Παρασκευή, 18 Ιανουαρίου 2019

Εισαγωγή στη Θερμοδυναμική - Έργο παραγόμενο από αέριο (pptx).




Φυσική Β' Λυκείου Θετικού Προσανατολισμού

Συνεχίζω παρουσιάζοντας μια καινούρια ανάρτηση pptx, από την ύλη Φυσικής της Β' Λυκείου Θετικού Προσανατολισμού.

Στην ανάρτηση υπάρχει παρουσίαση της θεωρίας μέσα από ένα συνδυασμό κειμένου, εικόνων και υπερσυνδέσεων. Όποια λέξη ή φράση εμφανίζεται υπογραμμισμένη σε μια διαφάνεια, σημαίνει πως έχει υπερσύνδεση. 
Παρακάτω δίνω ορισμένες οδηγίες για την καλύτερη λειτουργία και χρήση των διαφανειών μιας παρουσίασης pptx. Αυτό θα γίνεται σε κάθε παρόμοια ανάρτηση.

Όταν το pptx είναι σε κατάσταση προβολής, βάζοντας το δείκτη του ποντικιού στην υπογραμμισμένη λέξη ή φράση, εμφανίζεται το "χεράκι", οπότε κάνοντας αριστερό κλικ εκεί, οδηγείστε συνήθως σε μια προσομοίωση ή βίντεο που έχει σχέση κι εξυπηρετεί την καλύτερη κατανόηση του συγκεκριμένου μαθήματος. Γι' αυτή τη διαδικασία χρειάζεται να υπάρχει σύνδεση με το διαδίκτυο.

Μετά την ανάπτυξη της θεωρίας, δίνονται διαδικτυακές διευθύνσεις-παραπομπές, όπου μπορείτε να βρείτε επιπλέον χρήσιμο εκπαιδευτικό υλικό προερχόμενο από συναδέλφους και εκπαιδευτικά ιδρύματα.
Στις τελευταίες διαφάνειες κάθε ανάρτησης υπάρχουν ερωτήσεις (διαφόρων τύπων) και ασκήσεις σχετικές με το θέμα της ανάρτησης. 

Οι αναρτήσεις pptx μπορούν να χρησιμοποιηθούν άμεσα από κάθε συνάδελφο, αρκεί να έχει κατεβάσει στον υπολογιστή του κάποιο πρόγραμμα που υποστηρίζει το powerpoint (Office ή κάτι άλλο). 
Για την παρουσίαση κάθε διαφάνειας έχω επιλέξει κάποιο χρονισμό. Γι' αυτό ο (η) χρήστης του υλικού καλό θα ήταν να έχει μελετήσει με προσοχή τον τρόπο που το κείμενο και οι εικόνες αλληλοδιαδέχονται, πριν το χρησιμοποιήσει. 
Υπάρχει περίπτωση κάποια σύμβολα να μην προβάλλονται σωστά στην οθόνη του δικού σας υπολογιστή. Ο πιο πιθανός λόγος γι' αυτό είναι η διαφορετική έκδοση του Office (pptx). Χρησιμοποιώ το MS Office 2016. 

Οι αναρτήσεις δεν είναι κωδικοποιημένες, για να μπορεί ο (η) συνάδελφος να επιφέρει αλλαγές που κρίνει ότι βελτιώνουν την εκπαιδευτική προσέγγιση του θέματος. Η αναφορά από τον (την) χρήστη, του ονόματός μου ως δημιουργού της παρουσίασης, θα με τιμούσε ιδιαίτερα! 
Εννοείται, ότι η χρήση κάθε ανάρτησης pptx δεν αφορά την εμπορική εκμετάλλευσή της. 

Μέχρι το τέλος της σχολικής χρονιάς (καλά να είμαστε!), θ' ακολουθήσω μια παρόμοια διαδικασία για την ανάρτηση των υπολοίπων κεφαλαίων Φυσικής, όλων των τάξεων του Λυκείου. 

Β' Λυκείου Θετικού Προσανατολισμού:  Εισαγωγή στη Θερμοδυναμική-Έργο παραγόμενο από αέριο  (24 διαφάνειες)   ΕΔΩ.

Καλή συνέχεια στις προσπάθειές σας.

Πέμπτη, 17 Ιανουαρίου 2019

Σαν σήμερα ... 1929, ο Edwin Hubble ανακοινώνει ότι το σύμπαν διαστέλλεται.


Edwin Powell Hubble

Σαν σήμερα, στις 17 Ιανουαρίου 1929, ο Edwin Powell Hubble ανακοίνωσε μια εργασία  του με τίτλο "A relation between distance and radial velocity among extra-galactic nebulae" ("Μια σχέση ανάμεσα στην απόσταση και στην ακτινική ταχύτητα των εξωγαλαξιακών νεφελωμάτων") που έδειχνε ότι το σύμπαν διαστέλλεται.  

Το 1929, ο Hubble εργαζόμενος με τον Milton Humason στα παρατηρητήρια Carnegie  στην Pasadena της Καλιφόρνια, μέτρησε τις ερυθρές μετατοπίσεις ενός αριθμού μακρινών γαλαξιών. Επίσης μέτρησε τις σχετικές αποστάσεις τους μετρώντας τη φαινόμενη λαμπρότητα μιας ομάδας μεταβλητών αστέρων που ονομάζεται Κηφείδες. Όταν σχεδίασε (γραφική παράσταση) την μετατόπιση προς το ερυθρό σε συνάρτηση με τη σχετική απόσταση, βρήκε ότι η μετατόπιση προς το ερυθρό των μακρινών γαλαξιών αυξανόταν ως γραμμική συνάρτηση της απόστασής των. 
Η μόνη εξήγηση για αυτήν την παρατήρηση είναι ότι το σύμπαν διαστέλλεται.

