Σάββατο, 21 Μαΐου 2016

Σαν σήμερα...1939 γεννήθηκε ο Γιώργος Γραμματικάκης.



Σαν σήμερα, στις 21 Μαΐου 1939, γεννήθηκε ο Γιώργος Γραμματικάκης, ομότιμος καθηγητής στο τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Κρήτης. 
Σήμερα θα δώσω στον ίδιο τον φιλοξενούμενο την ευκαιρία να παρουσιάσει την αυτοβιογραφία του, όπως εμφανίζεται στην ιστοσελίδα του (οι υπογραμμίσεις δικές μου). 

"Γεννήθηκα στο Ηράκλειο της Κρήτης το 1939.
Σπούδασα Φυσική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και συνέχισα με μεταπτυχιακές σπουδές στο Ιmperιal College του Λονδίνου, όπου δημοσίευσα τις πρώτες ερευνητικές εργασίες. Το διδακτορικό δίπλωμα ήρθε το 1973, έχοντας στο μεταξύ συνεργασθεί με πολλά ευρωπαϊκά εργαστήρια και Πανεπιστήμια.

Επιστρέφοντας στην Ελλάδα εργάσθηκα ως ερευνητής στο Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ.  Αργότερα και στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών (CERN) της Γενεύης.

Το 1978 άρχισα να διδάσκω. Παράλληλα συμμετείχα στην οργάνωση του Πανεπιστημίου Κρήτης. Και το 1982 εκλέχτηκα καθηγητής και μέλος της Διοικούσας Επιτροπής του.

Πρύτανης του Πανεπιστημίου Κρήτης εκλέχτηκα για πρώτη φορά τον Μάιο του 1990. Και ξανά το 1993 για μια ακόμα θητεία.

Το 2000 ανέλαβα την Προεδρία της Διοικούσας Επιτροπής του Ιονίου Πανεπιστημίου και το οδήγησα στην αυτονόμηση το 2004. Παράλληλα συμμετείχα σε διεθνείς επιτροπές για τις προοπτικές της παιδείας και της έρευνας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Διετέλεσα Πρόεδρος του Μουσείου Νίκου Καζαντζάκη στην Κρήτη και από το 2011 είμαι Αντιπρόεδρος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.

Επί σειρά ετών αρθρογραφούσα τακτικά στις εφημερίδες "Το Βήμα", "Ελευθεροτυπία" και στο διαδικτυακό protagon και διετέλεσα (1997-2002) μέλος του Δ.Σ. της ΕΡΤ.

Τα επιστημονικά μου ενδιαφέροντα περιστρέφονται γύρω από τη δομή της ύλης και την κοσμολογία, ενώ ως Επισκέπτης Καθηγητής (1989 - 1990) στο Πανεπιστήμιο του Harνard ασχολήθηκα με την Ιστορία της Επιστήμης. Συμμετείχα εξαρχής στο πείραμα ΝΕΣΤΩΡ αναζητώντας τα φαντασματικά νετρίνα στα θαλάσσια βάθη της Πύλου. Τα τελευταία χρόνια με πολλές εκδηλώσεις ανά την Ελλάδα ιχνηλατούμε, με τη συνοδεία κορυφαίων μουσικών, τη σχέση Επιστήμης και Μουσικής.

Καρπός των περιπλανήσεων μου στην Επιστήμη, αλλά και της πίστης μου στην αξία της Παιδείας είναι τα βιβλία: "Η κόμη της Βερενίκης" (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 1991), "Κοσμογραφήματα" (ΠΟΛΙΣ, 1996), "Η αυτοβιογραφία του φωτός" (ΠΕΚ,2005),"Συνομιλίες με το Φως" (ΙΑΝΟΣ 2009) και "Ενας Αστρολάβος του Ουρανού και της Ζωής" (ΠΕΚ, 2012).


Έχω επίσης επιμεληθεί επιστημονικά τις τηλεοπτικές εκπομπές της ΕΤ1: "Αναζητώντας την Βερενίκη" (1997), "Στα μονοπάτια της Επιστήμης" (2008), "Συνομιλίες για την Επιστήμη" (2009), "Μονά ζυγά δικά σας" (2011).
Τον Μάιο του 2014 εκλέχτηκα Ευρωβουλευτής. Με Το Ποτάμι."


