης στη Σιβηρία, στην περιοχή του ποταμού  Kolyma. Λίγο νωρίτερα είχε εκτελεστεί ο Mikhail Tukhachevsky, προσωπικότητα του μπολσεβίκικου κόμματος και κυβερνητικός επικεφαλής του προγράμματος NII-3, που στο μεταξύ είχε μετονομαστεί το RNII.

Το Μάρτιο του 1940, ο Καραλιόφ επέστρεψε στη Μόσχα και φυλακίστηκε στην περίφημη φυλακή Butyrskaya. Στις 10 Ιουλίου του ίδιου έτους, μια ειδική επιτροπή υπό την προεδρία του Lavrenti Beria, κομισάριου εσωτερικών υποθέσεων (και επικεφαλής της μυστικής αστυνομίας του Στάλιν), καταδίκασε τον Καραλιόφ για ψευδείς ισχυρισμούς και  σαμποτάζ, σε οκτώ χρόνια καταναγκαστικής  εργασίας σε στρατόπεδο.

1948, ο Καραλιόφ στο πεδίο των πυραυλικών 
δοκιμών στο Kapustin Yar.

"Ευτυχώς" για τον Καραλιόφ, τον Σεπτέμβριο του 1940, μεταφέρθηκε σε "sharashka" (ρωσ. шара́шка) - ένα από τα πολυάριθμα γραφεία σχεδιασμού στη φυλακή. Το δίκτυο sharashka οργανώθηκε το 1939 για να εκμεταλλευτεί τον τεράστιο πληθυσμό των σοβιετικών επιστημόνων που είχαν σταλεί σε γκουλάγκ. Η sharashka του Καραλιόφ, που βρισκόταν στην πόλη του Omsk, ονομαζόταν επίσημα TsKB-29 και ήταν υπό την ηγεσία του Andrei Tupolev, επίσης φυλακισμένου σε γκουλάγκ.

Εκεί, ο Καραλιόφ συμμετείχε στην ανάπτυξη του βομβαρδιστικού Tu-2, ενός μεγάλου αεροσκάφους της Σοβιετικής Πολεμικής Αεροπορίας κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Στη συνέχεια μεταφέρθηκε σε άλλη sharashka στην πόλη του Kazan, όπου έγινε βοηθός του Valentin Glushko, με τον οποίο ήταν συνάδελφοι από το NII-3. 

Ο Καραλιόφ στο Kapustin Yar έχοντας στα χέρια του
έναν από τους σκύλους που εκτοξεύθηκαν στο διάστημα. 

Στις 27 Ιουλίου 1944 οι Αρχές της Σοβιετικής Ένωσης ελευθέρωσαν (επί λόγω τιμής) τον Καραλιόφ και στις 8 Σεπτεμβρίου 1945 αυτός ταξίδεψε στη Γερμανία για την αξιολόγηση και την αποκατάσταση των γερμανικών πυραύλων V-2. Τον Αύγουστο του 1946 κι ενώ ο  Καραλιόφ βρισκόταν ακόμα στη Γερμανία, διορίστηκε αρχηγός τμήματος στο νεοσυσταθέν NII-88 (TsNIIMash) στο Podlipki, βορειοανατολικά της Μόσχας. Αυτός ο οργανισμός ανέλαβε την ευθύνη για την ανάπτυξη και τη βιομηχανική παραγωγή τεχνολογίας πυραύλων με βάση το γερμανικό υλικό.

Στο απόγειο της καριέρας του, ο Καραλιόφ οδήγησε το πυραυλικό πρόγραμμα της ΕΣΣΔ στην ανάπτυξη του πρώτου βαλλιστικού πυραύλου στον κόσμο, γνωστού σήμερα ως R-7. Αυτός ο πύραυλος έγινε η βάση για την κατασκευή επί μακρόν, μιας σειράς πυραύλων που μετέφεραν τους σοβιετικούς κοσμοναύτες στο διάστημα.

Ο Σεργκέι Καραλιόφ με τον Γιούρι Γκαγκάριν.

Στα επόμενα χρόνια, ο Καραλιόφ οδήγησε στην ανάπτυξη διαφόρων γενεών βαλλιστικών πυραύλων, πυραύλων εκτόξευσης, επιστημονικών, στρατιωτικών και επικοινωνιακών δορυφόρων (Zond, Molniya, Elektron), διαπλανητικών ανιχνευτών και επανδρωμένων διαστημικών σκαφών.

Το 2006, το διαστημόπλοιο Soyuz, του οποίου την ιδέα κατασκευής συνέλαβε ο Καραλιόφ  από την αρχή της διαστημικής εποχής, έκλεισε σαράντα χρόνια λειτουργίας. 

Στις 3 Δεκεμβρίου 1960, ο Καραλιόφ υπέστη την πρώτη του καρδιακή προσβολή. Στις ιατρικές εξετάσεις που είχε, διαπιστώθηκε ακόμη ότι πάσχει από νεφρική ανεπάρκεια, ένα πρόβλημα που είχε τη ρίζα του στον εγκλεισμό του στα στρατόπεδα εργασίας.

Μια τοιχογραφία του Καραλιόφ στην περιοχή 254 του 
διαστημικού κέντρου Μπαϊκονούρ.
 Το σύνθημα γράφει: "Ο δρόμος για τ' αστέρια είναι ανοικτός".

Το 1962, τα προβλήματα υγείας του Καραλιόφ αυξήθηκαν με αποτέλεσμα να πάσχει από πολυάριθμες ασθένειες.

Το 1964 οι γιατροί τού διέγνωσαν καρδιακή αρρυθμία. Λίγο μετά υπέφερε από φλεγμονή της χοληδόχου κύστης. Παρά τα σοβαρά προβλήματα υγείας, ο Καραλιόφ συνέχισε να εργάζεται και να υφίσταται την αυξανόμενη πίεση και κόπωση. Τον Δεκέμβριο του 1965, διαγνώστηκε με αιμορραγικό πολύποδα στο παχύ έντερο. 

Ο Καραλιόφ (σε αναπαράσταση) δίνει οδηγίες για την εκτόξευση
του διαστημοπλοίου Vostok με τον Γιούρι Γκαγκάριν, το 1961.

Εισήλθε στο νοσοκομείο στις 5 Ιανουαρίου 1966 για κάποια χειρουργική επέμβαση, αλλά δυστυχώς, στις 14 Ιανουαρίου 1966 πέθανε. 
Σε αναγνώριση των υπηρεσιών του, η στάχτη του τοποθετήθηκε στη Νεκρόπολη του Τείχους του Κρεμλίνου.