Γραφική παράσταση
"Απόσταση (γαλαξία) - Ταχύτητα (απομάκρυνσης γαλαξία)".

Μόλις οι επιστήμονες κατανόησαν ότι το σύμπαν διαστέλλεται, αμέσως κατάλαβαν ότι αυτή η διαστολή θα ήταν μικρότερη στο παρελθόν. Σε κάποια στιγμή στο παρελθόν, όλο το σύμπαν θα ήταν μόνο ένα σημείο. Αυτό το σημείο, που αργότερα ονομάστηκε Big Bang, ήταν η αρχή του σύμπαντος, όπως την αντιλαμβανόμαστε σήμερα. 

Βέβαια, δεν ήταν ο Hubble αυτός που ανακάλυψε την μετατόπιση προς το ερυθρό (φαινόμενο Doppler) των φασμάτων των μακρινών γαλαξιών. Αυτή είχε παρατηρηθεί από τον Vesto Slipher στο Αστεροσκοπείο Lowell τη δεκαετία του 1910, αλλά ήταν σχετικώς άγνωστη (είχε δημοσιευτεί το 1917)

Μια μορφή του διαστελλόμενου σύμπαντος.

Συνδυάζοντας τις δικές τους μετρήσεις των γαλαξιακών αποστάσεων με εκείνες των μετατοπίσεων προς το ερυθρό του Slipher που αντιστοιχούσαν στους ίδιους γαλαξίες, οι Hubble και Humason ανακάλυψαν την προσεγγιστική αναλογία τους στο δείγμα των 46 γαλαξιών που είχαν μελετήσει και υπολόγισαν τη σταθερά της αναλογίας σε 500 km/sec/Mpc, μία τιμή πολύ υψηλότερη από τη σήμερα αποδεκτή (περίπου 68 km/sec/Mpc), εξαιτίας σφάλματος στον υπολογισμό των αποστάσεων.

Αυτός ο νόμος της αναλογίας είναι σήμερα γνωστός στην Αστρονομία ως Νόμος του  Hubble και η σταθερά της αναλογίας του ως σταθερά του Hubble

Ο νόμος του Hubble εκφράζεται από τη σχέση:   υ = H.r  όπου: υ η ταχύτητα διαστολής του σύμπαντος,  H0 η σταθερά του Hubble και η απόσταση του παρατηρητή από τον γαλαξία.

Ο θόλος του τηλεσκοπίου των 100 ιντσών στο Αστεροσκοπείο
του όρους Ουίλσον. 

Το 1998, δύο ανεξάρτητα προγράμματα, το Supernova Cosmology Project και η High-Z Supernova ερευνητική ομάδα, έλαβαν ταυτόχρονα αποτελέσματα που παρουσίαζαν μια εντελώς απροσδόκητη επιτάχυνση της διαστολής του σύμπαντος με τη χρήση του μακρινού σουπερνόβα τύπου Ιa (τύπος ουάν έι) ως οδηγό. Τρία μέλη αυτών των δύο ομάδων στη συνέχεια τιμήθηκαν με βραβεία Νόμπελ για την ανακάλυψή τους. 

Αξίζει να αναφέρουμε πως παρότι ο Hubble πέρασε στην ιστορία ως ο άνθρωπος που κατάλαβε πρώτος ότι το σύμπαν δεν είναι στατικό αλλά συνεχώς διαστέλλεται, στην πραγματικότητα, την πρωτιά είχε ανεπίσημα δύο χρόνια πριν (1927) ο Βέλγος αβάς και αστρονόμος Georges Lemaître, ο οποίος όμως έκανε το "λάθος" να δημοσιεύσει την ανακάλυψή του στα Γαλλικά, σε μια μάλλον άγνωστη Βελγική επιστημονική επιθεώρηση, την Annales de la Societe Scientifique de Bruxelles (Χρονικά της Επιστημονικής Ένωσης των Βρυξελλών). 

Ο αβάς Georges Lemaître με τον Άλμπερτ Αϊνστάιν.

  • "Πόσο μεγάλο θα γίνει το σύμπαν και πότε;", ένα κείμενο από το physics4u
  • "Η σκοτεινή ενέργεια και η διαστολή του σύμπαντος", βίντεο από τον ιστότοπο Αστρόνιο.
  • "Πως υπολογίζεται η ηλικία του σύμπαντος", ένα κείμενο από το physicsgg

Τρίτη, 15 Ιανουαρίου 2019

Σαν σήμερα ... 1803, γεννήθηκε ο Ντάνιελ Ρούμκορφ.


Heinrich Daniel Rühmkorff

Σαν σήμερα, στις 15 Ιανουαρίου 1803, γεννήθηκε στο Ανόβερο της Γερμανίας ο Heinrich Daniel Rühmkorff (ή Ruhmkorff, άλλαξε το "ü" σε "u" την εποχή που μετακόμισε από τη Γερμανία στο εξωτερικό-Χάινριχ Ντάνιελ Ρούμκορφ), που ήταν κατασκευαστής επιστημονικών οργάνων και το όνομά του έμεινε στην ιστορία γιατί κατασκεύασε ένα επαγωγικό πηνίο που είναι γνωστό ως "πηνίο Ruhmkorff".


Σχέδιο πηνίου Ρούμκορφ.

