Τετάρτη, 29 Ιουνίου 2016

Το Σύνολο των Θεμάτων ΦΥΣΙΚΗΣ Γ' Λυκείου Θετικού Προσανατολισμού στις Πανελλαδικές Εξετάσεις από το 2001 μέχρι τον Ιούνιο 2016.



ΦΥΣΙΚΗ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ Θετικού Προσανατολισμού

Αφού πλέον έγιναν και οι επαναληπτικές εξετάσεις για το 2016, ήρθε η ώρα, για μια ακόμη χρονιά, να δημοσιεύσω τα θέματα των Πανελλαδικών εξετάσεων στη ΦΥΣΙΚΗ Θετικού Προσανατολισμού (πρώην Κατεύθυνσης) της Γ' Λυκείου. 

Τα θέματα όπως πάντα είναι ταξινομημένα με χρονολογική σειρά (από το 2001 μέχρι και τον Ιούνιο 2016), κατά Κεφάλαιο ή τμήμα Κεφαλαίου (σύμφωνα με τη σειρά του σχολικού βιβλίου), κατά Θέμα και κατά είδος Ερώτησης. Η μορφή του αρχείου είναι word και έχει χρησιμοποιηθεί ο τύπος γραμμάτων Times New Roman με μέγεθος 12pt.

Τα θέματα, έκτασης 208 σελίδων Α4, προέρχονται από τις Πανελλαδικές εξετάσεις όλων των τύπων Λυκείων (Ημερήσια ή Εσπερινά), από το σύνολο των εξετάσεων (κανονικές, επαναληπτικές, ελληνοπαίδων εξωτερικού) και απευθύνονται σε μαθητές που θέλουν να κάνουν πρακτική εξάσκηση με μια μεγάλη ποικιλία τέτοιων θεμάτων, όπως και σε συναδέλφους καθηγητές που θα τα χρησιμοποιήσουν στη διδασκαλία τους. Σε όποια χρονιά δεν εμφανίζονται θέματα για τα Εσπερινά Λύκεια, σημαίνει ότι έχουν δοθεί τα ίδια με τα Ημερήσια.
Μια σειρά θεμάτων του 2016 που έχουν τον χαρακτηρισμό "παλαιού τύπου" αφορά τους υποψηφίους του 2016 που έγραψαν εξετάσεις με την παλαιότερη εξεταστέα ύλη. 

Τα αρχεία μπορούν πολύ εύκολα και χωρίς περιορισμούς να κατεβούν στον υπολογιστή σας κάνοντας αριστερό "κλικ" στην υπογραμμισμένη φράση ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ. Το αρχείο κατεβαίνει στο Φάκελο "Λήψεις" ("Downloads") στον υπολογιστή σας και από εκεί μπορείτε να το αποθηκεύσετε όπου θέλετε.
Επισημαίνω ότι σε παλαιότερες αναρτήσεις μου υπήρχε παράλειψη κάποιων θεμάτων, που φρόντισα σ' αυτή την ανάρτηση να τα συμπεριλάβω. 
Η χρήση του υλικού προφανώς δεν είναι για εμπορική εκμετάλλευση. 


1ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ
Για τις Μηχανικές Ταλαντώσεις                    ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ

Για τις Ηλεκτρικές Ταλαντώσεις          ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ
Για τα Μηχανικά Κύματα                                ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ

Για τα Ηλεκτρομαγνητικά Κύματα         ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ

3ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ
Για τη Μηχανική των Ρευστών                        ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ

4ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ
Για τη Μηχανική Στερεού Σώματος                 ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ

5ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ
Για τις Κρούσεις                                     ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ

Για το Φαινόμενο Doppler                                 ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ

Πέμπτη, 16 Ιουνίου 2016

Το Σύνολο των Θεμάτων ΦΥΣΙΚΗΣ Γενικής Παιδείας Γ' Λυκείου που έχουν δοθεί στις Πανελλαδικές Εξετάσεις από το 2001 μέχρι και τον Ιούνιο 2016.



Πέρσι, στην αντίστοιχη δημοσίευση είχα γράψει:

"Πάει κι αυτό. Στην περίπτωσή μας "αυτό" είναι η Φυσική Γενικής Παιδείας της Γ' Λυκείου. Σίγουρα πλέον είναι η τελευταία παρόμοια δημοσίευση, μιας και το μάθημα έκλεισε τον κύκλο του μετά την ολοκλήρωση των επαναληπτικών εξετάσεων".

Να όμως που η ζωή αλλιώς φέρνει τα πράγματα κι εγώ είμαι έτοιμος να κάνω, για μια ακόμη χρονιά (τελευταία;), την ανάρτηση με το σύνολο των θεμάτων των Πανελλαδικών Εξετάσεων για τη Φυσική της Γενικής Παιδείας Γ' Λυκείου.
Βέβαια, επειδή σ' αυτή τη χώρα η εκάστοτε πολιτική ηγεσία του υπουργείου ποτέ δεν μας αφήνει να πλήξουμε, ποτέ δεν ξέρεις.

Όμως επιμένω, το είχα ξαναγράψει, χρειάζεται σύντομα να ξαναδούμε ανανεωμένη μια παρόμοια ύλη να διδάσκεται στο Λύκειο. 

Το κείμενο της ανάρτησης είναι σε word, με χαρακτήρες 12pt, ώστε να μπορούν να αξιοποιηθούν εύκολα από τους συναδέλφους για τους μαθητές τους. 
Είναι τακτοποιημένα κατά κεφάλαιο, είδος ερώτησης, χρονολογική σειρά και χαρακτηρίζονται με τον τύπο του σχολείου και την περίοδο που δόθηκαν (ημερήσια, εσπερινά, επαναληπτικές).
Νομίζω ότι μπορεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο για τους συναδέλφους καθηγητές και τους μαθητές. Η ποικιλία των θεμάτων πλέον είναι τόσο μεγάλη, που μπορούν από μόνα τους να αποτελούν μια πλατφόρμα θεμάτων.
Σίγουρα, δεν επιτρέπεται η εμπορική εκμετάλλευση της ανάρτησης. 
Στα παρακάτω θέματα περιλαμβάνονται και εκείνα που αντιστοιχούν σε ύλη που σήμερα έχει αφαιρεθεί από την εξέταση. 

1ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ (Η φύση του φωτός)
ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ (Ατομικά φαινόμενα)
ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ

3ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ (Πυρηνικά φαινόμενα)
ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ

4ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ (Εφαρμογές - Λαμπτήρες)
ΠΑΤΗΣΤΕ  ΕΔΩ

Τρίτη, 14 Ιουνίου 2016

Θέματα Εξετάσεων Κύπρου από το 2006 μέχρι και το 2016.



Ήδη συμπληρώθηκαν 11 χρόνια που η Επιτροπή Εξετάσεων του υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού της Κυπριακής Δημοκρατίας οργανώνει τις εξετάσεις της με αυτό το σύστημα. 
Στην φετινή ανάρτηση θα βρείτε ΟΛΑ τα θέματα που έχουν δοθεί στη ΦΥΣΙΚΗ και στη ΦΥΣΙΚΗ Τ.Σ. για οποιοδήποτε κεφάλαιο της Φυσικής.
Τα θέματα είναι ταξινομημένα κατά θεματική ενότητα και χρονολογική σειρά, από το 2006 ως το 2016. Είναι γραμμένα σε word για να μπορεί ο χρήστης να τα επεξεργαστεί εύκολα και εκτείνονται σε 169 σελίδες συνολικά.
Δεν επιτρέπεται η χρήση αυτών των αναρτήσεων για εμπορική εκμετάλλευση. 
Τα πρωτότυπα θέματα με τις λύσεις τους μπορείτε να τα βρείτε  ΕΔΩ.
Μπορείτε να κατεβάσετε τα θέματα που αντιστοιχούν σε ύλη από
  •   Απλό Εκκρεμές  ΕΔΩ  
  •   Ορμή και Κρούσεις  ΕΔΩ
  •   Ηλεκτρομαγνητισμό  ΕΔΩ   
  •   Μηχανικές Ταλαντώσεις  ΕΔΩ    
  •   Μηχανικά Κύματα  ΕΔΩ 
  •   Μηχανική Στερεού Σώματος  ΕΔΩ 
  •   Ατομική Φυσική  ΕΔΩ

Παρασκευή, 3 Ιουνίου 2016

Σαν σήμερα...1965 ο πρώτος διαστημικός περίπατος από Αμερικανό αστροναύτη.