Οι πραγματικές συνθήκες του θανάτου του Καραλιόφ παραμένουν κάπως αβέβαιες. 

Από την κυβέρνηση αναφέρθηκε ότι ο θάνατος προήλθε από ένα μεγάλο καρκινικό όγκο στην κοιλιά του. Όμως, ο Glushko αργότερα ανέφερε ότι στην πραγματικότητα πέθανε  λόγω χειρουργικής επέμβασης για αιμορροΐδες που κακώς έγινε.

Κατά μια άλλη εκδοχή, κατά τη διάρκεια του χειρουργείου άρχισε να αιμορραγεί και τελικά πέθανε χωρίς να ανακτήσει τις αισθήσεις του.

Η οικογένεια του Καραλιόφ επιβεβαίωσε την ιστορία του καρκίνου. Η αδύναμη καρδιά του συνέβαλε στο θάνατό του κατά τη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης. 

Ο "επικεφαλής σχεδιαστής" Καραλιόφ (αρισ.) με τον
"πατέρα της σοβιετικής ατομικής βόμβας"Ιγκόρ Κουρτσατόφ (μεσ.)
και τον "επικεφαλής θεωρητικό" Mstislav Keldysh, το 1956.

Λόγω της μυστικής φύσης της σοβιετικής διαστημικής βιομηχανίας, τίποτε δεν ήταν γνωστό για την συμβολή του Καραλιόφ στο σοβιετικό διαστημικό πρόγραμμα, πριν το θάνατό του. Η προσφορά του αναγνωρίστηκε δημόσια από τις σοβιετικές αρχές μόνο μετά το θάνατό του. 

Για αρκετές ακόμη δεκαετίες, η προσωπικότητα του Καραλιόφ παρέμεινε αντικείμενο διαστρεβλώσεων από τον επίσημο σοβιετικό Τύπο. Όμως το 1994, ο Ρώσος δημοσιογράφος και ιστορικός Yaroslav Golovanov, δημοσίευσε την πρώτη μη λογοκριμένη βιογραφία του Σεργκέι Κορολιόφ με τίτλο "Королев. Факты и мифы" ("Καραλιόφ: Γεγονότα και μύθοι"). 

Το 2002 η κόρη του Καραλιόφ, Ναταλία, ολοκλήρωσε τη δική της μνημειώδη βιογραφία για τον θρυλικό πατέρα της, στην οποία παρουσίασε το απίστευτο ταξίδι της ζωής του. Το 2007 κυκλοφόρησε το τρίτομο αυτό έργο σε δεύτερη έκδοση με αφορμή τα 100 χρόνια από την γέννηση του Καραλιόφ.

Αριστερά φαίνεται η πλάκα του μνήματος
του Σεργκέι Καραλιόφ στο Τείχος του Κρεμλίνου. 

Ο Σεργκέι Καραλιόφ ήταν ο άνθρωπος πίσω από τα βασικά διαστημικά επιτεύγματα των Σοβιετικών στις δεκαετίες του 1950 και του 1960. Συμμετείχε στην ομάδα που κατασκεύασε και προετοίμασε για εκτόξευση τον Σπούτνικ 1, τον πρώτο τεχνητό δορυφόρο, που σηματοδότησε την έναρξη της διαστημικής εποχής. 

Ήταν υπεύθυνος για τις προετοιμασίες της εκτόξευσης του πρώτου ανθρώπου στο διάστημα Γιούρι Γκαγκάριν, για το πρόγραμμα Βοσχόντ, που χάρισε στη Σοβιετική Ένωση την πρωτιά για τον διαστημικό περίπατο από τον Αλεξέι Λεόνοφ, όπως και τις πρωτιές για διμελές και τριμελές πλήρωμα στο διάστημα. 

Ο Καραλιόφ σε σοβιετικά γραμματόσημα του 1969 και 1982.

Ακόμη και πριν από το θάνατό του κι ενώ βρισκόταν μπροστά από τη μεγαλύτερη πρόκληση της καριέρας του, την ανάπτυξη του γιγαντιαίου πυραύλου N1 για ταξίδι στη Σελήνη, αντιμετώπιζε με πολύ θάρρος τις τεχνικές προκλήσεις, το μη ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα και την πολιτική πίεση, για να νικήσει τους Αμερικανούς στο δρόμο για τον δορυφόρο της Γης.

Μετά το 1956, τιμήθηκε με πολλά σημαντικά βραβεία από τη χώρα του και διεθνείς επιστημονικές οργανώσεις. Πολλές ταινίες και τηλεοπτικές σειρές έχουν γυριστεί για τη ζωή του και τα επιτεύγματά του.
Το όνομά του έχει δοθεί σε κρατήρα της αθέατης πλευράς της Σελήνης, σε κρατήρα του Άρη και στον αστεροειδή 1855.

Η κόρη του Καραλιόφ, Ναταλία, στο διαμέρισμά της στη Μόσχα
όπου έχει φτιάξει ένα μικρό μουσείο αφιερωμένο στον πατέρα της.

• Η βιογραφία του Σεργκέι Καραλιόφ με τίτλο "First on the Moon:Based Upon Actual Events" από τον David R. Mann. 

• Ένα σύντομο τηλεοπτικό αφιέρωμα της ρωσικής τηλεόρασης για τα 110 χρόνια από τη γέννηση του Σεργκέι Καραλιόφ (ρωσικά, 4:10).

• Οι διάλογοι ανάμεσα στον Καραλιόφ, τον Γκαγκάριν και το Κέντρο Ελέγχου κατά την πτήση του Γκαγκάριν (ρωσικά με αγγλικούς υπότιτλους, 1:22).

• Το βιβλίο Отец (Ότετς - Πατέρας) της Ναταλία Καράλιοβα σε κείμενο pdf (στα ρώσικα). 

• Βίντεο για τον Σεργκέι Καραλιόφ με αφορμή 60 χρόνια Αεροδιαστημικής (αγγλικά, 6:06).

• Βίντεο για τον Σεργκέι Καραλιόφ από το SOVIET SPACE PROGRAM (ρωσικά, 12:46).

• Βίντεο με την κηδεία του Σεργκέι Καραλιόφ από το SOVIET SPACE PROGRAM  (αγγλικά. 0:28).

Πηγές: Today in Science History,  russianspaceweb

Σαν σήμερα... 1937, γεννήθηκε η Βαλεντίνα Τερεσκόβα, η πρώτη γυναίκα που ταξίδεψε στο διάστημα.