Για να ολοκληρώσω την παρουσίαση του Γιώργου Γραμματικάκη, μια ενδιαφέρουσα συνέντευξή του στον Σταύρο Διοσκουρίδη. Δημοσιεύθηκε στις 25 Ιουνίου 2009 στο περιοδικό LIFO, στη σειρά ΟΙ ΑΘΗΝΑΙΟΙ.

Γεννήθηκα στο Ηράκλειο της Κρήτης. Ήρθα στην τελευταία τάξη στην Αθήνα για σπουδές, αφού εκείνη την εποχή τα φροντιστήρια ήταν μόνο εδώ. Έδωσα για το Πολυτεχνείο αλλά απέτυχα στις εξετάσεις, γιατί αρρώστησα από ασιατική γρίπη. Δεν είχα τι να κάνω και μου είπε κάποιος «δεν δίνεις και στη Φυσικομαθηματική»; Έδωσα και μπήκα, και έγινα κατά λάθος φυσικός. Αυτό, δηλαδή, που γίνεται με τους περισσότερους ανθρώπους. Κατά λάθος γινόμαστε αυτό που γινόμαστε. 

Θα έλεγα ότι δεν τη συμπαθούσα και πολύ τη Φυσική. Το προσωπικό μου δράμα είναι ότι δεν τη συμπαθούσα και μέσα στο πανεπιστήμιο. Άρχισα ν' ανακαλύπτω την ομορφιά της όταν πήγα ένα καλοκαίρι στον Δημόκριτο, που ήταν και πιο σύγχρονα τα πράγματα, και, βέβαια, όταν έφυγα για μεταπτυχιακές σπουδές στην Αγγλία. Θα δοκίμαζα ίσως και ν' αλλάξω επάγγελμα, αλλά δεν είχα το θάρρος. 
Φοβάμαι ότι είμαι λίγο σχιζοφρενικός. Έχω πάρα πολλά ενδιαφέροντα. Είμαι βέβαια επιτυχημένος ως επιστήμονας. Δεν ξέρω αν αυτό ήταν από τύχη, από εξυπνάδα ή από εγρήγορση. Όμως, πολύ αργά ανακάλυψα ότι θα ήθελα να παίζω ένα μουσικό όργανο. Θεωρώ μεγάλη μου αδυναμία ότι η ζωή μου κινήθηκε σε θεωρητικούς στόχους, πρακτικά πράγματα έμαθα πολύ λίγα. Θα ήθελα να ξέρω να διορθώνω ένα αυτοκίνητο. 
Έχω γνωρίσει πολλούς επιστήμονες που είναι περικλεισμένοι σε κάποια τείχη, αξιοθαύμαστα τείχη, αλλά αμφιβάλω αν γνωρίζουν τι γίνεται έξω από αυτά. Άλλοι πάλι δεν έχουν κανένα πρόβλημα να επικοινωνούν με τον πραγματικό κόσμο. Ως γενικότερη τάση, από τη μία η ενασχόληση με την επιστήμη σε απομακρύνει από τα καθημερινά, από την άλλη σε ανυψώνει. Η επικαιρότητα σήμερα είναι πικρή. Ειδικά στην Ελλάδα. Είναι μια πολύ ωραία διέξοδος να ασχολείσαι με αιώνια πράγματα και με μεγάλα ερωτήματα και όχι με τα σχόλια που ακούμε κάθε μέρα στην τηλεόραση. Ένας τρόπος να απομακρύνεται κανείς από όλα αυτά είναι να κάνει σπουδαία επιστήμη. 
Έχω εμπλακεί με τα πολύ ταπεινά, ορισμένες φορές από μια γνήσια επιθυμία να συμμετέχω. Δεν αδικώ τον εαυτό μου. Απογοητεύτηκα, αυτό είναι αλήθεια. Είχα πάντα μια εγρήγορση με τα πολιτικά. Συνδικαλιστής στα πανεπιστήμια, που, όπως όλος ο καλός ο κόσμος, είχα φάει ξύλο εκείνη την εποχή. Πάντα διατηρώ αυτό που λέμε ενδιαφέρον για την πολιτική. 
Πολιτική και Φυσική είναι τα δύο ακριβώς αντίθετα. Η πολιτική εξακολουθεί να κάνει τα ίδια σφάλματα, να κινείται στους ίδιους φαύλους κύκλους και πολλές φορές μού κάνει εντύπωση που οι πολιτικοί δεν το αντιλαμβάνονται. Στη Φυσική, αν κάτι επιβεβαιωθεί από το πείραμα πως είναι λάθος, αποβάλλεται για να βρεθεί μια καινούργια και πιο ικανοποιητική θεωρία. Η πολιτική δεν έχει αξίες, ενώ η Φυσική έχει αξίες και πολύ πόνο, για να βρεις την αλήθεια. 
Σε κρίσιμες στιγμές ακούω τις κραυγές αναζήτησης των διανοούμενων. Το καταπληκτικό είναι πως, όταν οι διανοούμενοι μιλήσουν ή όταν υποδείξουν μια λύση, τότε αυτή δεν γίνεται καθόλου ακουστή. Ούτε από τη βάση ούτε από την πολιτική εξουσία. Αυτό που λείπει δεν είναι η φωνή των διανοούμενων, είναι τα αυτιά για να την ακούσουν. Όσο πληθαίνει το σκοτάδι στην Ελλάδα, εμένα με απασχολεί το φως. Το σκοτάδι και το φως είναι μια σύγκριση που διατρέχει τους πολιτισμούς και τις θρησκείες. Το κακό είναι πως στη Φυσική τα όρια δεν είναι σκοτάδι ή φως. Πάμε σιγά σιγά από το φως στο σκοτάδι. Ακόμα και στο πιο βαθύ σκοτάδι υπάρχει λίγο φως. Αυτό αντανακλά την πραγματικότητα. Ποτέ δεν είναι κάτι τελείως μαύρο και ποτέ δεν είναι κάτι τελείως φωτεινό. Νομίζω ότι η φωτεινή πλευρά της ζωής, της τέχνης της επιστήμης είναι αυτή που καταξιώνει την πορεία του ανθρώπου σε έναν τελείως ασήμαντο πλανήτη. 