Η έκδοση του περιοδικού LIFE στις 18 Ιουνίου 1965 που δείχνει
τον Edward White δεμένο με σχοινί από το διαστημόπλοιο Gemini 4,
σε φωτογραφία παρμένη από τον James McDivitt, κυβερνήτη του διαστημοπλοίου.
 

Σαν σήμερα, στις 3 Ιουνίου 1965, ο αστροναύτης Edward (Ed) White II, μέλος του πληρώματος του διαστημοπλοίου Gemini 4, έγινε ο πρώτος Αμερικανός που έκανε διαστημικό περίπατο.
Βέβαια, 2,5 μήνες περίπου νωρίτερα, στις 18 Μαρτίου 1965 ο Σοβιετικός κοσμοναύτης Alexey Leonov είχε γίνει ο πρώτος άνθρωπος που έκανε διαστημικό περίπατο για 12 λεπτά και 9 δευτερόλεπτα, δεμένος μ' ένα σκοινί 5,35 μέτρων.

Ο περίπατος του White ξεκίνησε στις 3.45 μμ ώρα ανατολικής ακτής ΗΠΑ (10.45 μμ ώρα Αθήνας) κι ενώ το διαστημόπλοιο βρισκόταν στην τρίτη γήινη τροχιά του. Ο White άνοιξε μόνος του την εξωτερική θύρα της διαστημικής κάψουλας και ώθησε τον εαυτό του να βγει απ' αυτή. Φορούσε τη διαστημική στολή του, κρατούσε μια συσκευή κίνησης που ελεγχόταν από τον ίδιο ("zip gun") και συγκρατιόταν από το διαστημόπλοιο μ' ένα σκοινί 8 μέτρων. 
Ο διαστημικός περίπατος (ExtraVehicular Activity-EVA) του White ξεκίνησε ενώ η κάψουλα βρισκόταν πάνω από τον Ειρηνικό ωκεανό, κοντά στη Χαβάη και τελείωσε μετά 23 λεπτά καθώς περνούσε πάνω από τον Κόλπο του Μεξικού.
Βγαίνοντας από την κάψουλα, ο White καθοδήγησε το σώμα του μέχρι την άκρη του σκοινιού με τη βοήθεια της αυτοχειριζόμενης μηχανής. Την κίνηση αυτή επανέλαβε τρεις φορές. Μετά τα πρώτα τρία λεπτά οπότε και τελείωσε το καύσιμο της μηχανής, συνέχισε τον περίπατό του με κινήσεις του σώματός του και τη βοήθεια του σκοινιού. 
Η ζελατίνα του κράνους του White ήταν επίχρυση για να τον προστατεύει από την ηλιακή ακτινοβολία. 

Καθώς ο δεύτερος αστροναύτης James McDivitt από το εσωτερικό της κάψουλας έπαιρνε συνεχώς φωτογραφίες, ο White ακούστηκε να φωνάζει ενθουσιασμένος "I feel like a million dollars!" ("Νιώθω σαν εκατομμυριούχος!"). Ο ενθουσιασμός του White κράτησε μέχρι τη στιγμή που πήρε εντολή από το Κέντρο Ελέγχου να επιστρέψει στο εσωτερικό της κάψουλας. Είναι πολύ χαρακτηριστικός ο διάλογος μεταξύ των δύο αστροναυτών, από τη στιγμή που δόθηκε η εντολή για επιστροφή.

McDivitt:   Θέλουν να επιστρέψεις πίσω τώρα.
White:   Δεν έρχομαι μέσα. Είναι όμορφα εδώ.
McDivitt:   Έλα τώρα...
White:   Σιχαίνομαι να γυρίσω πίσω σε σένα, αλλά θα έρθω.
McDivitt:   Εντάξει, τότε έλα.
White:   Δεν σκοπεύεις να με πιάσεις από το χέρι;   
McDivitt:   Ed, άντε έλα εδώ. Άντε. Γύρνα πίσω, πριν σκοτεινιάσει. 
White:   Γυρνάω πίσω...και αυτή είναι η πιο λυπημένη στιγμή της ζωής μου.

Οι τελευταίες λέξεις του White είναι πολύ χαρακτηριστικές για την ψυχική ευφορία που αισθανόταν ευρισκόμενος εκεί "έξω".

Η αποστολή του Gemini 4 έληξε μετά από περίπου 4 ημέρες, στις 7 Ιουνίου 1965, έχοντας πραγματοποιήσει 66 περιφορές της Γης.

Δυστυχώς ο αστροναύτης Edward White είχε τραγικό τέλος. Σκοτώθηκε στις 27 Ιανουαρίου 1967 μαζί με τους αστροναύτες Gus Grissom και Roger Chaffee όταν άρπαξε φωτιά το σκάφος στο οποίο προετοιμάζονταν στα πλαίσια της αποστολής Apollo 1. Ήταν 37 ετών.

Μπορείτε να δείτε το video από τον διαστημικό περίπατο του White  ΕΔΩ

Πηγή: Today in Science History

Τετάρτη, 1 Ιουνίου 2016

Σαν σήμερα...1929 γεννήθηκε ο Θεωρητικός Φυσικός Peter Higgs.



Σαν σήμερα, στις 29 Μαΐου 1929, γεννήθηκε ο Peter Ware Higgs στο Elswick, περιοχή του Newcastle upon Tyne. Στα πρώτα σχολικά χρόνια υποχρεώθηκε να παρακολουθήσει κατ' οίκον μαθήματα, αφενός γιατί υπέφερε από παιδικό άσθμα, αφετέρου λόγω της δουλειάς του πατέρα του στο BBC ως τεχνικός ήχου που τον υποχρέωνε σε συνεχείς μετακινήσεις, αλλά και του Β' παγκοσμίου πολέμου. Το πρώτο σχολείο που παρακολούθησε ήταν το Cotham Grammar School στο Bristol από το 1941 μέχρι το 1946 κι εκεί ήταν που εμπνεύστηκε από τον Paul Dirac, διάσημο θεωρητικό Φυσικό, απόφοιτο του ίδιου σχολείου.   
Το 1946 γράφτηκε στο City of London School, όπου ειδικεύτηκε στα Μαθηματικά και το 1947 γράφτηκε στο τμήμα Φυσικής του King's College του Λονδίνου, απ' όπου αποφοίτησε το 1950, ενώ το 1952 πήρε το μάστερ του. Το 1954 πήρε το διδακτορικό του υπό την επίβλεψη των Charles Coulson και Christopher Longuet-Higgins, με θέμα «Μερικά προβλήματα στις μοριακές ταλαντώσεις». 
Στο διάστημα 1954-56 εργάστηκε ως ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου και στη συνέχεια εργάστηκε ως Λέκτορας στα Μαθηματικά στο Imperial College και στο University College του Λονδίνου. Το 1960 επέστρεψε στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου ως Λέκτορας στο Tait Ινστιτούτο Μαθηματικής Φυσικής, όπου το 1970 προβιβάστηκε στη θέση του Reader. Το 1980 έγινε καθηγητής Θεωρητικής Φυσικής στο ίδιο Πανεπιστήμιο, απ' όπου και συνταξιοδοτήθηκε το 1996 με τον τίτλο του καθηγητή Emeritus.

Από τον πρώτο καιρό που ο Higgs βρισκόταν στο Εδιμβούργο άρχισε να ενδιαφέρεται για την μάζα των σωμάτων, αναπτύσσοντας την ιδέα ότι τα σωματίδια που ήταν δίχως μάζα, όταν το σύμπαν δημιουργήθηκε, απέκτησαν μάζα ένα κλάσμα του δευτερολέπτου αργότερα, ως αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης με ένα θεωρητικό πεδίο (που έγινε γνωστό ως "πεδίο Higgs"). Ο Higgs είχε διατυπώσει την άποψη ότι αυτό το πεδίο διαπερνά το χώρο, δίνοντας μάζα σε όλα τα στοιχειώδη υποατομικά σωματίδια που αλληλεπιδρούν με αυτό. Ο μηχανισμός Higgs αξιώνει την ύπαρξη του πεδίου Higgs που προσδίδει μάζα στα κουάρκ και τα λεπτόνια
Η άποψη του Higgs βασιζόταν σε εργασία του Ιάπωνα Yoichiro Nambu, κατόχου Nobel Φυσικής 2008, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου. Ο Higgs έγραψε μια πρώτη σύντομη εργασία για τον μηχανισμό του αυθόρμητου σπασίματος της συμμετρίας, που δημοσιεύτηκε το 1964 στο Physics Letters, ένα περιοδικό Φυσικής που εκδίδεται από το CERN. Λίγο αργότερα μέσα στο 1964, ο Higgs έστειλε για δημοσίευση στο Physics Letters μία δεύτερη εργασία στο ίδιο θέμα, όμως απορρίφθηκε γιατί "δεν είχε καμία φανερή σχέση με τη Φυσική". Την ίδια εργασία, συμπληρωμένη με μία επιπλέον παράγραφο, δημοσίευσε το ίδιο έτος το περιοδικό Physical Review Letters. Μ' αυτή την εργασία προβλεπόταν η ύπαρξη ενός νέου μποζονίου, που σήμερα είναι γνωστό ως "μποζόνιο Higgs" ή αλλιώς "σωματίδιο του Θεού". Την ίδια εποχή κι άλλοι Φυσικοί, όπως ο Francois Englert, ο Robert Brout, ο Gerald Guralnik κλπ είχαν καταλήξει σε παρόμοια συμπεράσματα.
Στις 4 Ιουλίου 2012, οι επιστήμονες του CERN από τα πειράματα ATLAS και CMS επιβεβαίωσαν με βεβαιότητα 99,99995% την ανακάλυψη ενός νέου σωματιδίου με μάζα περίπου 125 GeV. Σύμφωνα με εργασία που είχαν κάνει από το 1975 ο John Ellis, η Mary Gaillard και ο Δημήτρης Νανόπουλος το μποζόνιο Higgs θα έπρεπε να έχει μια τέτοια μάζα.