Βαλεντίνα Βλαντιμίροβνα Τερεσκόβα

Σαν σήμερα, στις 6 Μαρτίου 1937, γεννήθηκε στο χωριό Bolshoye Maslennikovo της Περιφέρειας Γιαροσλάβλ, στην κεντρική Ρωσία, η Βαλεντίνα (Βάλια) Βλαντιμίροβνα Τερεσκόβα (ρωσικά Валенти́на  Влади́мировна Терешко́ва), που ήταν η πρώτη γυναίκα στην ανθρώπινη ιστορία που ταξίδεψε στο διάστημα.

Οι γονείς της είχαν καταγωγή από τη Λευκορωσία. Ο πατέρας της, Vladimir Aksyenovich Tereshkov, ήταν οδηγός τρακτέρ, ενώ η μητέρα της, Elena Fedorovna, εργάτρια σε υφαντουργείο. Η Βαλεντίνα είχε μια μεγαλύτερη αδελφή, την Ludmilla κι ένα νεότερο αδελφό, τον Vladimir.

Η Βαλεντίνα Τερεσκόβα την εποχή που
εκπαιδευόταν ως αλεξιπτωτίστρια.

Σε ηλικία 2 ετών έμεινε ορφανή από τον πατέρα της που σκοτώθηκε στο Ρωσοφινλαδικό πόλεμο του 1939. Εξαιτίας του Β' Παγκοσμίου Πολέμου η Βαλεντίνα πήγε σχολείο το 1945, όταν ήταν ήδη 8 ετών, αλλά το εγκατέλειψε το 1953 για να εργαστεί σ' εργοστάσιο υφαντουργίας, προκειμένου να βοηθήσει οικονομικά την οικογένεια. Συνέχισε την εκπαίδευσή της με μαθήματα δι' αλληλογραφίας. 
Άρχισε να ενδιαφέρεται για τον αλεξιπτωτισμό από νεαρή ηλικία και εκπαιδεύτηκε στην πτώση με αλεξίπτωτο στην τοπική αερολέσχη της DOSAAF, πέφτοντας για πρώτη φορά σε ηλικία 22 ετών, στις 21 Μαΐου 1959. Λίγο αργότερα, δημιούργησε Λέσχη αλεξιπτωτισμού για τους εργάτες της Υφαντουργίας κι έγινε η πρώτη επικεφαλής. Η εμπειρία της στον αλεξιπτωτισμό ήταν ένας βασικός λόγος που επελέγη ως υποψήφια για το διαστημικό πρόγραμμα. 
Το 1961 διορίσθηκε γραμματέας του τοπικού παραρτήματος της Κομσομόλ.

Η Τερεσκόβα κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας 
για την πτήση της.

Μετά την πρώτη διαστημική πτήση του Γιούρι Γκαγκάριν το 1961, ο μηχανικός πυραύλων Σεργκέι Καραλιόφ, θεμελιωτής του σοβιετικού διαστημικού προγράμματος, ξεκίνησε την υλοποίηση της ιδέας που είχε ο Nikolai Kamanin, επικεφαλής στρατιωτικός των κοσμοναυτών της Σοβιετικής Ένωσης, για την προετοιμασία αποστολής μιας γυναίκας στο διάστημα. 

Στις 16 Φεβρουαρίου 1962, η Βαλεντίνα Τερεσκόβα επιλέχθηκε μετά από αίτησή της για το πρόγραμμα αυτό. Στην τελική φάση, από τις 400 και πλέον υποψήφιες πέρασαν οι εξής πέντε: Τατιάνα Κουζνετσόβα (Татьяна Кузнецова), Ιρίνα Σολοβιόβα (Ирина Соловьева), Ζάνα Γιόρκινα (Жанна Ёркина), Βαλεντίνα Πονομαριόβα (Валентина Пономарёва) και η Βαλεντίνα Τερεσκόβα. Μεταξύ άλλων, οι προδιαγραφές απαιτούσαν οι υποψήφιες να είναι αλεξιπτωτίστριες με τουλάχιστον 5 έως 6 μήνες εκπαίδευση, κάτω των 30 ετών, με ύψος κάτω από 1,70 μέτρα, λεπτές, με βάρος κάτω από 70 κιλά και ιδεολογικά καθαρές.

10+1. Η Βαλεντίνα Τερεσκόβα μοναδική γυναίκα
ανάμεσα σε 10 πρωτοπόρους Σοβιετικούς κοσμοναύτες
που μετείχαν στις αποστολές Βοστόκ και Βοσκόντ.

Η ομάδα πέρασε αρκετούς μήνες εντατικής εκπαίδευσης με πτήσεις σε συνθήκες έλλειψης βαρύτητας, 120 πτώσεις με αλεξίπτωτο, εκπαίδευση στη διακυβέρνηση αεριωθούμενων πολεμικών αεροσκαφών τύπου Μιγκ-15UTI και θεωρητικά μαθήματα. Στη διάρκεια αυτής της περιόδου η Τερεσκόβα έγινε πλήρες μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος της Σοβιετικής Ένωσης. 

Τον Μάιο του 1962, μια Σοβιετική αποστολή, που περιλάμβανε τον κοσμοναύτη Gherman Titov και τον Kamanin, επισκέφτηκε επίσημα τις ΗΠΑ. Εκεί, ο Kamanin και ο Titov κλήθηκαν από τον Αμερικανό αστροναύτη John Glenn σε μπάρμπεκιου στο σπίτι του. Στη συζήτηση που ακολούθησε, ο Glenn άφησε να εννοηθεί ότι οι Αμερικανοί ήταν έτοιμοι μέχρι το τέλος του 1962 να στείλουν την πρώτη Αμερικανίδα αστροναύτη στο διάστημα, στο πλαίσιο του προγράμματος "Mercury 13" (Τελικά, οι Αμερικανοί έστειλαν την Sally Ride, πρώτη Αμερικανίδα αστροναύτη, στο διάστημα το 1983). Αυτή η πληροφορία θορύβησε τον Kamanin τόσο πολύ, που γυρίζοντας στη Σοβιετική Ένωση ήταν έτοιμος να δώσει εντολή για προετοιμασία της γυναικείας πτήσης μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Τον Αύγουστο 1962, οι Σοβιετικοί εκτόξευσαν διαδοχικά δύο επανδρωμένες πτήσεις, τις Βοστόκ 3 και 4. Μετά από αυτή την διπλή επιτυχία, ο Kamanin πρότεινε οι επόμενες 2 πτήσεις, Βοστόκ 5 και 6 να γίνουν διαδοχικά με γυναικείο πλήρωμα. Έτσι, αυτός έγινε ο επίσημος επόμενος στόχος του σοβιετικού διαστημικού προγράμματος για το 1963. 