Ασχολούμαι τα τελευταία δέκα χρόνια με το φως. Η ερώτηση τι είναι το φως στην ουσία δεν έχει απαντηθεί ακόμη. Ξέρουμε πως επιδρά, ξέρουμε τις εξισώσεις του, ξέρουμε ότι είναι ηλεκτρομαγνητικό κύμα, αλλά το φωτόνιο, που είναι η μονάδα του φωτός, στην ουσία δεν το καταλαβαίνουμε. Πίστευα για πολύ καιρό ότι το φως το βλέπουμε. Η αλήθεια είναι ότι δεν βλέπουμε ποτέ το φως, βλέπουμε μόνο τις συνέπειές του. Κανείς δεν το έχει δει και ούτε θα το δει. Είναι τόσο αυτονόητο και απαραίτητο, αλλά αυτό που διδάσκει η επιστήμη είναι πως σε τελευταία ανάλυση δεν ξέρουμε τι ακριβώς είναι το φως. Και αυτό είναι το πιο συναρπαστικό. 
Η γνώση δεν έχει τέλος. Γίνεται σήμερα μια μεγάλη φασαρία για την «ενιαία θεωρία» στη Φυσική. Δηλαδή, μια σειρά από εξισώσεις που θα εξηγούν τα πάντα στον κόσμο. Πιστεύω πως υπάρχουν πράγματα που δεν θα μάθουμε ποτέ. Η γνώση επεκτείνεται διαρκώς και η τομή θα είναι να φτάσουμε επιτέλους σε κάποιο τέλος; Εγώ νομίζω ότι δεν θα τα καταφέρουμε. Το αποδεικνύει και η ιστορία της επιστήμης. Πολλά χρόνια προσπαθούμε να κατανοήσουμε το απέραντο σύμπαν. Η πρόοδος είναι εκπληκτική. Σήμερα, όμως, ξέρουμε πως όλο αυτό το σύμπαν που έχουμε ανακαλύψει είναι μόνο το 4% αυτό που υπάρχει. Το υπόλοιπο 96% δεν ξέρουμε τι έχει. Εκεί λοιπόν που νομίζαμε ότι φτάνουμε στο τέλος, βρισκόμαστε πάλι στην αρχή. Προσωπικά, αυτό μού προκαλεί απέραντη χαρά. Δεν θέλω να γνωρίζω ότι το τέλος είναι κοντά. Θα είναι αφόρητα πληκτικό. 
Επιστημονικό μου απωθημένο είναι να συνδέσω την ομορφιά της επιστήμης με την ομορφιά της τέχνης. Και η επιστήμη και η τέχνη είναι μορφές δημιουργίας. Ο επιστήμονας που θα βρει μια αλήθεια έχει την ίδια εσωτερική χαρά με το ζωγράφο που θα τελειώσει έναν πίνακα. Ο Πικάσο είπε πως «κανείς δεν ξέρει πότε τελειώνει ένας πίνακας». Το ίδιο αισθάνεται και ο φυσικός. Ακόμα και αν καταλήξει σε κάτι σημαντικό, ρωτά αμέσως αν αυτό είναι το τέλος; Συνήθως, πρέπει να πάει λίγο παρακάτω. 
Ποτέ δεν χάνεις καθόλου χρόνο. Έφαγα πάρα πολλά χρόνια της ζωής μου στα πεζοδρόμια. Απ' όλα αντλείς κάτι. Με πειράζουν ότι έχω μεγάλη οικειότητα με τα μικρόφωνα και τους λόγους. Δεν έχω κανένα πρόβλημα να διδάξω σε μεγάλα ακροατήρια ή να μιλήσω σε πολυπληθέστατο κοινό και αυτό είναι απόρροια της ταραχώδους φοιτητικής μου ζωής. Ποτέ δεν χάνει κανένας το χρόνο του, αρκεί να αισθάνεται εσωτερικά ότι κάτι τον κινεί. Ακόμα και οι χαμένες σπουδές είναι χρήσιμες. Σιγά σιγά κανείς ανακαλύπτει τα αληθινά του ενδιαφέροντα. Όσο ο εσωτερικός μας κόσμος είναι γνήσιος και βρίσκεται σε αναζήτηση, τότε η έννοια του χαμένου χρόνου μένει μόνο στο μυθιστόρημα του Προυστ. 
Άκουγα τελευταία ένα πολύ ζωηρό παιδί να λέει στο ραδιόφωνο πως το πείραμα του CERN θα αποδείξει την ύπαρξη του Θεού. Η ύπαρξη ή ανυπαρξία του Θεού δεν αποδεικνύεται με επιστημονικά πειράματα. Αυτό το αρχαίο ερώτημα υπερβαίνει τους πάντες. Απλά, ο καθένας δίνει την προσωπική του απάντηση. Εγώ μπορώ να το στηρίξω με μια πολύ γνωστή επιστημονική ιστορία: κάποιος μεγάλος μαθηματικός βρήκε πολύ σημαντικά πράγματα. Τον φώναξε τότε ο ηγέτης της εποχής και του είπε λίγο εκνευρισμένα: «Σας δίνω συγχαρητήρια, αλλά που είναι ο Θεός;». Του απάντησε πολύ απλά: «Ο Θεός, σεβαστέ μου κύριε, δεν μου χρειάστηκε στους λογαριασμούς μου». Αυτή είναι η μόνιμη απάντηση της επιστήμης. 