Μετά από τη μαθητεία του κοντά σ' έναν Γερμανό μηχανικό, σε ηλικία 18 ετών μετακόμισε στο Παρίσι όπου ξεκίνησε να κατασκευάζει ηλεκτρικές συσκευές. Το 1824 μετακινήθηκε στην Αγγλία. Κάποιες βιογραφίες του λένε ότι συνεργάστηκε με τον εφευρέτη Joseph Bramah, αλλά αυτό είναι απίθανο, δεδομένου ότι ο Bramah πέθανε το 1814. Ωστόσο, μπορεί να εργάστηκε για την εταιρεία Bramah
Το 1827 επέστρεψε στο Ανόβερο, αλλά δεν κάθισε πολύ. Σύντομα εγκαταστάθηκε στο Παρίσι όπου εργάστηκε στο εργαστήριο κατασκευής επιστημονικού εξοπλισμού του Charles Chevalier.


Παλαιά διαφήμιση πηνίων Ruhmkorff και σωλήνων Geissler.

To 1841, o καθηγητής Φυσικής Antoine Philibert Masson και ο Louis Bréguet  παρουσίασαν στην Ακαδημία Επιστημών στο Παρίσι μια εργασία με τίτλο "Mémoire sur l' induction" ("Αναφορά στην Επαγωγή") όπου περιέγραφαν τα πειράματα που είχαν κάνει χρησιμοποιώντας πηνία ηλεκτρομαγνητικής επαγωγής που είχε ανακαλύψει ο Faraday από το 1831. 

Μικρό γερμανικό πηνίο Ruhmkorff (8cmx15cm)
με σωλήνα Geissler των αρχών του 20ου αιώνα.

Ο Ruhmkorff άρχισε να ενδιαφέρεται για την κατασκευή επαγωγικών πηνίων και επιδιώκοντας τη βελτίωσή τους, παρουσίασε το 1851 ένα πρώτο πηνίο το οποίο κατοχύρωσε με Γαλλικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας.   

Η κατασκευή ήταν μια γεννήτρια που επέτρεπε να παράγει πολύ υψηλές τάσεις, της τάξης των δεκάδων χιλιάδων βολτ, από το συνεχές ρεύμα μιας μπαταρίας. Στο επαγωγικό πηνίο ο Rumhkorff εισήγαγε τρεις καινοτομίες: την αύξηση του μήκους του χρησιμοποιούμενου χάλκινου σύρματος, τον διαχωρισμό των πρωτογενών και δευτερογενών κυλίνδρων με ένα γυάλινο μονωτικό σωλήνα και, μετά από συμβουλή του φυσικού Hippolyte Fizeau, την τοποθέτηση πυκνωτή μεταξύ των επαφών του διακόπτη, έτσι ώστε να μειωθούν σημαντικά οι σπινθήρες εκεί. Μ’ αυτό το πηνίο είχε καταφέρει τη δημιουργία σπινθήρα με μήκος περίπου 2 ίντσες (5,1 εκ.).


Ένα τεράστιο επαγωγικό πηνίο που κατασκευάστηκε 
από τον Nicholas Callan.

Αν και αποδίδεται στον Ruhmkorff η εφεύρεση του πηνίου επαγωγής, στην πραγματικότητα αυτό εφευρέθηκε το 1836 από τον ιερέα Nicholas Callan, που ήταν καθηγητής Φυσικής στο Κολέγιο St. Patrick στο Maynooth της Ιρλανδίας. Όμως ο Callan δεν μπόρεσε να συνδέσει το πηνίο που ανακάλυψε με κάποια χρήσιμη εφαρμογή, με αποτέλεσμα σύντομα να ξεχαστεί.

Διαφημιστική κάρτα του 1915 από τσιγάρα, που δείχνει
πηνίο Ruhmkorff και λυχνία ακτίνων Χ (getty images).

Το 1855 ο Ruhmkorff ίδρυσε το δικό του κατάστημα στο Παρίσι, όπου κέρδισε φήμη για την υψηλή ποιότητα των ηλεκτρικών συσκευών του.
Το 1857, αφού μελέτησε μια πολύ βελτιωμένη εκδοχή του πηνίου από τον Αμερικανό εφευρέτη Edward Samuel Ritchie, ο Ruhmkorff βελτίωσε το σχεδιασμό του χρησιμοποιώντας θερμομόνωση και άλλες καινοτομίες που του επέτρεψαν την παραγωγή σπινθήρων με μήκος περισσότερο από 30 εκατοστά και διαφορά δυναμικού 200KV.

Λυχνία Rühmkorff.

Το πηνίο Ruhmkorff χρησιμοποιήθηκε στους πρώτους ραδιοφωνικούς πομπούς, για την λειτουργία των σωλήνων CrookesGeissler και αργότερα ακτίνων Χ, καθώς και για  συσκευές εκρηκτικών.
Η επιτυχία του πηνίου ήταν τόσο μεγάλη, που το 1858 του απονεμήθηκε βραβείο 50.000 γαλλικών φράγκων από τον αυτοκράτορα Napoleon III, ως "η πιο σημαντική ανακάλυψη στις εφαρμογές του ηλεκτρισμού".


Ένα τεράστιο πηνίο κατασκευασμένο το 1877 από τον Βρετανό
Alfred Apps. Μπορούσε να δημιουργήσει σπινθήρα μήκους 106 cm.
Είχε μήκος 112 cm και διάμετρο 51 cm.
(Από το The London, Edinburgh and Dublin Philosophical Magazine)

Ο Heinrich Rühmkorff πέθανε στο Παρίσι στις 20 Δεκεμβρίου 1877, σε ηλικία 74 ετών. Το μνήμα του βρίσκεται στο κοιμητήριο του Montparnasse στο Παρίσι.