Ο Σεργκέι Καραλιόφ υποδέχεται την Βαλεντίνα
Τερεσκόβα μετά την προσεδάφισή της
και τον εντοπισμό της.

Στις 19 Νοεμβρίου 1962, μετά από εξετάσεις πέρασαν 4 υποψήφιες με τις τρεις πρώτες να είναι οι Τερεσκόβα, Πονομαριόβα και Σολοβιόβα.

Στις 21 Μαρτίου 1963, μετά από πρόταση του Frol Kozlov και του Υπουργού Άμυνας Dmitry Ustinov, το Προεδρείο του Ανωτάτου Σοβιέτ αποφάσισε μία μόνο γυναίκα να ταξιδέψει στο διάστημα με την πτήση Βοστόκ 6. Η πτήση του Βοστόκ 5 θα γινόταν με ανδρικό πλήρωμα και θα έπρεπε να επισπευστεί η προετοιμασία του.

Με τον Νικίτα Χρουστσόφ (δεξ.)και τους κοσμοναύτες
Γιούρι Γκαγκάριν (αρ.) και Πάβελ Πόποβιτς (22 Ιουνίου 1963). 

Ο Καραλιόφ πρότεινε την Τερεσκόβα για το Βοστόκ 6, γιατί είχε λιγότερα προσόντα από την  Πονομαριόβα. Ο Καραλιόφ προγραμμάτιζε γι' αργότερα μια πτήση για δύο γυναίκες μ' ένα μεγαλύτερο σκάφος, το Voskhod. Χρειαζόταν μια γυναίκα με πτητική ικανότητα πιλότου όπως η Πονομαριόβα και μια τολμηρή και δυνατή γυναίκα για να κάνει διαστημικό περίπατο, όπως η Σολοβιόβα.

Στις 21 Μαΐου 1963, η Κρατική Επιτροπή Διαστήματος της Σοβιετικής Ένωσης, μετά την τελική πρόταση του Νικίτα Χρουστσόφ, όρισε την Τερεσκόβα να κυβερνήσει το διαστημόπλοιο Βοστόκ 6. Υπέρ της επιλογής της Τερεσκόβα λειτούργησε το γεγονός ότι ο πατέρας της Βλαντίμιρ Τερεσκόφ, ήταν ήρωας πολέμου: ως λοχίας των τεθωρακισμένων και κυβερνήτης άρματος μάχης είχε σκοτωθεί στον πόλεμο κατά των Φινλανδών στην περιοχή Lemetti της Καρελίας. Παράλληλα, η Τερεσκόβα θα μπορούσε να γίνει το ιδανικό πρότυπο της νέας Σοβιετικής γυναίκας. Όπως θα έλεγε αργότερα ο Kamanin, "ένας Γκαγκάριν με φούστα".

Με τον Γιούρι Γκαγκάριν.

Αφού παρακολούθησε την επιτυχημένη εκτόξευση του Βοστόκ 5 (με πλήρωμα τον κοσμοναύτη Valery Bykovsky) στις 14 Ιουνίου 1963, η 26χρονη Τερεσκόβα άρχισε τις τελικές προετοιμασίες για τη δική της πτήση. 

Το πρωί της 16ης Ιουνίου 1963, μαζί με την αναπληρώτριά της Σολοβιόβα φόρεσαν τις διαστημικές στολές τους και μεταφέρθηκαν στην εξέδρα εκτοξεύσεων με λεωφορείο. Αφού ολοκληρώθηκε ο έλεγχος των συστημάτων υποστήριξης ζωής και επικοινωνιών, η Τερεσκόβα κλείστηκε μέσα στον θαλαμίσκο και μετά από μια δίωρη αντίστροφη μέτρηση χωρίς κανένα απρόοπτο, το Βοστόκ 6 εκτοξεύθηκε με επιτυχία.

Έτσι, η Τερεσκόβα έγινε η πρώτη γυναίκα στην Ιστορία που έφθασε στο διάστημα. Το κωδικό όνομα κλήσης της σε αυτή την πτήση ήταν «Τσάικα» (Ча́йка, γλάρος στα ρωσικά) και αργότερα αποθανατίστηκε στο όνομα ενός αστεροειδή, του 1671 Τσάικα, που είχε ανακαλυφθεί από το 1934.

Παρότι η Τερεσκόβα αισθανόταν ναυτία και ταλαιπωρία σε μεγάλο μέρος της πτήσης, κατόρθωσε να συμπληρώσει 48 περιφορές γύρω από τη Γη και σχεδόν τρεις πλήρεις ημέρες (71 ώρες) στο διάστημα. Αφού διάνυσε 2 εκατομμύρια χιλιόμετρα, προσγειώθηκε στο Καζακστάν. Κατά τη διάρκεια της τριήμερης αποστολής της, πραγματοποίησε διάφορες δοκιμές και συνέλεξε στοιχεία για τις αντιδράσεις του γυναικείου σώματος στη διαστημική πτήση.

Η κάψουλα του Βοστόκ 6 κατά την έκθεσή της στο
Science Museum του Λονδίνου, το 2016.

Λέγεται, ότι κατά τη διάρκεια της πτήσης της η Βαλεντίνα σταμάτησε να ανταποκρίνεται  στη συνομιλία με το κέντρο ελέγχου στη Γη, γιατί αποκοιμήθηκε. Τότε, ο Valery Bykovsky, που ήταν ακόμη σε πτήση και είχε δυνατότητα σύνδεσης με το διαστημόπλοιο της Τερεσκόβα, επενέβη και την επανέφερε σε δράση.

Είναι σίγουρο ότι κατά τη διάρκεια της πτήσης υπήρχαν προβλήματα που εκείνη την εποχή δεν ειπώθηκαν. Μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης έγιναν γνωστά περισσότερα πράγματα από τα απομνημονεύματα των Kamanin, Καραλιόφ και Mishin. Η ίδια η Τερεσκόβα αποκάλυψε τη δική της εκδοχή μετά το 2007.

Ο αρχικός προγραμματισμός δεν πρόβλεπε τριήμερη παραμονή στο διάστημα. Στην Τερεσκόβα είχαν ανατεθεί καθήκοντα μόνο για την πρώτη μέρα της πτήσης. Όταν η πτήση παρατάθηκε για δεύτερη και στη συνέχεια για τρίτη ημέρα, δεν υπήρχε ουσιαστικά τίποτα γι' αυτήν να κάνει. Η Τερεσκόβα μάλλον έκανε ό,τι μπορούσε για να ολοκληρώσει πλήρως το πρόγραμμα πτήσης. Η εκδοχή της ήταν ότι το αυτόματο σύστημα προσανατολισμού της κάψουλας Βοστόκ είχε ρυθμιστεί εσφαλμένα, κάτι που το παρατήρησε μόλις μπήκε το σκάφος σε τροχιά, αφού η κάψουλα είχε προσανατολιστεί με 90 μοίρες απόκλιση από την προβλεπόμενη κατεύθυνση. Είναι πιθανό η επίλυση αυτού του προβλήματος να ήταν η αιτία που καθυστέρησε την επιστροφή της κάψουλας στη Γη.