Παρασκευή, 20 Μαΐου 2016

Σαν σήμερα...1875 υπογράφεται στο Παρίσι η "Συνθήκη του Μέτρου".



Σαν σήμερα, στις 20 Μαΐου 1875, συνήλθε στο Παρίσι από εκπροσώπους 17 εθνών η Διεθνής Συνθήκη "Convention du Mètre" (Συνθήκη του Μέτρου). Τα κύρια καθήκοντα των αντιπροσώπων στο συνέδριο ήταν η αντικατάσταση των υφιστάμενων μονάδων για το "κιλό" και το "μέτρο", μονάδες που είχαν γίνει από τη Γαλλική Κυβέρνηση μετά τη Γαλλική Επανάσταση και η δημιουργία ενός οργανισμού για τη διαχείριση και συντήρηση των προτύπων για όλο τον κόσμο. 
Το συνέδριο συνήλθε σε μια εποχή έντονου παρασκηνίου, γιατί ήδη η Γαλλία είχε ηττηθεί και ταπεινωθεί στον Γαλλο-Πρωσικό πόλεμο λίγα χρόνια πριν. Παρά το γεγονός ότι η Γαλλία έχασε τον έλεγχο του μετρικού συστήματος, εξασφαλίστηκε αυτό να περάσει σε διεθνή και όχι γερμανικό έλεγχο και ότι η διεθνής έδρα θα βρισκόταν στο Παρίσι.