Προς τιμήν του έχει δοθεί το όνομά του στον αστεροειδή 15273 Ruhmkorff, που ανακαλύφθηκε το 1991 από τον E. W. Elst.

Γαλλική εκπαιδευτική κάρτα σε διαφήμιση σοκολάτας, που
δείχνει ένα πηνίο Rühmkorff κι ένα ηλεκτρικό πιστόλι Volta.

Επίσης, σε τρία από τα μυθιστορήματα επιστημονικής φαντασίας του Ιουλίου Βερν, συχνά αναφέρονται οι λεγόμενες "λυχνίες Ruhmkorff". Αυτές οι λυχνίες που μπορούν να θεωρηθούν σαν μια πρώιμη μορφή φορητού ηλεκτρικού λαμπτήρα, αποτελούντο από ένα σωλήνα Geissler που διεγειρόταν από ένα επαγωγικό πηνίο Ruhmkorff με μπαταρία.


Το μνήμα του Rühmkorff στο κοιμητήριο του Montparnasse.

Μια μεγάλη συλλογή πηνίων Rühmkorff, μεταξύ πολλών άλλων ιστορικών ηλεκτρικών συσκευών, από το SPARK MUSEUM στο Bellingham της πολιτείας Ουάσιγκτον των ΗΠΑ. (Είχα τη χαρά να επισκεφτώ αυτό το όμορφο μουσείο το καλοκαίρι του 2015 και σήμερα να έχω στα χέρια μου μια εξαιρετικά καλαίσθητη έκδοση με τα εκθέματά του.)

Η ιστοσελίδα The Cathode Ray Tube site με φωτογραφίες από παλιά πηνία Rühmkorff.

Συλλογή φωτογραφιών με επαγωγικά πηνία.

Βίντεο με περιγραφή λειτουργίας επαγωγικού πηνίου Rühmkorff (αγγλικά, 10:56).

Πηγές: Today in Science History

Δευτέρα, 14 Ιανουαρίου 2019

Σαν σήμερα ... 1978, επιλέγεται η πρώτη γυναικεία Αμερικάνικη ομάδα αστροναυτών που θα ταξιδέψει στο διάστημα.


Οι 6 υπέροχες γυναίκες αστροναύτες της ομάδας 8 της NASA.
(από αρ.) Margaret Rhea Seddon
Anna L. FisherJudith A. Resnik,
Shannon W. LucidSally K. Ride και Kathryn D. Sullivan. 

Σαν σήμερα, στις 14 Ιανουαρίου 1978, η NASA ανακοίνωσε τα ονόματα 35 υποψήφιων αστροναυτών (NASA Astronaut Group 8), μεταξύ των οποίων περιλαμβανόταν η πρώτη ομάδα γυναικών που επίσημα θα ανήκε σε μια νέα τάξη αστροναυτών.
Η παραπάνω φωτογραφία δείχνει τις 6 γυναίκες αστροναύτες τον Ιανουάριο 1978, στην αρχή της εκπαίδευσής τους. Και οι 6 αυτές γυναίκες τα επόμενα χρόνια ταξίδεψαν στο διάστημα τουλάχιστον σε μία αποστολή.

Το λογότυπο της ομάδας των 35 που επελέγησαν
από τη NASA το 1978.

Το 1983, η Sally Ride έγινε η πρώτη Αμερικανίδα που ταξίδεψε στο διάστημα, 20 χρόνια μετά την πτήση της Ρωσίδας Valentina Tereshkova σε τροχιά γύρω από τη Γη. 

Βέβαια πρέπει να πούμε ότι, παρά το γεγονός ότι αυτές οι έξι γυναίκες αποτέλεσαν επίσημα μέρος μιας τάξης αστροναυτών, δεν ήταν οι πρώτες Αμερικανίδες που είχαν εκπαιδευτεί για αστροναύτες. Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, μια άλλη ομάδα γυναικών που επονομάζονταν "Mercury 13" είχαν επιλεγεί για εκπαίδευση αστροναύτη.
Η Geraldyn (Jerrie) Cobb ήταν η πρώτη Αμερικανίδα που είχε επιλεγεί το 1960 για εκπαίδευση αστροναύτη και ακολούθησε η επιλογή 12 ακόμη γυναικών, που η Cobb χαϊδευτικά αποκαλούσε FLATs, επειδή η NASA ονόμαζε αυτό το εκπαιδευτικό πρόγραμμα "Fellow Lady Astronaut Trainees" ("Συνεργαζόμενες Γυναίκες Αστροναύτες σε Εκπαίδευση").

Η Jerrie Cobb μπροστά σ' ένα θαλαμίσκο
του προγράμματος Mercury.

Όλες οι γυναίκες που είχαν επιλεγεί ήταν πιλότοι και ενίοτε υποβλήθηκαν σε παράξενες δοκιμασίες που είχαν επινοηθεί για να αξιολογηθεί η ικανότητα ενός ατόμου στις αυξημένες απαιτήσεις μιας διαστημικής πτήσης. Οι 13 αυτές γυναίκες ποτέ δεν εκπαιδεύτηκαν ως ομάδα και δυστυχώς σε καμία από τις γυναίκες του "Mercury 13" δεν δόθηκε η ευκαιρία να βρεθεί στο διάστημα. 
Για το πρόγραμμα "Mercury 13" έχουν γραφεί δύο βιβλία: 
Παρά το γεγονός ότι οι Σοβιετικοί έστειλαν την πρώτη γυναίκα στο διάστημα, δεν στήριξαν θερμά την εκπαίδευση και αποστολή γυναικών αστροναυτών. Από τις 19 γυναίκες-κοσμοναύτες της Σοβιετικής Ένωσης ή της Ρωσίας που είχαν εκπαιδευτεί, μόλις σε 4 δόθηκε η δυνατότητα μιας αποστολής. Η τελευταία διαστημική πτήση από τη Ρωσίδα κοσμοναύτη Yelena Serova έγινε το 2014.  