Στην επιστροφή της στη Γη, όταν εκτινάχθηκε από την κάψουλα είδε με φρίκη ότι κατευθυνόταν να πέσει σε μια μεγάλη λίμνη. Τελικά, εξαντλημένη, αφυδατωμένη, πεινασμένη, χτυπημένη στην μύτη από το κράνος της, αλλά βοηθούμενη από έναν ευνοϊκό άνεμο, κατάφερε να βγει στην ακτή. Στο επόμενο διάστημα ήταν απαραίτητο στις δημόσιες εμφανίσεις της η Τερεσκόβα να κρύβει την μελανιά στο πρόσωπο με βαρύ μακιγιάζ!

Η Βαλεντίνα Τερεσκόβα το 1969.

Μολονότι υπήρχαν σχέδια και για άλλες διαστημικές πτήσεις με γυναίκες, χρειάσθηκαν 19 χρόνια για να ταξιδέψει η επόμενη γυναίκα στο διάστημα (ήταν η επίσης σοβιετική Σβετλάνα Σαβίτσκαγια, το 1982). Καμιά από τις άλλες 4 της πρώτης ομάδας της Τερεσκόβα δεν πέταξε στο διάστημα και το 1969 η πρωτοπόρα αυτή ομάδα διαλύθηκε.

Μετά την πτήση της, η Τερεσκόβα σπούδασε στην Ακαδημία Ζουκόφσκι της Πολεμικής Αεροπορίας, απ' όπου αποφοίτησε με διάκριση ως αστροναύτης μηχανικός. Το 1977 πήρε διδακτορικό στη Μηχανική. 

Εξαιτίας της φήμης της επιλέχθηκε σε αρκετά πολιτικά αξιώματα: 

• Διετέλεσε μέλος του Ανωτάτου Σοβιέτ της Σοβιετικής Ένωσης (1966 ως το 1974 ), 

• Μέλος του Προεδρείου του Ανωτάτου Σοβιέτ (1974 ως το 1989 ) και 

• Μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του Κομμουνιστικού Κόμματος της ΕΣΣΔ (1969 ως το 1991). 

Το 1997 αποστρατεύθηκε από την Πολεμική Αεροπορία και το σώμα των κοσμοναυτών με προεδρική διαταγή.

Η Βαλεντίνα Τερεσκόβα στη γαμήλια τελετή
με τον πρώτο σύζυγό της, Andriyan Nikolayev.

Στις 3 Νοεμβρίου 1963 η Τερεσκόβα παντρεύτηκε στη Μόσχα τον κοσμοναύτη Andriyan Nikolayev  (Αντριάν Νικολάγιεφ), γνωστό από τη "δίδυμη πτήση" (Vostok 3 και Vostok 4) με τον  Pavel Popovich το 1962. Ο γάμος έγινε με μεγάλη επισημότητα στο Moscow Wedding Palace με την παρουσία του Νικίτα Χρουστσόφ και κορυφαίων στελεχών της Σοβιετικής κυβέρνησης και του διαστημικού προγράμματος. 

Στις 8 Ιουνίου 1964 η Τερεσκόβα γέννησε το μοναδικό τους παιδί, την Elena Andrianova Nikolaeva-Tereshkova (η οποία είναι σήμερα γιατρός και υπήρξε ο πρώτος άνθρωπος του οποίου τόσο η μητέρα όσο και ο πατέρας είχαν πετάξει στο διάστημα). 

Η Βαλεντίνα Τερεσκόβα στο Επιστημονικό 
 Κέντρο Heureka της Φιλανδίας, το 2002.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1970, με επικείμενες τις πτήσεις Αμερικανίδων γυναικών στο διάστημα, η σοβιετική κυβέρνηση αποφάσισε να δημιουργήσει μια νέα ομάδα γυναικών κοσμοναυτών. Η Τερεσκόβα εξέφρασε την επιθυμία να συμμετέχει στην ομάδα αυτή και το 1978 ξεκίνησε ιατρικές εξετάσεις. Στη διάρκεια αυτών των εξετάσεων συνάντησε τον Yuliy Shaposhnikov, έναν γιατρό που εργαζόταν σε μια στρατιωτική ιατρική ακαδημία. Το ζευγάρι ερωτεύτηκε και η Τερεσκόβα χώρισε από τον Νικολάγιεφ το 1979. Στη συνέχεια η Τερεσκόβα ενημερώθηκε ότι δεν είχε περάσει τα ιατρικά τεστ και δεν θα της επιτρεπόταν να πετάξει ξανά στο διάστημα. Υπέβαλε αίτηση διαζυγίου από τον Νικολάγιεφ, αλλά η διαδικασία απαιτούσε την προσωπική άδεια του Σοβιετικού Πρωθυπουργού Μπρέζνιεφ, η οποία ήρθε μόλις το 1982.

Η Τερεσκόβα ξαναπαντρεύτηκε με τον ορθοπεδικό Yuliy G. Shaposhnikov, ο οποίος πέθανε το 1999.

Εκτός από τις θέσεις της στο εσωτερικό της χώρας, η Τερεσκόβα είχε έντονη δραστηριότητα ως αντιπρόσωπος της ΕΣΣΔ και στο εξωτερικό. 

Έχει τιμηθεί με πολλά παράσημα και διακρίσεις όχι μόνο από την πατρίδα της, αλλά και από άλλες χώρες. 

Η Βαλεντίνα Τερεσκόβα με την Αμερικανίδα
αστροναύτη Catherine (Cady) Coleman στο
Ρωσικό Κέντρο Εκπαίδευσης Αστροναυτών Gagarin,
στη Star City (2 Δεκεμβρίου 2010).

Ο κρατήρας Τερεσκόβα στο βόρειο ημισφαίριο της αόρατης πλευράς της Σελήνης, διαμέτρου 31 χιλιομέτρων, ονομάσθηκε έτσι προς τιμή της.

Μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ, η Τερεσκόβα έχασε τα πολιτικά της αξιώματα, αλλά τίποτα από την αίγλη της. Μέχρι σήμερα οι συμπατριώτες της τη σέβονται ως ηρωίδα της Ρωσίας και για πολλούς η σημασία της στη σοβιετική και ρωσική διαστημική ιστορία υπολείπεται μόνο αυτής των Γιούρι Γκαγκάριν και Αλεξέι Λεόνοφ.