Η συνθήκη δημιούργησε τους παρακάτω οργανισμούς για την καθοδήγηση και τον συντονισμό των ενεργειών που έχουν σχέση με τη δημιουργία ενός ομοιόμορφου συστήματος μετρήσεων.

  • Την General Conference on Weights and Measures (CGPM) (Γενική Διάσκεψη Μέτρων και Σταθμών), μια διακυβερνητική διάσκεψη των επίσημων αντιπροσώπων των κρατών-μελών που είναι η ανώτατη αρχή για όλες τις δράσεις.
  • Την International Committee for Weights and Measures (CIPM) (Διεθνής Επιτροπή Μέτρων και Σταθμών), που αποτελείται από επίλεκτους επιστήμονες και μετρολόγους, που προετοιμάζει και εκτελεί τις αποφάσεις της CGPM και είναι υπεύθυνη για τον έλεγχο του BIPM.
  • Το International Bureau of Weights and Measures (BIPM) (Διεθνές Γραφείο Μέτρων και Σταθμών), ένα μόνιμο εργαστήριο και παγκόσμιο κέντρο επιστημονικής μετρολογίας, οι δράσεις του οποίου περιλαμβάνουν τη θεμελίωση βασικών προτύπων και κλιμάκων των κυριότερων φυσικών ποσοτήτων, όπως και τη συντήρηση των διεθνών πρότυπων μοντέλων.
Η αρχική απόφαση γράφτηκε στα Γαλλικά και η επίσημη γλώσσα σε όλα τα επίσημα έγγραφα αποφασίστηκε ότι θα είναι η γαλλική. Η επικοινωνία μεταξύ της BIPM και των κρατών μελών αποφασίστηκε να γίνεται ως εξής: 
στην περίπτωση της Γαλλίας, μέσω του Γάλλου υπουργού Εξωτερικών και στην περίπτωση όλων των άλλων μελών, μέσω του πρεσβευτή κάθε χώρας-μέλους που είναι στη Γαλλία. 
Η γαλλική κυβέρνηση προσέφερε στα μέλη της Συνθήκης το κτίριο Pavillon de Breteuil στη Σεβρ (κοντά στο Παρίσι) για να στεγαστεί το BIPM. Το Pavillon είχε κτιστεί το 1675 στο κτήμα Château de Saint-Cloud και ήταν κατοικία μεταξύ άλλων, του αυτοκράτορα Ναπολέοντα Γ'. Στη διάρκεια του Γαλλο-Πρωσικού πολέμου το κτήμα καταστράφηκε και το Pavillon έπαθε μεγάλες ζημιές. Μετά την απόφαση του συνεδρίου, το Pavillon αποκαταστάθηκε πλήρως και πλέον αποτελεί έδρα διακυβερνητικού οργανισμού, απολαμβάνοντας ίδια δικαιώματα με αυτά που έχει μια πρεσβεία. 

Η Συνθήκη αρχικά ασχολήθηκε μόνο με τις μονάδες της μάζας και του μήκους, αλλά το 1921, στην 6η συνεδρίαση της CGPM, η εντολή αναθεωρήθηκε και επεκτάθηκε ώστε να καλύψει όλες τις φυσικές μετρήσεις (ηλεκτρισμός, θερμότητα, ραδιενέργεια κλπ).
Το 1960, στην 11η συνεδρίαση της CGPM, το σύστημα μονάδων, όπως είχε διαμορφωθεί μέχρι τότε, αναθεωρήθηκε και ξεκίνησε η δημιουργία του "Διεθνούς Συστήματος Μονάδων" (SI).

Παρασκευή, 13 Μαΐου 2016

Σαν σήμερα...1894 γεννήθηκε η Marietta Blau.