Το 2013, κατόπιν πρότασης του Stephen Hawkingο Peter Higgs μοιράστηκε με τον Βέλγο Φυσικό Francois Englert το Νόμπελ Φυσικής  για "τη θεωρητική ανακάλυψη ενός μηχανισμού που συμβάλλει στην κατανόηση της προέλευσης της μάζας των υποατομικών σωματιδίων και η οποία πρόσφατα επιβεβαιώθηκε μέσα από την ανακάλυψη του προβλεπόμενου θεμελιώδους σωματιδίου, από τα πειράματα ATLAS και CMS στο Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων του CERN".

Στη διάρκεια της ζωής του ο Higgs τιμήθηκε με πολλά βραβεία, όπως

και πολλά άλλα, από διάφορες χώρες.

Στις 6 Ιουλίου 2012, το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου ανακοίνωσε τη δημιουργία του Higgs Centre for Theoretical Physics (Κέντρο Higgs για τη Θεωρητική Φυσική), όπου επιστήμονες από όλο τον κόσμο θα μπορούν ν' αναζητήσουν "μια βαθύτερη κατανόηση, για το πώς λειτουργεί το σύμπαν". Το Πανεπιστήμιο επιπλέον δημιούργησε έδρα Θεωρητικής Φυσικής στο όνομα του Peter Higgs.

Ο Higgs στο μεγαλύτερο μέρος της ζωής του αγωνίζεται για την παγκόσμια ειρήνη συμμετέχοντας σε διάφορα ακτιβιστικά κινήματα.


Σάββατο, 21 Μαΐου 2016

Σαν σήμερα...1939 γεννήθηκε ο Γιώργος Γραμματικάκης.



Σαν σήμερα, στις 21 Μαΐου 1939, γεννήθηκε ο Γιώργος Γραμματικάκης, ομότιμος καθηγητής στο τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Κρήτης. 
Σήμερα θα δώσω στον ίδιο τον φιλοξενούμενο την ευκαιρία να παρουσιάσει την αυτοβιογραφία του, όπως εμφανίζεται στην ιστοσελίδα του (οι υπογραμμίσεις δικές μου). 

"Γεννήθηκα στο Ηράκλειο της Κρήτης το 1939.
Σπούδασα Φυσική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και συνέχισα με μεταπτυχιακές σπουδές στο Ιmperιal College του Λονδίνου, όπου δημοσίευσα τις πρώτες ερευνητικές εργασίες. Το διδακτορικό δίπλωμα ήρθε το 1973, έχοντας στο μεταξύ συνεργασθεί με πολλά ευρωπαϊκά εργαστήρια και Πανεπιστήμια.

Επιστρέφοντας στην Ελλάδα εργάσθηκα ως ερευνητής στο Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ.  Αργότερα και στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών (CERN) της Γενεύης.

Το 1978 άρχισα να διδάσκω. Παράλληλα συμμετείχα στην οργάνωση του Πανεπιστημίου Κρήτης. Και το 1982 εκλέχτηκα καθηγητής και μέλος της Διοικούσας Επιτροπής του.

Πρύτανης του Πανεπιστημίου Κρήτης εκλέχτηκα για πρώτη φορά τον Μάιο του 1990. Και ξανά το 1993 για μια ακόμα θητεία.

Το 2000 ανέλαβα την Προεδρία της Διοικούσας Επιτροπής του Ιονίου Πανεπιστημίου και το οδήγησα στην αυτονόμηση το 2004. Παράλληλα συμμετείχα σε διεθνείς επιτροπές για τις προοπτικές της παιδείας και της έρευνας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Διετέλεσα Πρόεδρος του Μουσείου Νίκου Καζαντζάκη στην Κρήτη και από το 2011 είμαι Αντιπρόεδρος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.

Επί σειρά ετών αρθρογραφούσα τακτικά στις εφημερίδες "Το Βήμα", "Ελευθεροτυπία" και στο διαδικτυακό protagon και διετέλεσα (1997-2002) μέλος του Δ.Σ. της ΕΡΤ.

Τα επιστημονικά μου ενδιαφέροντα περιστρέφονται γύρω από τη δομή της ύλης και την κοσμολογία, ενώ ως Επισκέπτης Καθηγητής (1989 - 1990) στο Πανεπιστήμιο του Harνard ασχολήθηκα με την Ιστορία της Επιστήμης. Συμμετείχα εξαρχής στο πείραμα ΝΕΣΤΩΡ αναζητώντας τα φαντασματικά νετρίνα στα θαλάσσια βάθη της Πύλου. Τα τελευταία χρόνια με πολλές εκδηλώσεις ανά την Ελλάδα ιχνηλατούμε, με τη συνοδεία κορυφαίων μουσικών, τη σχέση Επιστήμης και Μουσικής.

Καρπός των περιπλανήσεων μου στην Επιστήμη, αλλά και της πίστης μου στην αξία της Παιδείας είναι τα βιβλία: "Η κόμη της Βερενίκης" (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 1991), "Κοσμογραφήματα" (ΠΟΛΙΣ, 1996), "Η αυτοβιογραφία του φωτός" (ΠΕΚ,2005),"Συνομιλίες με το Φως" (ΙΑΝΟΣ 2009) και "Ενας Αστρολάβος του Ουρανού και της Ζωής" (ΠΕΚ, 2012).


Έχω επίσης επιμεληθεί επιστημονικά τις τηλεοπτικές εκπομπές της ΕΤ1: "Αναζητώντας την Βερενίκη" (1997), "Στα μονοπάτια της Επιστήμης" (2008), "Συνομιλίες για την Επιστήμη" (2009), "Μονά ζυγά δικά σας" (2011).
Τον Μάιο του 2014 εκλέχτηκα Ευρωβουλευτής. Με Το Ποτάμι."


Για να ολοκληρώσω την παρουσίαση του Γιώργου Γραμματικάκη, μια ενδιαφέρουσα συνέντευξή του στον Σταύρο Διοσκουρίδη. Δημοσιεύθηκε στις 25 Ιουνίου 2009 στο περιοδικό LIFO, στη σειρά ΟΙ ΑΘΗΝΑΙΟΙ.

Γεννήθηκα στο Ηράκλειο της Κρήτης. Ήρθα στην τελευταία τάξη στην Αθήνα για σπουδές, αφού εκείνη την εποχή τα φροντιστήρια ήταν μόνο εδώ. Έδωσα για το Πολυτεχνείο αλλά απέτυχα στις εξετάσεις, γιατί αρρώστησα από ασιατική γρίπη. Δεν είχα τι να κάνω και μου είπε κάποιος «δεν δίνεις και στη Φυσικομαθηματική»; Έδωσα και μπήκα, και έγινα κατά λάθος φυσικός. Αυτό, δηλαδή, που γίνεται με τους περισσότερους ανθρώπους. Κατά λάθος γινόμαστε αυτό που γινόμαστε. 