Μετά το θάνατο του συντρόφου της ζωής της το 1999, η Τερεσκόβα αποσύρθηκε σε μια μικρή τούβλινη ντάτσα στα περίχωρα της Star City. 

Γραμματόσημο της Ρωσίας (2013) για τα
50 χρόνια από την πτήση της Τερεσκόβα.

Το 2007 γιόρτασε τα εβδομηκοστά γενέθλιά της στην κατοικία του Ρώσου πρωθυπουργού  Βλαντίμιρ Πούτιν, όπου ήταν προσκεκλημένη. Εκεί, λέγεται ότι είπε πως θα ήθελε να ταξιδέψει στον πλανήτη Άρη, ακόμα και χωρίς επιστροφή. 

Η Τερεσκόβα υπήρξε η πρώτη και μέχρι σήμερα μοναδική γυναίκα με τον βαθμό του πτεράρχου (τον ανώτατο, ισοδύναμο του στρατηγού) στη σοβιετική αλλά και στη ρωσική πολεμική αεροπορία.

Η Βαλεντίνα Τερεσκόβα με τον Βλαντίμιρ Πούτιν
στο Novo Ogaryovo, γιορτάζοντας τα εβδομηκοστά
γενέθλιά της, στις 6 Μαρτίου 2007.

• Βίντεο αφιερωμένο στη Βαλεντίνα Τερεσκόβα από το RT  για την επέτειο των 50 χρόνων από την ημέρα της ιστορικής πτήσης της (αγγλικά, διάρκεια 26').

• Βίντεο αφιερωμένο στη Βαλεντίνα Τερεσκόβα από το κανάλι Телестудия Роскосмоса (ρωσικά, διάρκεια 5').

• Φωτογραφικά αρχεία με την Βαλεντίνα Τερεσκόβα εδώ, εδώ κι εδώ.

• Η ιστορία της πρώτης ομάδας Σοβιετικών κοσμοναυτών, κείμενο από τον Άντον Περβουσίν στον ιστότοπο mirf (ρωσικά).

• Βίντεο με την υποδοχή του Πούτιν στην Τερεσκόβα στην επέτειο των 80στών γενεθλίων της.  

• Ακούστε το τραγούδι Valentina από το συγκρότημα Komputer, αφιερωμένο στη  Βαλεντίνα Τερεσκόβα.

• Ακούστε το τραγούδι Valentina από το συγκρότημα Public Service Broadcasting, αφιερωμένο στη Βαλεντίνα Τερεσκόβα. Το βίντεο περιέχει φωτογραφικά στιγμιότυπα από τη ζωή της Τερεσκόβα.

Πηγή:  Today in Science History,   ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ, astronautix,  

Σαν σήμερα... 1958, επιστρέφει στη Γη ο πρώτος τεχνητός δορυφόρος της, Σπούτνικ 1.

Σαν σήμερα, στις 4 Ιανουαρίου 1958, επέστρεψε στην ατμόσφαιρα της Γης ο πρώτος τεχνητός δορυφόρος της, που έμεινε γνωστός με το όνομα Σπούτνικ 1 (ρωσ. Спутник 1 - ελλ. Συνοδός 1).

Ο Σπούτνικ 1 είχε εκτοξευτεί με επιτυχία από τη Σοβιετική Ένωση στις 4 Οκτωβρίου 1957. Η εκτόξευση είχε γίνει από το Κοσμοδρόμιο του Μπαϊκονούρ στο Καζακστάν, μ' έναν πύραυλο R-7 στις 19:28:34 UTC (21:28:34 ώρα Ελλάδας και 5 Οκτωβρίου για τον τόπο εκτόξευσης). Βέβαια, στην πραγματικότητα η βάση της εκτόξευσης δεν ήταν στο Μπαϊκονούρ, αλλά στο Tyuratam, που απέχει 217 χιλιόμετρα από το Μπαϊκονούρ. Το επίσημο όνομά του δορυφόρου ήταν Τεχνητός Δορυφόρος της Γης (ISZ στα Ρωσικά ή "PS-1", "Prosteyshiy Sputnik-1") κι εκτοξεύτηκε ως συμβολή στο Διεθνές Γεωφυσικό Έτος 1957.

Ο Σπούτνικ 1 ήταν ο πρώτος μιας σειράς δέκα δορυφόρων με το ίδιο όνομα. Ήταν μια αλουμινένια σφαίρα με τέσσερις κεραίες επικοινωνίας μήκους 2,4 - 2,9 μέτρων, είχε διάμετρο 58 εκ. και βάρος 83,6 κιλά. Σκοπός της εκτόξευσης ήταν η μελέτη του περιβάλλοντος έξω από την ατμόσφαιρα της Γης. Κατέγραψε την θερμοκρασία στο εσωτερικό και την επιφάνεια της σφαίρας, την πυκνότητα της ανώτερης ατμόσφαιρας και την διάδοση των ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων στην ιονόσφαιρα. Οι δυο τελευταίες μετρήσεις έγιναν με τη μελέτη των σημάτων που έστελνε ο δορυφόρος στη Γη, των περίφημων "μπιπ-μπιπ" (ακούστε τον χαρακτηριστικό ήχο) που εξέπεμπε κάθε 0,3 δευτερόλεπτα. Ακόμα, η σφαίρα ήταν γεμάτη με άζωτο υπό πίεση, για να διαπιστωθεί κατά πόσο θα υπήρχαν συγκρούσεις με μετεωρίτες και απώλεια αερίου, κάτι που όμως δεν παρατηρήθηκε.

Αναμνηστικό γραμματόσημο
της ΕΣΣΔ με αξία 40 καπίκια.

Ο Σπούτνικ τέθηκε σε ελλειπτική χαμηλή τροχιά γύρω από τη Γη έχοντας αρχικά απόγειο 939 χιλιόμετρα και  περίγειο 215 χιλιόμετρα. Εκινείτο με ταχύτητα 29000 χιλιόμετρα ανά ώρα (8100 m/s) κι εκτελούσε μια πλήρη περιστροφή της Γης κάθε 96,2 λεπτά. Στην διάρκεια της πτήσης του έχανε συνέχεια ύψος επειδή η τριβή με την ιονόσφαιρα ήταν ισχυρή, ισχυρότερη από τις προβλέψεις, κάτι που τον επιβράδυνε συνέχεια. Παρέμεινε σε τροχιά για 92 ημέρες, οπότε έχοντας φτάσει σε ύψος 100 χιλιομέτρων από την επιφάνεια της Γης, μπήκε στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας και καταστράφηκε. Έως την καταστροφή του είχε πραγματοποιήσει 1440 περιστροφές γύρω από τη Γη, καλύπτοντας μια απόσταση  περίπου 70 εκατομμυρίων χιλιομέτρων. 