Σήμερα σκοπεύω να γράψω για ένα πρόσωπο στο οποίο θα έπρεπε να είχα αναφερθεί κάμποσες μέρες πριν, αλλά δεν το έκανα λόγω σχόλης! Λέω λοιπόν ότι θα το θεωρούσα ασυγχώρητη παράλειψη να μη γράψω γι' αυτή τη Γυναίκα, μιας και την εποχή που έζησε, οι σημαντικές γυναίκες στο χώρο της Φυσικής ήσαν ολιγάριθμες.

Σαν σήμερα, στις 29 Απριλίου 1894 γεννήθηκε στη Βιέννη της Αυστρίας η Marietta Blau, πρωτοπόρος στην έρευνα της πυρηνικής φυσικής. 

Προερχόταν από μεσοαστική εβραϊκή οικογένεια και είχε μεγαλώσει σε μια περιοχή της Βιέννης όπου ζούσαν πολλοί Εβραίοι, όπως οι οικογένειες του Sigmund Freud και της Lise Meitner. Ο πατέρας της ήταν δικηγόρος.
Αφού ολοκλήρωσε το Γυμνάσιο Θηλέων που διατηρούσε στη Βιέννη η Ένωση για την Παρατεταμένη Εκπαίδευση των Γυναικών (Association for the Extended Education of Women), σπούδασε Φυσική και Μαθηματικά στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης από το 1914 μέχρι το 1918, σε μια εποχή που οι περισσότεροι άνδρες είχαν κληθεί για υπηρεσία στο στρατό (Α' παγκόσμιος πόλεμος). Τον Μάρτιο του 1919 πήρε το διδακτορικό της κι εκείνη την εποχή η ζωή στην Αυστρία είχε γίνει δύσκολη λόγω της εξαθλίωσης από τη διάλυση της Αυστροουγγαρίας και, ιδιαίτερα για τους Εβραίους, λόγω του αυξανόμενου αντισημιτισμού. 
Τα επόμενα δύο χρόνια η Blau εργάστηκε στη Γερμανία ασχολούμενη με προβλήματα που συνδέονταν με τις ακτίνες Χ, πρώτα σε μια βιομηχανική εταιρεία και στη συνέχεια στο Πανεπιστήμιο της Φρανκφούρτης
Το 1923 επέστρεψε στη Βιέννη για να φροντίσει τη μητέρα της και άρχισε να εργάζεται στο Radiuminstitut χωρίς μισθό. Το Radiuminstitut ήταν ένα ερευνητικό ινστιτούτο στη Βιέννη που είχε ιδρυθεί το 1910 από τον πλούσιο δικηγόρο Karl Kupelwieser και είχε ως αντικείμενο την έρευνα των ραδιενεργών στοιχείων, μετά τις ανακαλύψεις της Marie Curie. Εκείνη την εποχή δεν ήταν ασυνήθιστο για Φυσικούς να εργάζονται σε εθελοντική βάση, μιας και η Ακαδημία Επιστημών της Αυστρίας δεν είχε αρκετά κεφάλαια για τους μισθούς τους. Αυτό μπορεί να ήταν ένας από τους λόγους για τους οποίους ένα εξαιρετικά υψηλό ποσοστό των ατόμων που εργάζονταν στο Radiuminstitut ήταν γυναίκες. Πολλές από αυτές τις γυναίκες υποστηρίζονταν οικονομικά από τις οικογένειές τους, όπως ακριβώς και η  Marietta Blau. 