Μια ομάδα νεότερων και παλαιότερων Αμερικανίδων
γυναικών αστροναυτών σε συγκέντρωσή τους στο
 Johnson Space Center, τον Σεπτέμβριο του 2012.

Η τάξη αστροναυτών του 1978 ήταν η πρώτη καινούρια ομάδα που είχε επιλεγεί από τη NASA μετά το 1969 και τα μέλη της ομάδας έδωσαν πολλές πρωτιές. 

  • Η Judith Resnik που έγινε το 1984 η πρώτη Αμερικανοεβραία στο διάστημα, σκοτώθηκε το 1986 στην τραγική έκρηξη του Challenger
  • Η Kathryn Sullivan έγινε η πρώτη Αμερικανίδα που έκανε διαστημικό περίπατο και μαζί με τη Ride έγινε το πρώτο γυναικείο δίδυμο σε κοινή διαστημική αποστολή. 
  • Η Shannon Lucid έγινε η πρώτη Αμερικανίδα που επισκέφτηκε το διαστημικό σταθμό Mir. Μάλιστα η Lucid γεννήθηκε σαν σήμερα, στις 14 Ιανουαρίου 1943.
  • Η Anna Fisher έγινε η πρώτη μητέρα στο διάστημα με την αποστολή STS-51-A στις 8 Νοεμβρίου 1984.
Το 2013 η NASA ανακοίνωσε το τελευταίο πρόγραμμα εκπαίδευσης 8 νέων αστροναυτών, με 4 γυναίκες μέσα στην ομάδα. Ήταν το καλύτερο ποσοστό (50%) των γυναικών αστροναυτών μέσα στην ίδια τάξη.

Οι 4 γυναίκες που επέλεξε η NASA το 2013.
(από αρ.) Christina Koch, Nicole Mann,
Anne McClain και Jessica Meir.  

Μέχρι τις 3 Δεκεμβρίου 2018, από τους 559 συνολικά αστροναύτες που είχαν βγει στο διάστημα, οι 62 ήταν γυναίκες. 
Οι δύο τελευταίες γυναίκες που βρέθηκαν στο διάστημα ήταν οι Αμερικανίδες Serena M. Auñón-Chancellor με την πτήση του Soyuz MS-09 στις 6 Ιουνίου 2018 και Anne McClain με την πτήση Soyuz MS-11 στις 3 Δεκεμβρίου 2018.
Η επόμενη Αμερικανίδα αστροναύτης που θα ταξιδεύσει στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό θα είναι η Christina Hammock Koch κι' αυτό είναι προγραμματισμένο να γίνει τον Μάρτιο 2019.  
Η Αμερικανίδα αστροναύτης Peggy Whitson είναι η γυναίκα που έχει την μεγαλύτερη συνολική παραμονή στο διάστημα με 289 ημέρες, 5 ώρες και 1 λεπτό.

  • Βίντεο με τις αναμνήσεις της Sally Ride για την πρώτη της πτήση με αφορμή τον εορτασμό των 50 χρόνων της NASA (αγγλικά, 1:40).
Πηγή: NASA

Σάββατο, 12 Ιανουαρίου 2019

Σαν σήμερα ... 1907, γεννήθηκε ο θεμελιωτής του σοβιετικού διαστημικού προγράμματος Σεργκέι Καραλιόφ.



Σεργκέι Πάβλοβιτς Κορολιόφ

Σαν σήμερα, στις 12 Ιανουαρίου 1907 (30 Δεκεμβρίου 1906 με το παλιό ημερολόγιο), γεννήθηκε στην πόλη Zhytomir της τότε Ρωσικής Αυτοκρατορίας (σημερινή Ουκρανία) ο Σεργκέι Πάβλοβιτς Καραλιόφ (ή Κορολιόφ) (ουκρανικά:  Сергі́й Па́влович Корольóв) που  θεωρείται ως ο θεμελιωτής του σοβιετικού διαστημικού προγράμματος.
Η απίστευτη ενέργεια που τον διέκρινε, η νοημοσύνη του, η πίστη του στις προοπτικές των διαστημικών πτήσεων, οι διαχειριστικές του ικανότητες και οι σχεδόν μυθικές δεξιότητές του στη λήψη αποφάσεων, τον έκαναν επικεφαλής του πρώτου σοβιετικού κέντρου ανάπτυξης πυραύλων, γνωστού σήμερα ως RKK Energia
Αξίζει ακόμη να του πιστωθεί η επιτυχημένη προσπάθεια μετατροπής των πυραύλων εκτόξευσης πυρηνικών όπλων σε όργανο εξερεύνησης του διαστήματος, που είχε ως αποτέλεσμα η Σοβιετική Ένωση να γίνει η πρώτη χώρα στον κόσμο που εκτόξευσε με επιτυχία επανδρωμένο διαστημικό σκάφος. 

1913, ο Σεργκέι με τη μητέρα του και τη γιαγιά του.