Σοβιετικός τεχνικός ελέγχει τον Σπούτνικ 1.

Ο δορυφόρος εξέπεμπε στα βραχέα, στις συχνότητες 20,005 - 40,002 MHz, με δύο πομπούς ισχύος 1 Watt και το σήμα του το ελάμβαναν ερασιτεχνικοί σταθμοί σε όλο τον κόσμο. Στην Ευρώπη ο πρώτος που έπιασε το σήμα ήταν ο αστρονόμος Heinz Kaminski (Χάινς Καμίνσκι) από το αστεροσκοπείο του Μπόχουμ στη Γερμανία. Στις ΗΠΑ οι πρώτοι που έπιασαν το σήμα του Σπούτνικ 1 ήταν μηχανικοί της RCA κοντά στο Riverhead του Λονγκ Άιλαντ. Αυτοί έστειλαν το ηχογραφημένο σήμα στο Μανχάταν στη Ν. Υόρκη για να μεταδοθεί από το ραδιοφωνικό σταθμό του NBC. Όμως το σήμα το έπιασαν και φοιτητές του Πανεπιστημίου Columbia της Ν. Υόρκης που εκείνη την ώρα δούλευαν στο ραδιοφωνικό σταθμό WKCR του πανεπιστημίου. Έτσι τελικά, οι ακροατές του φοιτητικού ραδιοσταθμού ήταν οι πρώτοι που άκουσαν το ηχητικό σήμα του δορυφόρου στην αμερικανική ήπειρο.        
Η εκπομπή σήματος από τον Σπούτνικ 1 κράτησε μόνον 21 ημέρες, μέχρι τις 26 Οκτωβρίου 1957, επειδή εξαντλήθηκαν οι μπαταρίες του. 

Ο επικεφαλής του σοβιετικού πυραυλικού
προγράμματος Σεργκέι Καραλιόφ.

Ας δούμε όμως σε συντομία, τι είχε προηγηθεί της εκτόξευσης του Σπούτνικ 1.

Στις 17 Δεκεμβρίου 1954, ο επικεφαλής του σοβιετικού πυραυλικού προγράμματος Sergei Korolev (Σεργκέι Καραλιόφ) πρότεινε στον Υπουργό Αμυντικών Βιομηχανιών της ΕΣΣΔ  Dimitri Ustinov την ανάπτυξη ενός σχεδίου για τη δημιουργία ενός τεχνητού δορυφόρου. Ο Καραλιόφ διαβίβασε μια έκθεση του Mikhail Tikhonravov (διευθυντής του Σοβιετικού Ινστιτούτου Πυραυλικής Έρευνας-RNII) με μια επισκόπηση παρόμοιων έργων στο εξωτερικό. Ο Tikhonravov τόνιζε ότι η εκτόξευση ενός τροχιακού δορυφόρου ήταν ένα αναπόφευκτο στάδιο στην ανάπτυξη της τεχνολογίας των πυραύλων που ήταν το κύριο μέλημά του.

Στις 29 Ιουλίου 1955, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Dwight D. Eisenhower (Ντουάιτ Αϊζενχάουερ) ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ θα ήταν σε θέση να εκτοξεύσουν τον πρώτο τεχνητό δορυφόρο της Γης το 1957, κατά τη διάρκεια του Διεθνούς Γεωφυσικού Έτους (IGY).
Μια εβδομάδα αργότερα, στις 8 Αυγούστου, το Πολιτικό Γραφείο του Κομμουνιστικού Κόμματος της Σοβιετικής Ένωσης ενέκρινε την πρόταση δημιουργίας ενός τεχνητού δορυφόρου

Στο σχέδιο φαίνεται η εξέλιξη των πυραύλων R 7.
Ο δεύτερος από αριστερά είναι ο τύπος
που μετέφερε τον Σπούτνικ 1.

Στις 30 Ιανουαρίου 1956 το Συμβούλιο των Υπουργών της Σοβιετικής Ένωσης ενέκρινε ό,τι χρειαζόταν για την κατασκευή ενός μεγάλου τεχνητού δορυφόρου της Γης και έκανε κατανομή των απαραίτητων εργασιών σε διάφορα επιστημονικά ιδρύματα και υπηρεσίες.
Οι προκαταρκτικές μελέτες ολοκληρώθηκαν τον Ιούλιο του 1956 και καθορίστηκαν οι επιστημονικές εργασίες που έπρεπε να εκτελεστούν από τον δορυφόρο. Παράλληλα αποφασίστηκε η ανάπτυξη ενός συστήματος επίγειων σταθμών για τη συλλογή δεδομένων από τον δορυφόρο, την παρακολούθηση της τροχιάς του και τη μετάδοση εντολών. Λόγω του περιορισμένου χρόνου που είχαν στη διάθεσή τους, οι παρατηρήσεις σχεδιάστηκαν μόνο για 7 έως 10 ημέρες μετά την εκτόξευση και οι υπολογισμοί της τροχιάς δεν αναμενόταν να είναι εξαιρετικά ακριβείς.

Περί το τέλος του 1956 έγινε σαφές ότι το σχέδιο που είχε φτιαχτεί ήταν πολύ φιλόδοξο και δεν υπήρχε δυνατότητα υλοποίησής του πριν από τον Απρίλιο του 1958. (Τελικά το αρχικό σχέδιο υλοποιήθηκε με τον Σπούτνικ 3).