Εκείνη την εποχή τα σωματίδια που εκπέμπονταν σε πυρηνικές αντιδράσεις μπορούσαν να ανιχνευθούν μόνο με τη μέθοδο του σπινθηρισμού (scintillation method). Αυτή η μέθοδος στηριζόταν στο γεγονός ότι οι ραδιενεργές ακτίνες προκαλούσαν αναβοσβησίματα σε ειδικές οθόνες που μπορούσαν να παρατηρηθούν και μετρηθούν. Μόνο που οι μετρήσεις δεν ήταν αξιόπιστες. 
Τότε, στο Radiuminstitut εργαζόταν ο Σουηδός θαλάσσιος επιστήμονας Hans Pettersson, που ζήτησε από την Blau να διερευνήσει κατά πόσον οι επιπτώσεις των ραδιενεργών ακτίνων σε φωτογραφικό γαλάκτωμα θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την ανίχνευση αυτών των ακτίνων. Το 1925 η Blau δημοσίευσε την πρώτη της εργασία που απαντούσε στην ερώτηση του Pettersson. Τα επόμενα χρόνια δημοσίευσε πολλές εργασίες σχετικά με το φωτογραφικό αποτέλεσμα και την ποσοτικοποίηση των παρατηρήσεων για τα πρωτόνια και τα α-σωματίδιαΟ κύριος στόχος ήταν να γίνει διαχωρισμός των α-σωματιδίων και των πρωτονίων. Μετά την ανακάλυψη του νετρονίου από τον Chadwick το 1932, η Blau, συνεργαζόμενη με την πρώτη μεταπτυχιακή φοιτήτριά της και μετέπειτα στενή συνεργάτη της Hertha Wambacher, ανέπτυξε μια μέθοδο για την ανίχνευση και τον προσδιορισμό της ενέργειας αυτών των σωματιδίων. Αυτό επιτεύχθηκε με την προσαρμογή των φωτογραφικών γαλακτωμάτων στις απαιτήσεις της πυρηνικής έρευνας. Αυτή η "φωτογραφική μέθοδος" χρησιμοποιήθηκε από την Blau και για την ανίχνευση κοσμικών ακτίνων, μια πολύ σημαντική ανακάλυψη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature. Η μέθοδος αυτή αργότερα ονομάστηκε "αποσύνθεση αστεριών" (disintegration stars) και αντιμετωπίστηκε με μεγάλο ενδιαφέρον από τους θεωρητικούς φυσικούς.
Γι' αυτή τη μέθοδο ("φωτογραφική"), το 1937, οι δύο γυναίκες έλαβαν το πιο διάσημο επιστημονικό βραβείο στην Αυστρία, το Βραβείο Lieben

Μετά την προσάρτηση της Αυστρίας στη ναζιστική Γερμανία (Anschluss), όλοι οι Εβραίοι επιστήμονες εκδιώχθηκαν από το Radiuminstitut και τη θέση της Blau κατέλαβε η Wambacher, που από νεαρή ηλικία είχε υποστηρίξει δεξιές πολιτικές οργανώσεις. 

Το καλοκαίρι του 1938 η Blau έλαβε πρόσκληση να διδάξει στο Escuela Superior de Ingeniería Mecánica y Eléctrica (ESIME) στο Μεξικό, ένα τμήμα του νεοσύστατου Instituto Nacional Politécn ICO (IPN), κατόπιν σύστασης του Αϊνστάιν, που ήδη είχε διαφύγει στις ΗΠΑ. Εκείνη δέχτηκε την πρόσκληση να πάει στο Μεξικό με τη μητέρα της, καθώς ήταν εξαιρετικά δύσκολο για τους πρόσφυγες να αποκτήσουν θεώρηση για οποιαδήποτε χώρα στον κόσμο. Καθώς ήταν η μοναδική γυναίκα που εργαζόταν στο ESIME, είχε πολλά προβλήματα και καμία ευκαιρία για επιστημονική εργασία. Μη μπορώντας να εργαστεί στον δικό της τομέα έρευνας, άρχισε να μελετά τα προβλήματα που συνδέονται με τη γεωγραφική θέση του Μεξικού, όπως η επίδραση της ηλιακής ακτινοβολίας σε έναν πληθυσμό που ζει σε μεγάλο υψόμετρο σε μια τροπική ζώνη. Μελέτησε επίσης τη ραδιενέργεια σε μέταλλα και πηγές, σε διάφορα μέρη της χώρας. Ενώ ήταν στο Μεξικό, μακριά από τα κέντρα πυρηνικής έρευνας, η "φωτογραφική μέθοδος" που πρώτη ανέπτυξε, χρησιμοποιήθηκε για νέες ανακαλύψεις στην πυρηνική φυσική.  