Θα έλεγα ότι δεν τη συμπαθούσα και πολύ τη Φυσική. Το προσωπικό μου δράμα είναι ότι δεν τη συμπαθούσα και μέσα στο πανεπιστήμιο. Άρχισα ν' ανακαλύπτω την ομορφιά της όταν πήγα ένα καλοκαίρι στον Δημόκριτο, που ήταν και πιο σύγχρονα τα πράγματα, και, βέβαια, όταν έφυγα για μεταπτυχιακές σπουδές στην Αγγλία. Θα δοκίμαζα ίσως και ν' αλλάξω επάγγελμα, αλλά δεν είχα το θάρρος. 
Φοβάμαι ότι είμαι λίγο σχιζοφρενικός. Έχω πάρα πολλά ενδιαφέροντα. Είμαι βέβαια επιτυχημένος ως επιστήμονας. Δεν ξέρω αν αυτό ήταν από τύχη, από εξυπνάδα ή από εγρήγορση. Όμως, πολύ αργά ανακάλυψα ότι θα ήθελα να παίζω ένα μουσικό όργανο. Θεωρώ μεγάλη μου αδυναμία ότι η ζωή μου κινήθηκε σε θεωρητικούς στόχους, πρακτικά πράγματα έμαθα πολύ λίγα. Θα ήθελα να ξέρω να διορθώνω ένα αυτοκίνητο. 
Έχω γνωρίσει πολλούς επιστήμονες που είναι περικλεισμένοι σε κάποια τείχη, αξιοθαύμαστα τείχη, αλλά αμφιβάλω αν γνωρίζουν τι γίνεται έξω από αυτά. Άλλοι πάλι δεν έχουν κανένα πρόβλημα να επικοινωνούν με τον πραγματικό κόσμο. Ως γενικότερη τάση, από τη μία η ενασχόληση με την επιστήμη σε απομακρύνει από τα καθημερινά, από την άλλη σε ανυψώνει. Η επικαιρότητα σήμερα είναι πικρή. Ειδικά στην Ελλάδα. Είναι μια πολύ ωραία διέξοδος να ασχολείσαι με αιώνια πράγματα και με μεγάλα ερωτήματα και όχι με τα σχόλια που ακούμε κάθε μέρα στην τηλεόραση. Ένας τρόπος να απομακρύνεται κανείς από όλα αυτά είναι να κάνει σπουδαία επιστήμη. 
Έχω εμπλακεί με τα πολύ ταπεινά, ορισμένες φορές από μια γνήσια επιθυμία να συμμετέχω. Δεν αδικώ τον εαυτό μου. Απογοητεύτηκα, αυτό είναι αλήθεια. Είχα πάντα μια εγρήγορση με τα πολιτικά. Συνδικαλιστής στα πανεπιστήμια, που, όπως όλος ο καλός ο κόσμος, είχα φάει ξύλο εκείνη την εποχή. Πάντα διατηρώ αυτό που λέμε ενδιαφέρον για την πολιτική. 
Πολιτική και Φυσική είναι τα δύο ακριβώς αντίθετα. Η πολιτική εξακολουθεί να κάνει τα ίδια σφάλματα, να κινείται στους ίδιους φαύλους κύκλους και πολλές φορές μού κάνει εντύπωση που οι πολιτικοί δεν το αντιλαμβάνονται. Στη Φυσική, αν κάτι επιβεβαιωθεί από το πείραμα πως είναι λάθος, αποβάλλεται για να βρεθεί μια καινούργια και πιο ικανοποιητική θεωρία. Η πολιτική δεν έχει αξίες, ενώ η Φυσική έχει αξίες και πολύ πόνο, για να βρεις την αλήθεια. 
Σε κρίσιμες στιγμές ακούω τις κραυγές αναζήτησης των διανοούμενων. Το καταπληκτικό είναι πως, όταν οι διανοούμενοι μιλήσουν ή όταν υποδείξουν μια λύση, τότε αυτή δεν γίνεται καθόλου ακουστή. Ούτε από τη βάση ούτε από την πολιτική εξουσία. Αυτό που λείπει δεν είναι η φωνή των διανοούμενων, είναι τα αυτιά για να την ακούσουν. Όσο πληθαίνει το σκοτάδι στην Ελλάδα, εμένα με απασχολεί το φως. Το σκοτάδι και το φως είναι μια σύγκριση που διατρέχει τους πολιτισμούς και τις θρησκείες. Το κακό είναι πως στη Φυσική τα όρια δεν είναι σκοτάδι ή φως. Πάμε σιγά σιγά από το φως στο σκοτάδι. Ακόμα και στο πιο βαθύ σκοτάδι υπάρχει λίγο φως. Αυτό αντανακλά την πραγματικότητα. Ποτέ δεν είναι κάτι τελείως μαύρο και ποτέ δεν είναι κάτι τελείως φωτεινό. Νομίζω ότι η φωτεινή πλευρά της ζωής, της τέχνης της επιστήμης είναι αυτή που καταξιώνει την πορεία του ανθρώπου σε έναν τελείως ασήμαντο πλανήτη. 
Ασχολούμαι τα τελευταία δέκα χρόνια με το φως. Η ερώτηση τι είναι το φως στην ουσία δεν έχει απαντηθεί ακόμη. Ξέρουμε πως επιδρά, ξέρουμε τις εξισώσεις του, ξέρουμε ότι είναι ηλεκτρομαγνητικό κύμα, αλλά το φωτόνιο, που είναι η μονάδα του φωτός, στην ουσία δεν το καταλαβαίνουμε. Πίστευα για πολύ καιρό ότι το φως το βλέπουμε. Η αλήθεια είναι ότι δεν βλέπουμε ποτέ το φως, βλέπουμε μόνο τις συνέπειές του. Κανείς δεν το έχει δει και ούτε θα το δει. Είναι τόσο αυτονόητο και απαραίτητο, αλλά αυτό που διδάσκει η επιστήμη είναι πως σε τελευταία ανάλυση δεν ξέρουμε τι ακριβώς είναι το φως. Και αυτό είναι το πιο συναρπαστικό. 
Η γνώση δεν έχει τέλος. Γίνεται σήμερα μια μεγάλη φασαρία για την «ενιαία θεωρία» στη Φυσική. Δηλαδή, μια σειρά από εξισώσεις που θα εξηγούν τα πάντα στον κόσμο. Πιστεύω πως υπάρχουν πράγματα που δεν θα μάθουμε ποτέ. Η γνώση επεκτείνεται διαρκώς και η τομή θα είναι να φτάσουμε επιτέλους σε κάποιο τέλος; Εγώ νομίζω ότι δεν θα τα καταφέρουμε. Το αποδεικνύει και η ιστορία της επιστήμης. Πολλά χρόνια προσπαθούμε να κατανοήσουμε το απέραντο σύμπαν. Η πρόοδος είναι εκπληκτική. Σήμερα, όμως, ξέρουμε πως όλο αυτό το σύμπαν που έχουμε ανακαλύψει είναι μόνο το 4% αυτό που υπάρχει. Το υπόλοιπο 96% δεν ξέρουμε τι έχει. Εκεί λοιπόν που νομίζαμε ότι φτάνουμε στο τέλος, βρισκόμαστε πάλι στην αρχή. Προσωπικά, αυτό μού προκαλεί απέραντη χαρά. Δεν θέλω να γνωρίζω ότι το τέλος είναι κοντά. Θα είναι αφόρητα πληκτικό. 
Επιστημονικό μου απωθημένο είναι να συνδέσω την ομορφιά της επιστήμης με την ομορφιά της τέχνης. Και η επιστήμη και η τέχνη είναι μορφές δημιουργίας. Ο επιστήμονας που θα βρει μια αλήθεια έχει την ίδια εσωτερική χαρά με το ζωγράφο που θα τελειώσει έναν πίνακα. Ο Πικάσο είπε πως «κανείς δεν ξέρει πότε τελειώνει ένας πίνακας». Το ίδιο αισθάνεται και ο φυσικός. Ακόμα και αν καταλήξει σε κάτι σημαντικό, ρωτά αμέσως αν αυτό είναι το τέλος; Συνήθως, πρέπει να πάει λίγο παρακάτω. 
Ποτέ δεν χάνεις καθόλου χρόνο. Έφαγα πάρα πολλά χρόνια της ζωής μου στα πεζοδρόμια. Απ' όλα αντλείς κάτι. Με πειράζουν ότι έχω μεγάλη οικειότητα με τα μικρόφωνα και τους λόγους. Δεν έχω κανένα πρόβλημα να διδάξω σε μεγάλα ακροατήρια ή να μιλήσω σε πολυπληθέστατο κοινό και αυτό είναι απόρροια της ταραχώδους φοιτητικής μου ζωής. Ποτέ δεν χάνει κανένας το χρόνο του, αρκεί να αισθάνεται εσωτερικά ότι κάτι τον κινεί. Ακόμα και οι χαμένες σπουδές είναι χρήσιμες. Σιγά σιγά κανείς ανακαλύπτει τα αληθινά του ενδιαφέροντα. Όσο ο εσωτερικός μας κόσμος είναι γνήσιος και βρίσκεται σε αναζήτηση, τότε η έννοια του χαμένου χρόνου μένει μόνο στο μυθιστόρημα του Προυστ. 
Άκουγα τελευταία ένα πολύ ζωηρό παιδί να λέει στο ραδιόφωνο πως το πείραμα του CERN θα αποδείξει την ύπαρξη του Θεού. Η ύπαρξη ή ανυπαρξία του Θεού δεν αποδεικνύεται με επιστημονικά πειράματα. Αυτό το αρχαίο ερώτημα υπερβαίνει τους πάντες. Απλά, ο καθένας δίνει την προσωπική του απάντηση. Εγώ μπορώ να το στηρίξω με μια πολύ γνωστή επιστημονική ιστορία: κάποιος μεγάλος μαθηματικός βρήκε πολύ σημαντικά πράγματα. Τον φώναξε τότε ο ηγέτης της εποχής και του είπε λίγο εκνευρισμένα: «Σας δίνω συγχαρητήρια, αλλά που είναι ο Θεός;». Του απάντησε πολύ απλά: «Ο Θεός, σεβαστέ μου κύριε, δεν μου χρειάστηκε στους λογαριασμούς μου». Αυτή είναι η μόνιμη απάντηση της επιστήμης. 