Το εξώφυλλο του βιβλίου SPUTNIK
του Paul Dickson.
Εκδόσεις  Walker & Company, 2007

Μπροστά στον υπαρκτό κίνδυνο οι ΗΠΑ να προλάβουν να στείλουν δορυφόρο πριν από την ΕΣΣΔ, στις 15 Φεβρουαρίου 1957 το Συμβούλιο των Υπουργών της ΕΣΣΔ ενέκρινε την κατασκευή ενός απλού και ελαφρού δορυφόρου περίπου 100 κιλών (η αρχική πρόβλεψη αφορούσε κατασκευή 1000 έως 1400 κιλά). Αυτή η κατασκευή θα επέτρεπε την παρακολούθηση του δορυφόρου οπτικά από παρατηρητές στη Γη και θα μπορούσε να μεταδίδει σήματα παρακολούθησης σε σταθμούς λήψης στο έδαφος.
Όταν είχε συναρμολογηθεί ο πρώτος πύραυλος στο εργοστάσιο OKB-1, μια αντιπροσωπεία σημαντικών μελών του Πολιτικού Γραφείου της ΕΣΣΔ, με επικεφαλής τον Νικίτα Χρουστσόφ, επισκέφθηκε το εργοστάσιο. Ο πύραυλος έκανε εκπληκτική εντύπωση όχι μόνο στη σοβιετική ηγεσία, αλλά και στους κορυφαίους επιστήμονες που τη συνόδευαν. Ο Αντρέι Σάχαροφ είχε γράψει γι' αυτή την επίσκεψη. "Εμείς (οι πυρηνικοί επιστήμονες) πιστεύαμε ότι δουλεύαμε σε μια υψηλή κλίμακα, αλλά εκεί είδαμε κάτι, (που ήταν) μια τάξη μεγέθους μεγαλύτερο. Με εντυπωσίασε το μέγεθος, ορατό με γυμνό μάτι, η τεχνική κουλτούρα, το συντονισμένο έργο εκατοντάδων ατόμων με υψηλή εξειδίκευση και η σχεδόν καθημερινή τους, αλλά πολύ αφοσιωμένη στάση απέναντι σε αυτά τα φανταστικά πράγματα τα οποία αντιμετώπισαν ..."

Σελίδα, με ημερομηνία 30 Ιανουαρίου 1956, από
 την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της
 ΕΣΣΔ για την κατασκευή ενός τεχνητού δορυφόρου.

Χρειάστηκαν 3 αποτυχημένες απόπειρες εκτόξευσης του πυραύλου R-7 για να φτάσουν οι σοβιετικοί τεχνικοί στις 21 Αυγούστου 1957 σε επιτυχημένη εκτόξευση. 

Στις 30 Αυγούστου 1957, ο Vasily Ryabikov, επικεφαλής της Κρατικής Επιτροπής για την έναρξη των δοκιμών για τους πυραύλους R-7, συναντήθηκε με τον Καραλιόφ ο οποίος του παρουσίασε τους υπολογισμούς του για μια διαστημική πτήση στη Σελήνη. Εκείνη την ημέρα οι δύο άνδρες αποφάσισαν να αναπτύξουν ένα πρόγραμμα τριών σταδίων για την εξέλιξη του πυραύλου R-7 για εκτόξευση δορυφόρων.

Ακολούθησε μία ακόμη επιτυχημένη εκτόξευση πυραύλου R-7 στις 7 Σεπτεμβρίου, χωρίς βέβαια να λείπουν τα προβλήματα, για να φτάσουν στις 22 Σεπτεμβρίου στο στήσιμο του πυραύλου R-7 που θα μετέφερε τον πρώτο τεχνητό δορυφόρο Σπούτνικ 1 με τα αποτελέσματα που προανέφερα.

Η απάντηση των Αμερικανών ήρθε στις 31 Ιανουαρίου 1958 με την εκτόξευση του δορυφόρου Explorer 1.

Το πρωτότυπο σχέδιο του Σπούτνικ 1.
(Ρωσικό Κρατικό Αρχείο Επιστημονικής και 
Τεχνικής Τεκμηρίωσης)

Οι Σοβιετικοί συνεχίζοντας το πρόγραμμα Σπούτνικ, εκτόξευσαν τον Σπούτνικ 2 που μετέφερε τον πρώτο ζωντανό οργανισμό στο διάστημα, την πασίγνωστη σκυλίτσα Λάικα, ενώ ο Σπούτνικ 3 ήταν ένα πολύ μεγαλύτερο τροχιακό εργαστήριο και οι Σπούτνικ 4 έως 10 ήταν σκάφη τύπου Βοστόκ που μετέφεραν ζώα και ένα ανθρώπινο ομοίωμα.

Αξίζει ν' αναφέρουμε ότι η επιτυχημένη εκτόξευση από τους Σοβιετικούς του Σπούτνικ 1 προκάλεσε δέος σε όλο τον κόσμο και πολύ περιέργεια γι' αυτό που επρόκειτο ν' ακολουθήσει. Σήμερα πολλά τεχνολογικά μουσεία εκθέτουν πιστά αντίγραφα του Σπούτνικ 1.

Στις 2 Απριλίου 1958, έξι μήνες μετά την εκτόξευση του Σπούτνικ, ο Αμερικανός δημοσιογράφος Herb Caen χρησιμοποίησε για πρώτη φορά στην ημερήσια στήλη του στην εφημερίδα San Francisco Chronicle, τον όρο "beatnik". Ο όρος (είναι πιθανόν να) προήλθε από την ένωση της λέξης "beat" ("beat generation") και της κατάληξης της λέξης Sputnik. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή, η κατάληξη -nik  προέρχεται από τα Γίντις (εβραϊκά) και αναφέρεται στο πρόσωπο που είναι beat. Το σίγουρο είναι ότι οι εκπρόσωποι της Beat γενιάς (όπως ο Jack Kerouac και ο Allen Ginsberg) ενοχλήθηκαν πολύ από τη χρήση αυτού του όρου! 

Το εσωτερικό του Σπούτνικ 1.

• Εντυπωσιακό βίντεο - χρονικό με τίτλο "The story of the Sputnik moment" (αγγλικά, 55:45) για το τι συνέβαινε στις ΗΠΑ την εποχή της εκτόξευσης του δορυφόρου Σπούτνικ.

• Δείτε το βίντεο και ακούστε την πρώτη ανακοίνωση από το Αμερικανικό κανάλι CBS για την εκτόξευση του Sputnik I, δύο μέρες(!) μετά την εκτόξευση. Στο video διάρκειας 8 λεπτών περιέχονται πολλά χρήσιμα στοιχεία σχετικά με την πτήση.

• Διαβάστε στο russianspaceweb για τον Σπούτνικ 1.

• Βίντεο με τίτλο "Sputnik - 60 years on from the Start of the Space Race" ("Σπούτνικ - 60 χρόνια πέρασαν από το ξεκίνημα της Διαστημικής Κούρσας") (αγγλικά, 9:43). Από τον ιστότοπο Curious Droid.

• Δημοσίευση: "Sputnik 1! 7 Fun Facts About Humanity's First Satellite" ("Σπούτνικ 1! 7 διασκεδαστικά γεγονότα για τον πρώτο δορυφόρο της ανθρωπότητας"), από το Space.com.

• Για την Εσθονική ταινία του 2020 Sputnik (επίσημο τρέιλερ) σε σκηνοθεσία Egor Abramenko.

Πηγή:  Today in Science History ,  ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