Ο πατέρας του Pavel Yakovlevich Korolev ήταν καθηγητής της Ρωσικής γλώσσας και η μητέρα του Maria Nikolaevna προερχόταν από ευκατάστατη οικογένεια εμπόρου.
Ο πατέρας του Σεργκέι είχε μετακομίσει στο Zhytomyr για να βρει δουλειά ως καθηγητής. 
Το 1910, οι γονείς του Σεργκέι χώρισαν και με τη μητέρα του μετακόμισαν στους γονείς της, στην πόλη Nizhyn της Ουκρανίας.
Μετά το επίσημο διαζύγιο των γονέων του τον Οκτώβριο του 1916, η μητέρα του Σεργκέι ξαναπαντρεύτηκε. Το 1917, έτος της μπολσεβίκικης επανάστασης στη Ρωσία, η οικογένειά του μετακόμισε στην Οδησσό.
...και το 1927 (20 ετών).

Το 1912 (5 ετών)...












Στην Οδησσό ο Σεργκέι παρακολούθησε μαθήματα ξυλουργικής στην Επαγγελματική Σχολή της Οδησσού.
Το 1923 εντάχθηκε στην  Ουκρανική Αερολέσχη (OAVUK) προσπαθώντας να πλησιάσει το όνειρό του να πετάξει. Το 1924 κατασκεύασε μόνος του στην OAVUK ένα ανεμοπλάνο που ονομάστηκε K-5.
Την ίδια χρονιά γράφτηκε στο Πολυτεχνείο του ΚιέβουΔύο χρόνια αργότερα ο  Κορολιόφ μεταφέρθηκε στην Ανώτατη Τεχνική Σχολή Bauman της Μόσχας (MVTU), το καλύτερο κολέγιο μηχανικής στη Ρωσία, από το οποίο αποφοίτησε το 1929. 
Το 1930 πήρε δίπλωμα πιλότου και το 1931 μπήκε στο Κεντρικό Αεροϋδροδυναμικό Ινστιτούτο (TsAGI). 

1938, ο Καραλιόφ την εποχή της φυλάκισής του.

Στις 6 Αυγούστου 1931 παντρεύτηκε την 
Xenia Vincentini (Ξένια Βιντσεντίνι) και στις 10 Απριλίου 1935 γεννήθηκε η κόρη τους Ναταλία. Με την Ξένια έζησαν μαζί μόνο 8 χρόνια και χώρισαν το 1948.
Η δεύτερη σύζυγός του, με την οπία παντρεύτηκαν το 1949, ήταν η Nina Ivanovna (Νίνα Ιβάνοβα), η οποία εργαζόταν ως μεταφράστρια αγγλικών κειμένων και με την οποία γνωρίστηκε σε επαγγελματικό ραντεβού το 1947.

Το 1932, ο Σεργκέι με την πρώτη σύζυγό
του Ξένια, στη Σεβαστούπολη.

Τον Ιούλιο του 1932, ο Κορολιόφ διορίστηκε επικεφαλής της ομάδας έρευνας στο Ερευνητικό Κέντρο Αεριοπροώθησης (GIRD), ενός από τα πρώτα κρατικά επιχορηγούμενα κέντρα για την ανάπτυξη πυραύλων στην ΕΣΣΔ. 
Η ομάδα αυτή κατασκεύασε και εκτόξευσε τον Αύγουστο του 1933 τον πρώτο σοβιετικό πύραυλο με υγρά καύσιμα, τον Γκιρντ 09.
Το 1933, από την ομάδα αυτή δημιουργήθηκε το Ινστιτούτο Έρευνας Προωθητών Αεριωθούμενου (RNII), όπου ο Καραλιόφ ήταν αναπληρωτής διευθυντής. Στο RNII, ο Καραλιόφ εργάστηκε για την ανάπτυξη πυραυλικών βλημάτων και ενός επανδρωμένου ανεμοπλάνου που εκινείτο με πυραύλους.

Ο Καραλιόφ με τη δεύτερη σύζυγό του Νίνα.

Στις 27 Ιουνίου 1938, στο απόγειο των σταλινικών 
εκκαθαρίσεων, ο Καραλιόφ συνελήφθη από την NKVD και στάλθηκε σε στρατόπεδο συγκέντρωσης στη Σιβηρία, στην περιοχή του ποταμού  Kolyma. Λίγο νωρίτερα είχε εκτελεστεί ο Mikhail Tukhachevsky, προσωπικότητα του μπολσεβίκικου κόμματος και κυβερνητικός επικεφαλής του προγράμματος NII-3, που στο μεταξύ είχε μετονομαστεί το RNII.

Το Μάρτιο του 1940, ο Καραλιόφ επέστρεψε στη Μόσχα και φυλακίστηκε στην περίφημη φυλακή ButyrskayaΣτις 10 Ιουλίου του ίδιου έτους, μια ειδική επιτροπή υπό την προεδρία του Lavrenti Beria, κομισάριου εσωτερικών υποθέσεων (και επικεφαλής της μυστικής αστυνομίας του Στάλιν), καταδίκασε τον Καραλιόφ για ψευδείς ισχυρισμούς και  σαμποτάζ, σε οκτώ χρόνια καταναγκαστικής  εργασίας σε στρατόπεδο.

1948, ο Καραλιόφ στο πεδίο των πυραυλικών 
δοκιμών στο Kapustin Yar.