Παρασκευή, 20 Μαΐου 2016

Σαν σήμερα...1875 υπογράφεται στο Παρίσι η "Συνθήκη του Μέτρου".



Σαν σήμερα, στις 20 Μαΐου 1875, συνήλθε στο Παρίσι από εκπροσώπους 17 εθνών η Διεθνής Συνθήκη "Convention du Mètre" (Συνθήκη του Μέτρου). Τα κύρια καθήκοντα των αντιπροσώπων στο συνέδριο ήταν η αντικατάσταση των υφιστάμενων μονάδων για το "κιλό" και το "μέτρο", μονάδες που είχαν γίνει από τη Γαλλική Κυβέρνηση μετά τη Γαλλική Επανάσταση και η δημιουργία ενός οργανισμού για τη διαχείριση και συντήρηση των προτύπων για όλο τον κόσμο. 
Το συνέδριο συνήλθε σε μια εποχή έντονου παρασκηνίου, γιατί ήδη η Γαλλία είχε ηττηθεί και ταπεινωθεί στον Γαλλο-Πρωσικό πόλεμο λίγα χρόνια πριν. Παρά το γεγονός ότι η Γαλλία έχασε τον έλεγχο του μετρικού συστήματος, εξασφαλίστηκε αυτό να περάσει σε διεθνή και όχι γερμανικό έλεγχο και ότι η διεθνής έδρα θα βρισκόταν στο Παρίσι.

Η συνθήκη δημιούργησε τους παρακάτω οργανισμούς για την καθοδήγηση και τον συντονισμό των ενεργειών που έχουν σχέση με τη δημιουργία ενός ομοιόμορφου συστήματος μετρήσεων.

  • Την General Conference on Weights and Measures (CGPM) (Γενική Διάσκεψη Μέτρων και Σταθμών), μια διακυβερνητική διάσκεψη των επίσημων αντιπροσώπων των κρατών-μελών που είναι η ανώτατη αρχή για όλες τις δράσεις.
  • Την International Committee for Weights and Measures (CIPM) (Διεθνής Επιτροπή Μέτρων και Σταθμών), που αποτελείται από επίλεκτους επιστήμονες και μετρολόγους, που προετοιμάζει και εκτελεί τις αποφάσεις της CGPM και είναι υπεύθυνη για τον έλεγχο του BIPM.
  • Το International Bureau of Weights and Measures (BIPM) (Διεθνές Γραφείο Μέτρων και Σταθμών), ένα μόνιμο εργαστήριο και παγκόσμιο κέντρο επιστημονικής μετρολογίας, οι δράσεις του οποίου περιλαμβάνουν τη θεμελίωση βασικών προτύπων και κλιμάκων των κυριότερων φυσικών ποσοτήτων, όπως και τη συντήρηση των διεθνών πρότυπων μοντέλων.
Η αρχική απόφαση γράφτηκε στα Γαλλικά και η επίσημη γλώσσα σε όλα τα επίσημα έγγραφα αποφασίστηκε ότι θα είναι η γαλλική. Η επικοινωνία μεταξύ της BIPM και των κρατών μελών αποφασίστηκε να γίνεται ως εξής: 
στην περίπτωση της Γαλλίας, μέσω του Γάλλου υπουργού Εξωτερικών και στην περίπτωση όλων των άλλων μελών, μέσω του πρεσβευτή κάθε χώρας-μέλους που είναι στη Γαλλία. 
Η γαλλική κυβέρνηση προσέφερε στα μέλη της Συνθήκης το κτίριο Pavillon de Breteuil στη Σεβρ (κοντά στο Παρίσι) για να στεγαστεί το BIPM. Το Pavillon είχε κτιστεί το 1675 στο κτήμα Château de Saint-Cloud και ήταν κατοικία μεταξύ άλλων, του αυτοκράτορα Ναπολέοντα Γ'. Στη διάρκεια του Γαλλο-Πρωσικού πολέμου το κτήμα καταστράφηκε και το Pavillon έπαθε μεγάλες ζημιές. Μετά την απόφαση του συνεδρίου, το Pavillon αποκαταστάθηκε πλήρως και πλέον αποτελεί έδρα διακυβερνητικού οργανισμού, απολαμβάνοντας ίδια δικαιώματα με αυτά που έχει μια πρεσβεία. 

Η Συνθήκη αρχικά ασχολήθηκε μόνο με τις μονάδες της μάζας και του μήκους, αλλά το 1921, στην 6η συνεδρίαση της CGPM, η εντολή αναθεωρήθηκε και επεκτάθηκε ώστε να καλύψει όλες τις φυσικές μετρήσεις (ηλεκτρισμός, θερμότητα, ραδιενέργεια κλπ).
Το 1960, στην 11η συνεδρίαση της CGPM, το σύστημα μονάδων, όπως είχε διαμορφωθεί μέχρι τότε, αναθεωρήθηκε και ξεκίνησε η δημιουργία του "Διεθνούς Συστήματος Μονάδων" (SI).

Παρασκευή, 13 Μαΐου 2016

Σαν σήμερα...1894 γεννήθηκε η Marietta Blau.



Σήμερα σκοπεύω να γράψω για ένα πρόσωπο στο οποίο θα έπρεπε να είχα αναφερθεί κάμποσες μέρες πριν, αλλά δεν το έκανα λόγω σχόλης! Λέω λοιπόν ότι θα το θεωρούσα ασυγχώρητη παράλειψη να μη γράψω γι' αυτή τη Γυναίκα, μιας και την εποχή που έζησε, οι σημαντικές γυναίκες στο χώρο της Φυσικής ήσαν ολιγάριθμες.

Σαν σήμερα, στις 29 Απριλίου 1894 γεννήθηκε στη Βιέννη της Αυστρίας η Marietta Blau, πρωτοπόρος στην έρευνα της πυρηνικής φυσικής. 

Προερχόταν από μεσοαστική εβραϊκή οικογένεια και είχε μεγαλώσει σε μια περιοχή της Βιέννης όπου ζούσαν πολλοί Εβραίοι, όπως οι οικογένειες του Sigmund Freud και της Lise Meitner. Ο πατέρας της ήταν δικηγόρος.
Αφού ολοκλήρωσε το Γυμνάσιο Θηλέων που διατηρούσε στη Βιέννη η Ένωση για την Παρατεταμένη Εκπαίδευση των Γυναικών (Association for the Extended Education of Women), σπούδασε Φυσική και Μαθηματικά στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης από το 1914 μέχρι το 1918, σε μια εποχή που οι περισσότεροι άνδρες είχαν κληθεί για υπηρεσία στο στρατό (Α' παγκόσμιος πόλεμος). Τον Μάρτιο του 1919 πήρε το διδακτορικό της κι εκείνη την εποχή η ζωή στην Αυστρία είχε γίνει δύσκολη λόγω της εξαθλίωσης από τη διάλυση της Αυστροουγγαρίας και, ιδιαίτερα για τους Εβραίους, λόγω του αυξανόμενου αντισημιτισμού. 
Τα επόμενα δύο χρόνια η Blau εργάστηκε στη Γερμανία ασχολούμενη με προβλήματα που συνδέονταν με τις ακτίνες Χ, πρώτα σε μια βιομηχανική εταιρεία και στη συνέχεια στο Πανεπιστήμιο της Φρανκφούρτης
Το 1923 επέστρεψε στη Βιέννη για να φροντίσει τη μητέρα της και άρχισε να εργάζεται στο Radiuminstitut χωρίς μισθό. Το Radiuminstitut ήταν ένα ερευνητικό ινστιτούτο στη Βιέννη που είχε ιδρυθεί το 1910 από τον πλούσιο δικηγόρο Karl Kupelwieser και είχε ως αντικείμενο την έρευνα των ραδιενεργών στοιχείων, μετά τις ανακαλύψεις της Marie Curie. Εκείνη την εποχή δεν ήταν ασυνήθιστο για Φυσικούς να εργάζονται σε εθελοντική βάση, μιας και η Ακαδημία Επιστημών της Αυστρίας δεν είχε αρκετά κεφάλαια για τους μισθούς τους. Αυτό μπορεί να ήταν ένας από τους λόγους για τους οποίους ένα εξαιρετικά υψηλό ποσοστό των ατόμων που εργάζονταν στο Radiuminstitut ήταν γυναίκες. Πολλές από αυτές τις γυναίκες υποστηρίζονταν οικονομικά από τις οικογένειές τους, όπως ακριβώς και η  Marietta Blau. 

Εκείνη την εποχή τα σωματίδια που εκπέμπονταν σε πυρηνικές αντιδράσεις μπορούσαν να ανιχνευθούν μόνο με τη μέθοδο του σπινθηρισμού (scintillation method). Αυτή η μέθοδος στηριζόταν στο γεγονός ότι οι ραδιενεργές ακτίνες προκαλούσαν αναβοσβησίματα σε ειδικές οθόνες που μπορούσαν να παρατηρηθούν και μετρηθούν. Μόνο που οι μετρήσεις δεν ήταν αξιόπιστες. 
Τότε, στο Radiuminstitut εργαζόταν ο Σουηδός θαλάσσιος επιστήμονας Hans Pettersson, που ζήτησε από την Blau να διερευνήσει κατά πόσον οι επιπτώσεις των ραδιενεργών ακτίνων σε φωτογραφικό γαλάκτωμα θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την ανίχνευση αυτών των ακτίνων. Το 1925 η Blau δημοσίευσε την πρώτη της εργασία που απαντούσε στην ερώτηση του Pettersson. Τα επόμενα χρόνια δημοσίευσε πολλές εργασίες σχετικά με το φωτογραφικό αποτέλεσμα και την ποσοτικοποίηση των παρατηρήσεων για τα πρωτόνια και τα α-σωματίδιαΟ κύριος στόχος ήταν να γίνει διαχωρισμός των α-σωματιδίων και των πρωτονίων. Μετά την ανακάλυψη του νετρονίου από τον Chadwick το 1932, η Blau, συνεργαζόμενη με την πρώτη μεταπτυχιακή φοιτήτριά της και μετέπειτα στενή συνεργάτη της Hertha Wambacher, ανέπτυξε μια μέθοδο για την ανίχνευση και τον προσδιορισμό της ενέργειας αυτών των σωματιδίων. Αυτό επιτεύχθηκε με την προσαρμογή των φωτογραφικών γαλακτωμάτων στις απαιτήσεις της πυρηνικής έρευνας. Αυτή η "φωτογραφική μέθοδος" χρησιμοποιήθηκε από την Blau και για την ανίχνευση κοσμικών ακτίνων, μια πολύ σημαντική ανακάλυψη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature. Η μέθοδος αυτή αργότερα ονομάστηκε "αποσύνθεση αστεριών" (disintegration stars) και αντιμετωπίστηκε με μεγάλο ενδιαφέρον από τους θεωρητικούς φυσικούς.
Γι' αυτή τη μέθοδο ("φωτογραφική"), το 1937, οι δύο γυναίκες έλαβαν το πιο διάσημο επιστημονικό βραβείο στην Αυστρία, το Βραβείο Lieben

Μετά την προσάρτηση της Αυστρίας στη ναζιστική Γερμανία (Anschluss), όλοι οι Εβραίοι επιστήμονες εκδιώχθηκαν από το Radiuminstitut και τη θέση της Blau κατέλαβε η Wambacher, που από νεαρή ηλικία είχε υποστηρίξει δεξιές πολιτικές οργανώσεις. 

Το καλοκαίρι του 1938 η Blau έλαβε πρόσκληση να διδάξει στο Escuela Superior de Ingeniería Mecánica y Eléctrica (ESIME) στο Μεξικό, ένα τμήμα του νεοσύστατου Instituto Nacional Politécn ICO (IPN), κατόπιν σύστασης του Αϊνστάιν, που ήδη είχε διαφύγει στις ΗΠΑ. Εκείνη δέχτηκε την πρόσκληση να πάει στο Μεξικό με τη μητέρα της, καθώς ήταν εξαιρετικά δύσκολο για τους πρόσφυγες να αποκτήσουν θεώρηση για οποιαδήποτε χώρα στον κόσμο. Καθώς ήταν η μοναδική γυναίκα που εργαζόταν στο ESIME, είχε πολλά προβλήματα και καμία ευκαιρία για επιστημονική εργασία. Μη μπορώντας να εργαστεί στον δικό της τομέα έρευνας, άρχισε να μελετά τα προβλήματα που συνδέονται με τη γεωγραφική θέση του Μεξικού, όπως η επίδραση της ηλιακής ακτινοβολίας σε έναν πληθυσμό που ζει σε μεγάλο υψόμετρο σε μια τροπική ζώνη. Μελέτησε επίσης τη ραδιενέργεια σε μέταλλα και πηγές, σε διάφορα μέρη της χώρας. Ενώ ήταν στο Μεξικό, μακριά από τα κέντρα πυρηνικής έρευνας, η "φωτογραφική μέθοδος" που πρώτη ανέπτυξε, χρησιμοποιήθηκε για νέες ανακαλύψεις στην πυρηνική φυσική.  

Το 1944, μετά το θάνατο της μητέρας της, η Blau μετανάστευσε στη Νέα Υόρκη στις ΗΠΑ, όπου ζούσε ο αδελφός της. Άρχισε να εργάζεται στο τμήμα έρευνας μιας βιομηχανικής εταιρείας, όπου ανέπτυξε πολλές συσκευές οι οποίες χρησιμοποιούσαν ραδιενεργά ισότοπα και κατέθεσε διπλώματα ευρεσιτεχνίας για ορισμένα από αυτά. Όμως δεν ήταν πολύ ευχαριστημένη με αυτό το είδος της εργασίας και άρχισε να ψάχνει για μια άλλη θέση, ειδικά όταν η εταιρεία μεταφέρθηκε στη Janesville, μια μικρή πόλη στο Ουισκόνσιν, όπου ένιωθε εντελώς απομονωμένη. 
Το 1948 αποδέχτηκε πρόταση του Πανεπιστημίου Columbia να εργαστεί ως επιστημονικό μέλος του προσωπικού του. Ως ειδική στην ανίχνευση σωματιδίων με φωτογραφικά γαλακτώματα, η δουλειά της εκεί είχε να κάνει με την ανάπτυξη ενός προγράμματος έρευνας με τη χρήση αυτής της μεθόδου για τη διερεύνηση των σωματιδίων που παράγονται από τους αντιδραστήρες σχάσης
Δύο χρόνια μετά πήρε θέση στο Brookhaven National Laboratory, όπου τέτοια σωματίδια παράγονταν με μηχανές ακόμη υψηλότερης ενέργειας.

Το 1950, για την ανακάλυψη της μεθόδου "disintegration stars", κατόπιν εισήγησης του Erwin Schrödinger, η Blau και η Wambacher προτάθηκαν για το Νόμπελ Φυσικής, που όμως πήρε ο Cecil Powell για την ανακάλυψη του πιονίου με τη βοήθεια της φωτογραφικής μεθόδου. Στην αυτοβιογραφία του ο Powell έγραψε ότι έμαθε για τη φωτογραφική μέθοδο από τον Walter Heitler, ο οποίος γνώριζε προσωπικά την Blau.

Το 1956 άφησε το Brookhaven και βρήκε θέση στο Πανεπιστήμιο του Μαϊάμι, όπου συνέχισε την έρευνα της στη σωματιδιακή φυσική, εκπαιδεύοντας παράλληλα μερικούς νέους φυσικούς που εργάζονταν εκεί. 