"Ευτυχώς" για τον Καραλιόφ, τον Σεπτέμβριο του 1940, μεταφέρθηκε σε "sharashka" (ρωσ. шара́шка) - ένα από τα πολυάριθμα γραφεία σχεδιασμού στη φυλακή. Το δίκτυο sharashka οργανώθηκε το 1939 για να εκμεταλλευτεί τον τεράστιο πληθυσμό των σοβιετικών επιστημόνων που είχαν σταλεί σε γκουλάγκΗ sharashka του Καραλιόφ, που βρισκόταν στην πόλη του Omskονομαζόταν επίσημα TsKB-29 και ήταν υπό την ηγεσία του Andrei Tupolev, επίσης φυλακισμένου σε γκουλάγκ.
Εκεί, ο Καραλιόφ συμμετείχε στην ανάπτυξη του βομβαρδιστικού Tu-2, ενός μεγάλου αεροσκάφους της Σοβιετικής Πολεμικής Αεροπορίας κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Στη συνέχεια μεταφέρθηκε σε άλλη sharashka στην πόλη του Kazan, όπου έγινε βοηθός του Valentin Glushko, με τον οποίο ήταν συνάδελφοι από το NII-3

Ο Καραλιόφ στο Kapustin Yar έχοντας στα χέρια του
έναν από τους σκύλους που εκτοξεύθηκαν στο διάστημα. 

Στις 27 Ιουλίου 1944 οι Αρχές της Σοβιετικής Ένωσης ελευθέρωσαν (επί λόγω τιμής) τον 
Καραλιόφ και στις 8 Σεπτεμβρίου 1945 αυτός ταξίδεψε στη Γερμανία για την αξιολόγηση και την αποκατάσταση των γερμανικών πυραύλων V-2. Τον Αύγουστο του 1946 κι ενώ ο  Καραλιόφ βρισκόταν ακόμα στη Γερμανία, διορίστηκε αρχηγός τμήματος στο νεοσυσταθέν NII-88 (TsNIIMash) στο Podlipki, βορειοανατολικά της Μόσχας. Αυτός ο οργανισμός ανέλαβε την ευθύνη για την ανάπτυξη και τη βιομηχανική παραγωγή τεχνολογίας πυραύλων με βάση το γερμανικό υλικό.

Στο απόγειο της καριέρας του, ο Καραλιόφ οδήγησε το πυραυλικό πρόγραμμα της ΕΣΣΔ στην ανάπτυξη του πρώτου βαλλιστικού πυραύλου στον κόσμο, γνωστού σήμερα ως R-7. Αυτός ο πύραυλος έγινε η βάση για την κατασκευή επί μακρόν, μιας σειράς πυραύλων που μετέφεραν τους σοβιετικούς κοσμοναύτες στο διάστημα.

Ο Σεργκέι Καραλιόφ με τον Γιούρι Γκαγκάριν.

Στα επόμενα χρόνια, ο Καραλιόφ οδήγησε στην ανάπτυξη διαφόρων γενεών βαλλιστικών πυραύλων, πυραύλων εκτόξευσης, επιστημονικών, στρατιωτικών και επικοινωνιακών δορυφόρων (ZondMolniyaElektron), διαπλανητικών ανιχνευτών και επανδρωμένων διαστημικών σκαφών.
Το 2006, το διαστημόπλοιο Soyuz, του οποίου την ιδέα κατασκευής συνέλαβε ο Καραλιόφ  από την αρχή της διαστημικής εποχής, έκλεισε σαράντα χρόνια λειτουργίας. 

Στις 3 Δεκεμβρίου 1960, ο Καραλιόφ υπέστη την πρώτη του καρδιακή προσβολή. Στις ιατρικές εξετάσεις που είχε, διαπιστώθηκε ακόμη ότι πάσχει από νεφρική ανεπάρκεια, ένα πρόβλημα που είχε τη ρίζα του στον εγκλεισμό του στα στρατόπεδα εργασίας.

Μια τοιχογραφία του Καραλιόφ στην περιοχή 254 του 
διαστημικού κέντρου Μπαϊκονούρ.
 Το σύνθημα γράφει: "Ο δρόμος για τ' αστέρια είναι ανοικτός".

Το 1962, τα προβλήματα υγείας του Καραλιόφ αυξήθηκαν με αποτέλεσμα να πάσχει από πολυάριθμες ασθένειες.
Το 1964 οι γιατροί τού διέγνωσαν καρδιακή αρρυθμία. Λίγο μετά υπέφερε από φλεγμονή της χοληδόχου κύστης. Παρά τα σοβαρά προβλήματα υγείας, ο Καραλιόφ συνέχισε να εργάζεται και να υφίσταται την αυξανόμενη πίεση και κόπωση. Τον Δεκέμβριο του 1965, διαγνώστηκε με αιμορραγικό πολύποδα στο παχύ έντερο. 

Ο Καραλιόφ (σε αναπαράσταση) δίνει οδηγίες για την εκτόξευση
του διαστημοπλοίου Vostok με τον Γιούρι Γκαγκάριν, το 1961.

Εισήλθε στο νοσοκομείο στις 5 Ιανουαρίου 1966 για κάποια χειρουργική επέμβαση, αλλά δυστυχώς, στις 14 Ιανουαρίου 1966 πέθανε. 
Σε αναγνώριση των υπηρεσιών του, η στάχτη του τοποθετήθηκε στη Νεκρόπολη του Τείχους του Κρεμλίνου.