Το 1960 η Blau αποφάσισε να επιστρέψει στη Βιέννη, εν μέρει επειδή ένιωσε νοσταλγία και εν μέρει για λόγους υγείας. Εκεί, επανήλθε στο Radiuminstitut και πάλι χωρίς μισθό, ασχολούμενη με την καθοδήγηση μεταπτυχιακών φοιτητών που οι εργασίες τους ήταν στη φυσική υψηλών ενεργειών. Όμως παρέμεινε στο περιθώριο, επειδή ήταν πολύ απογοητευμένη βλέποντας πρόσωπα, όπως ο Georg Stetter, που είχαν συνεργαστεί με τους ναζί, να έχουν ενεργό ρόλο στο πανεπιστήμιο.  
Το 1962 τιμήθηκε με το Βραβείο Schrödinger από την Ακαδημία των Επιστημών της Αυστρίας, αλλά την ίδια εποχή δεν δέχτηκαν να γίνει αντεπιστέλλον μέλος της.

Η Marietta Blau πέθανε από καρκίνο στις 27 Ιανουαρίου 1970 στη Βιέννη, σε ηλικία 76 ετών. 

Κλείνοντας, νομίζω ότι η απάντηση που έδωσε η Blau στην ερώτηση ενός από τους καθηγητές της, εάν υπήρχε δυνατότητα να γίνει μια Υφηγητής, ήταν πολύ χαρακτηριστική για τα προβλήματα που είχε να αντιμετωπίσει σε όλη της τη ζωή: "Το να είσαι εβραία και γυναίκα είναι πάρα πολύ, υπάρχει μικρή πιθανότητα".

Πηγή: Today in Science History

Σάββατο, 30 Απριλίου 2016

Ευχές για το Πάσχα.



Καλοί  μου  αναγνώστες,

Τη μέρα της Ανάστασης δε θα βρεθώ μαζί σας, ας γίνει η σκέψη μου φωτιά ν’ ανάψει το κερί σας. 

Τετάρτη, 27 Απριλίου 2016

Σαν σήμερα...1942 γεννήθηκε ο κοσμοναύτης Valeri Polyakov.



Σαν σήμερα, στις 27 Απριλίου 1942, γεννήθηκε ο Ρώσος κοσμοναύτης Βαλερί Βλαντιμίροβιτς Πολιακόφ (ρωσικά Валерий Владимирович Поляков) στην Τούλα της τότε Σοβιετικής Ένωσης. Το αρχικό του όνομα ήταν Βαλερί Ιβάνοβιτς Κορσούνοφ, όμως το άλλαξε μετά την υιοθέτησή του, το 1957.  
Το 1959, αφού τελείωσε το Γυμνάσιο No 4 στην Τούλα, γράφτηκε στο I. M. Sechenov 1ο Ιατρικό Ινστιτούτο της Μόσχας, απ' όπου πήρε και το διδακτορικό του. Στη συνέχεια, ειδικεύτηκε στην αεροναυτική ιατρική και από το 1964 αφοσιώθηκε στην ιατρική του διαστήματος, μετά την πτήση του Boris Yegorov, πρώτου γιατρού κοσμοναύτη με το διαστημόπλοιο Voskhod 1.

Ο Πολιακόφ κατέχει μέχρι σήμερα το ρεκόρ μακρύτερης μοναχικής συνεχούς παραμονής στο διάστημα για 438  περίπου ημέρες (8 Ιανουαρίου 1994 - 22 Μαρτίου 1995), στο Ρωσικό διαστημικό σταθμό Mir.
Επελέγη ως κοσμοναύτης με την Ιατρική Ομάδα 3 στις 22 Μαρτίου 1972 κι έκανε το πρώτο διαστημικό του ταξίδι με το Soyuz TM-6 το 1988. Τότε παρέμεινε στο διάστημα 240 ημέρες, 22 ώρες και 34 λεπτά (28 Αυγούστου 1988 - 27 Απριλίου 1989) κι επέστρεψε με το διαστημόπλοιο Soyuz TM-7.
Η επόμενη διαστημική πτήση του, που ήταν και η μεγαλύτερη, έγινε με το διαστημόπλοιο Soyuz TM-18 κι επέστρεψε με το διαστημόπλοιο Soyuz TM-20, μετά από 437 ημέρες, 17 ώρες και 58 λεπτά.
Μ' αυτές τις δύο πολύμηνες αποστολές παρέμεινε συνολικά στο διάστημα 679 ημέρες. Αυτός ο χρόνος αποτελούσε ρεκόρ συνολικής παραμονής στο διάστημα μέχρι τις 13 Αυγούστου 1999, όταν ο Ρώσος Sergei Avdeyev, με 3 συνολικά αποστολές, συμπλήρωσε 748 ημέρες. Σήμερα αυτό το ρεκόρ κατέχει ο επίσης Ρώσος κοσμοναύτης Gennady Padalka με 879 ημέρες συνολικής παραμονής στο διάστημα.

Κατά τη διάρκεια της μακρόχρονης παραμονής του Πολιακόφ στο διάστημα, εξετάστηκε η αντίδραση του ανθρώπινου σώματος σε περιβάλλον μικροβαρύτητας. Λόγω της ιατρικής ιδιότητάς του, υπήρχε δυνατότητα καλύτερης συνεννόησης με τους επιβλέποντες του προγράμματος. Υπήρχε μια συνεχής ιατρική μελέτη της συμπεριφοράς (σωματικής και ψυχολογικής) του Πολιακόφ πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την πτήση του (ακόμη και για μεγάλο διάστημα μετά από αυτήν) προκειμένου τα στοιχεία να μπορούν να συγκριθούν. Ένας σημαντικός λόγος για μια τέτοια μελέτη ήταν η πρόβλεψη της ανθρώπινης συμπεριφοράς σε μακρινά διαστημικά ανθρώπινα ταξίδια, όπως π.χ. στον Άρη. 

Τον Ιούνιο 1995 αποχώρησε από τη θέση του ως κοσμοναύτης. Το 1999 συμμετείχε στο πειραματικό πρόγραμμα SFINCSS-99 (Simulation of Flight of International Crew on Space Station - Προσομοίωση πτήσης διεθνούς πληρώματος στον Διαστημικό Σταθμό).
Τώρα εργάζεται ως αναπληρωτής διευθυντής στο υπουργείο Δημόσιας Υγείας στη Μόσχα και είναι αρμόδιος για τον έλεγχο των ιατρικών επιπτώσεων στους κοσμοναύτες από τη συμμετοχή τους στις μακρόχρονες διαστημικές αποστολές. Έχει τιμηθεί με πλειάδα βραβείων και μεταλλίων από τη Ρωσία και άλλες χώρες.


Δευτέρα, 25 Απριλίου 2016

Σαν σήμερα...1900 γεννήθηκε ο Wolfgang Pauli.



Σαν σήμερα, στις 25 Απριλίου 1900, γεννήθηκε στη Βιέννη της Αυστρίας (τότε Αυστροουγγαρία) ο Wolfgang Ernst Pauli. Η οικογένεια του πατέρα του προερχόταν από διακεκριμένη Εβραϊκή οικογένεια της Πράγας, αλλά ο πατέρας του είχε γίνει καθολικός λίγο πριν το γάμο του. Ο ίδιος ο Wolfgang μεγάλωσε ως καθολικός χριστιανός. Το δεύτερο όνομά του "Ernst" προερχόταν από το όνομα του νονού του Ernst Mach.
Το 1918 τελείωσε το Γυμνάσιο Döblinger της Βιέννης και γράφτηκε στο Πανεπιστήμιο Ludwig-Maximilians του Μονάχου. Δύο μόλις μήνες μετά την αποφοίτησή του από το Γυμνάσιο δημοσίευσε την πρώτη του εργασία σχετικά με την Γενική Θεωρία της Σχετικότητας του Άλμπερτ Αϊνστάιν. Τον Ιούλιο του 1921, εργαζόμενος με την καθοδήγηση του Arnold Sommerfeld, πήρε το διδακτορικό του με θέμα την κβαντική θεωρία του ιονισμένου διατομικού υδρογόνου.