Οι πραγματικές συνθήκες του θανάτου του Καραλιόφ παραμένουν κάπως αβέβαιες. 
Από την κυβέρνηση αναφέρθηκε ότι ο θάνατος προήλθε από ένα μεγάλο καρκινικό όγκο στην κοιλιά του. Όμως, ο Glushko αργότερα ανέφερε ότι στην πραγματικότητα πέθανε  λόγω χειρουργικής επέμβασης για αιμορροΐδες που κακώς έγινε.
Κατά μια άλλη εκδοχή, κατά τη διάρκεια του χειρουργείου άρχισε να αιμορραγεί και τελικά πέθανε χωρίς να ανακτήσει τις αισθήσεις του.
Η οικογένεια του Καραλιόφ επιβεβαίωσε την ιστορία του καρκίνου. Η αδύναμη καρδιά του συνέβαλε στο θάνατό του κατά τη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης. 

Ο "επικεφαλής σχεδιαστής" Καραλιόφ (αρισ.) με τον
"πατέρα της σοβιετικής ατομικής βόμβας"Ιγκόρ Κουρτσατόφ (μεσ.)
και τον "επικεφαλής θεωρητικό" Mstislav Keldysh, το 1956.

Λόγω της μυστικής φύσης της σοβιετικής διαστημικής βιομηχανίας, τίποτε δεν ήταν γνωστό για την συμβολή του Καραλιόφ στο σοβιετικό διαστημικό πρόγραμμα, πριν το θάνατό του. Η προσφορά του αναγνωρίστηκε δημόσια από τις σοβιετικές αρχές μόνο μετά το θάνατό του. 
Για αρκετές ακόμη δεκαετίες, η προσωπικότητα του Καραλιόφ παρέμεινε αντικείμενο διαστρεβλώσεων από τον επίσημο σοβιετικό Τύπο. Όμως το 1994, ο Ρώσος δημοσιογράφος και ιστορικός Yaroslav Golovanov, δημοσίευσε την πρώτη μη λογοκριμένη βιογραφία του Σεργκέι Κορολιόφ με τίτλο "Королев. Факты и мифы" ("Καραλιόφ: Γεγονότα και μύθοι")
Το 2002 η κόρη του Καραλιόφ, Ναταλία, ολοκλήρωσε τη δική της μνημειώδη βιογραφία για τον θρυλικό πατέρα της, στην οποία παρουσίασε το απίστευτο ταξίδι της ζωής του. Το 2007 κυκλοφόρησε το τρίτομο αυτό έργο σε δεύτερη έκδοση με αφορμή τα 100 χρόνια από την γέννηση του Καραλιόφ.

Αριστερά φαίνεται η πλάκα του μνήματος
του Σεργκέι Καραλιόφ στο Τείχος του Κρεμλίνου. 

Ο Σεργκέι Καραλιόφ ήταν ο άνθρωπος πίσω από τα βασικά διαστημικά επιτεύγματα των Σοβιετικών στις δεκαετίες του 1950 και του 1960. Συμμετείχε στην ομάδα που κατασκεύασε και προετοίμασε για εκτόξευση τον Σπούτνικ 1, τον πρώτο τεχνητό δορυφόρο, που σηματοδότησε την έναρξη της διαστημικής εποχής. 
Ήταν υπεύθυνος για τις προετοιμασίες της εκτόξευσης του πρώτου ανθρώπου στο διάστημα Γιούρι Γκαγκάριν, για το πρόγραμμα Βοσχόντ, που χάρισε στη Σοβιετική Ένωση την πρωτιά για τον διαστημικό περίπατο από τον Αλεξέι Λεόνοφ, όπως και τις πρωτιές για διμελές και τριμελές πλήρωμα στο διάστημα. 

Ο Καραλιόφ σε σοβιετικά γραμματόσημα του 1969 και 1982.

Ακόμη και πριν από το θάνατό του κι ενώ βρισκόταν μπροστά από τη μεγαλύτερη πρόκληση της καριέρας του, την ανάπτυξη του γιγαντιαίου πυραύλου N1 για ταξίδι στη Σελήνη, αντιμετώπιζε με πολύ θάρρος τις τεχνικές προκλήσεις, το μη ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα και την πολιτική πίεση, για να νικήσει τους Αμερικανούς στο δρόμο για τον δορυφόρο της Γης.

Μετά το 1956, τιμήθηκε με πολλά σημαντικά βραβεία από τη χώρα του και διεθνείς επιστημονικές οργανώσεις. Πολλές ταινίες και τηλεοπτικές σειρές έχουν γυριστεί για τη ζωή του και τα επιτεύγματά του.
Το όνομά του έχει δοθεί σε κρατήρα της αθέατης πλευράς της Σελήνης, σε κρατήρα του Άρη και στον αστεροειδή 1855.

Η κόρη του Καραλιόφ, Ναταλία, στο διαμέρισμά της στη Μόσχα
όπου έχει φτιάξει ένα μικρό μουσείο αφιερωμένο στον πατέρα της.

  • Η βιογραφία του Σεργκέι Καραλιόφ με τίτλο "First on the Moon:Based Upon Actual Events" από τον David R. Mann. 
  • Ένα σύντομο τηλεοπτικό αφιέρωμα της ρωσικής τηλεόρασης για τα 110 χρόνια από τη γέννηση του Σεργκέι Καραλιόφ (ρωσικά, 4:10).
  • Οι διάλογοι ανάμεσα στον Καραλιόφ, τον Γκαγκάριν και το Κέντρο Ελέγχου κατά την πτήση του Γκαγκάριν (ρωσικά με αγγλικούς υπότιτλους, 1:22).
  • Βίντεο για τον Σεργκέι Καραλιόφ με αφορμή 60 χρόνια Αεροδιαστημικής (αγγλικά, 6:06).
  • Βίντεο με την κηδεία του Σεργκέι Καραλιόφ από το SOVIET SPACE PROGRAM  (αγγλικά. 0:28).