Στη συνέχεια ο Pauli εργάστηκε ένα χρόνο στο Πανεπιστήμιο του Göttingen ως βοηθός στον Max Born και τον επόμενο χρόνο πήγε στην Κοπεγχάγη στο Ινστιτούτο Θεωρητικής Φυσικής (αργότερα το 1965 ονομάστηκε Ινστιτούτο Niels Bohr). Από το 1923 μέχρι το 1928 ήταν λέκτορας στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου. Την περίοδο αυτή ασχολήθηκε ιδιαίτερα με την εξέλιξη της μοντέρνας θεωρίας της κβαντικής μηχανικής. Το 1928 έγινε καθηγητής Θεωρητικής Φυσικής στο Πολυτεχνείο (ETH) της Ζυρίχης. Παράλληλα ήταν επισκέπτης καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Michigan το 1931 και στο Ινστιτούτο Προχωρημένων Σπουδών στο Princeton το 1935.  

Στο τέλος του 1930, αμέσως μετά την δημοσίευση της εργασίας του για το νετρίνο και το διαζύγιό του, υπέστη σοβαρή ψυχολογική κατάρρευση, μια κατάσταση που τον οδήγησε στο ντιβάνι του ψυχαναλυτή Carl Jung, που ζούσε επίσης στη Ζυρίχη. Η γνωριμία Pauli-Jung έδωσε την ευκαιρία στον μεν Jung να μελετήσει τα όνειρα που του περιέγραφε ο Pauli, στον δε Pauli να ασχοληθεί επιστημονικά και να συνεισφέρει στην ερμηνεία των βαθύτερων σκέψεών του. Ένα μεγάλο μέρος των συζητήσεων που εδημιουργούντο στη διάρκεια αυτών των συναντήσεων έχουν δημοσιευθεί στην αλληλογραφία των Pauli-Jung και στο "Atom and Archetype", όπου αναλύονται πάνω από 400 όνειρα του Pauli. 

Το 1940 εγκαταστάθηκε στις ΗΠΑ και εργάστηκε ως καθηγητής Θεωρητικής Φυσικής στο Ινστιτούτο Προχωρημένων Σπουδών του Princeton. Τo 1946, μετά τον πόλεμο, έγινε πολίτης των ΗΠΑ, αλλά προτίμησε να εγκατασταθεί στη Ζυρίχη, όπου πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της υπόλοιπης ζωής του, παίρνοντας και την Ελβετική υπηκοότητα το 1949.

Στη διάρκεια της καριέρας του, ο Pauli συνέβαλλε σημαντικά στην εξέλιξη της κβαντικής μηχανικής. Δεν δημοσίευε πολλές εργασίες, αλλά προτιμούσε ν' αλληλογραφεί με στενούς συνεργάτες και φίλους, όπως ο Bohr και ο Heisenberg
Το 1924 πρότεινε ένα νέο κβαντικό αριθμό με 2 πιθανές τιμές για να μπορέσει να λύσει το πρόβλημα της ασυμφωνίας ανάμεσα στο παρατηρούμενο μοριακό φάσμα και την αναπτυσσόμενη θεωρία της κβαντικής μηχανικής. 

Σίγουρα ο Pauli είναι περισσότερο γνωστός για τη διατύπωση της αρχής της απόκλισης (απαγορευτική αρχή του Pauli) στην οποία για πρώτη φορά στην κβαντική μηχανική λαμβάνεται υπόψη το σπιν

Το 1926, αφού ο Heisenberg είχε δημοσιεύσει τις βασικές αρχές της νεότερης κβαντικής μηχανικής, ο Pαuli χρησιμοποίησε αυτή τη θεωρία για να ερμηνεύσει το παρατηρούμενο φάσμα του ατόμου του υδρογόνου. Αυτό το αποτέλεσμα έπαιξε σημαντικό ρόλο στην διασφάλιση της αξιοπιστίας της θεωρίας του Heisenberg. 
Στον Pauli οφείλεται η πρώτη υπόθεση ως προς την ύπαρξη του νετρίνου το 1930. Διατύπωσε πρώτος την θεωρία ύπαρξης των νετρίνων σε μία προσπάθεια να δικαιολογήσει την απώλεια της ενέργειας που παρατηρείται κατά τη διάσπαση ραδιενεργών υλικών. Η αλληλεπίδραση των σωματιδίων αυτών με την ύλη είναι τόσο περιορισμένη, που οι φυσικοί χρειάσθηκαν σχεδόν 30 χρόνια για να τη διαπιστώσουν πειραματικά.

Το 1931 βραβεύθηκε με το μετάλλιο Lorentz.  
Το 1945, μετά από πρόταση του Αϊνστάιν, πήρε το βραβείο Nobel Φυσικής "για την ανακάλυψη της αρχής της απόκλισης, επίσης καλούμενης αρχή του Pauli". 
Το 1958 βραβεύτηκε με το μετάλλιο Max Planck.

Ο Pauli είναι μεταξύ εκείνων που συνέβαλλαν περισσότερο στη μελέτη της ενοποίησης της θεωρίας της σχετικότητας με την κβαντική μηχανική, κεντρικό πρόβλημα της σύγχρονης Φυσικής.

Όμως ο Wolfgang Pauli έχει χαρακτηριστεί και ως "καταραμένος" νομπελίστας. Ο λόγος ήταν γιατί κάποιες φορές, όταν περπατούσε σ' ένα χώρο, κάτι κακό συνέβαινε. Έσπαγαν πράγματα γύρω του. Ο εξοπλισμός δεν δούλευε. Αυτό που "προκαλούσε" έχει πλέον αποκτήσει το όνομα "Pauli effect" (αποτέλεσμα Πάουλι). Αν και θα μπορούσε εύκολα να εξηγηθεί ως σύμπτωση, κάποια πρόσωπα της επιστημονικής κοινότητας, συμπεριλαμβανομένου και του ίδιου του Pauli, πίστευαν ότι η κατάρα ήταν πραγματική.

Υπάρχουν αμέτρητες ιστορίες. Στο πανεπιστήμιο του Göttingen, το 1920, ένα σημαντικό τμήμα του εξοπλισμού ανατινάχτηκε, καθώς ο επιστήμονας άλλαζε τρένο. Στα εγκαίνια του Ινστιτούτου της Ζυρίχης, το 1948, ένα πολύτιμο κινεζικό βάζο έσπασε, όταν ο Pauli μπήκε στην αίθουσα. Μια άλλη ιστορία λέει ότι συνάδελφοι φυσικοί του Pauli είχαν προγραμματίσει μια φάρσα στην οποία ένας πολυέλαιος θα έπεφτε όταν εκείνος θα έμπαινε στο δωμάτιο, αλλά η φάρσα δεν λειτούργησε, αποδεικνύοντας την επίδραση στην κακοτυχία του φυσικού. Όλα αυτά έπαιξαν σημαντικό ρόλο στο να απαγορευτεί η είσοδός του στο εργαστήριο του βραβευμένου με Νόμπελ, Otto Stern.

Ένα άλλο γεγονός που επέδρασε στην μετέπειτα συμπεριφορά του ήταν, όπως προανέφερα, η εγκατάλειψή του από τη σύζυγό του, 11 μόλις μήνες μετά το γάμο τους, μ' έναν χημικό, συνάδελφό του. Λέγεται ότι σχολιάζοντας ο Pauli αυτό το χωρισμό είχε πει «Να τα έφτιαχνε μ' έναν ταυρομάχο θα μπορούσα να αναμετρηθώ μαζί του, αλλά μ' έναν απλό χημικό...».  Ξαναπαντρεύτηκε το 1934.

Πολλές από τις ιδέες και τα αποτελέσματα στα οποία είχε καταλήξει ο Pauli ποτέ δεν δημοσιεύθηκαν. Αρκετά από αυτά εμφανίζονταν σε γράμματα και διακινούνταν στον επιστημονικό κόσμο από τους παραλήπτες τους. Είναι ο μόνος για τον οποίο ο Αϊνστάιν είχε δηλώσει επίσημα ότι τον θεωρούσε άξιο διάδοχό του. 
Το 1958, έσπασε  η πολύ καλή φιλία και επιστημονική συνεργασία που είχε με τον Heisenberg, όταν αναφέρθηκε απλά "βοηθός του καθηγητή Heisenberg" από το δελτίο τύπου, μετά την ανακοίνωση μιας εργασίας που είχαν κάνει μαζί, στο Göttingen.
Ο Pauli το 1953 ψηφίστηκε ως εξωτερικό μέλος της Royal Society του Λονδίνου και το 1958 έγινε εξωτερικό μέλος της Ολλανδικής Βασιλικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών.

Πέθανε στις 15 Δεκεμβρίου 1958 στη Ζυρίχη, σε ηλικία 58 ετών.