Το 1944, μετά το θάνατο της μητέρας της, η Blau μετανάστευσε στη Νέα Υόρκη στις ΗΠΑ, όπου ζούσε ο αδελφός της. Άρχισε να εργάζεται στο τμήμα έρευνας μιας βιομηχανικής εταιρείας, όπου ανέπτυξε πολλές συσκευές οι οποίες χρησιμοποιούσαν ραδιενεργά ισότοπα και κατέθεσε διπλώματα ευρεσιτεχνίας για ορισμένα από αυτά. Όμως δεν ήταν πολύ ευχαριστημένη με αυτό το είδος της εργασίας και άρχισε να ψάχνει για μια άλλη θέση, ειδικά όταν η εταιρεία μεταφέρθηκε στη Janesville, μια μικρή πόλη στο Ουισκόνσιν, όπου ένιωθε εντελώς απομονωμένη. 
Το 1948 αποδέχτηκε πρόταση του Πανεπιστημίου Columbia να εργαστεί ως επιστημονικό μέλος του προσωπικού του. Ως ειδική στην ανίχνευση σωματιδίων με φωτογραφικά γαλακτώματα, η δουλειά της εκεί είχε να κάνει με την ανάπτυξη ενός προγράμματος έρευνας με τη χρήση αυτής της μεθόδου για τη διερεύνηση των σωματιδίων που παράγονται από τους αντιδραστήρες σχάσης
Δύο χρόνια μετά πήρε θέση στο Brookhaven National Laboratory, όπου τέτοια σωματίδια παράγονταν με μηχανές ακόμη υψηλότερης ενέργειας.

Το 1950, για την ανακάλυψη της μεθόδου "disintegration stars", κατόπιν εισήγησης του Erwin Schrödinger, η Blau και η Wambacher προτάθηκαν για το Νόμπελ Φυσικής, που όμως πήρε ο Cecil Powell για την ανακάλυψη του πιονίου με τη βοήθεια της φωτογραφικής μεθόδου. Στην αυτοβιογραφία του ο Powell έγραψε ότι έμαθε για τη φωτογραφική μέθοδο από τον Walter Heitler, ο οποίος γνώριζε προσωπικά την Blau.

Το 1956 άφησε το Brookhaven και βρήκε θέση στο Πανεπιστήμιο του Μαϊάμι, όπου συνέχισε την έρευνα της στη σωματιδιακή φυσική, εκπαιδεύοντας παράλληλα μερικούς νέους φυσικούς που εργάζονταν εκεί. 

Το 1960 η Blau αποφάσισε να επιστρέψει στη Βιέννη, εν μέρει επειδή ένιωσε νοσταλγία και εν μέρει για λόγους υγείας. Εκεί, επανήλθε στο Radiuminstitut και πάλι χωρίς μισθό, ασχολούμενη με την καθοδήγηση μεταπτυχιακών φοιτητών που οι εργασίες τους ήταν στη φυσική υψηλών ενεργειών. Όμως παρέμεινε στο περιθώριο, επειδή ήταν πολύ απογοητευμένη βλέποντας πρόσωπα, όπως ο Georg Stetter, που είχαν συνεργαστεί με τους ναζί, να έχουν ενεργό ρόλο στο πανεπιστήμιο.  
Το 1962 τιμήθηκε με το Βραβείο Schrödinger από την Ακαδημία των Επιστημών της Αυστρίας, αλλά την ίδια εποχή δεν δέχτηκαν να γίνει αντεπιστέλλον μέλος της.

Η Marietta Blau πέθανε από καρκίνο στις 27 Ιανουαρίου 1970 στη Βιέννη, σε ηλικία 76 ετών. 

Κλείνοντας, νομίζω ότι η απάντηση που έδωσε η Blau στην ερώτηση ενός από τους καθηγητές της, εάν υπήρχε δυνατότητα να γίνει μια Υφηγητής, ήταν πολύ χαρακτηριστική για τα προβλήματα που είχε να αντιμετωπίσει σε όλη της τη ζωή: "Το να είσαι εβραία και γυναίκα είναι πάρα πολύ, υπάρχει μικρή πιθανότητα".

Πηγή: Today in Science History

Σάββατο, 30 Απριλίου 2016

Ευχές για το Πάσχα.



Καλοί  μου  αναγνώστες,

Τη μέρα της Ανάστασης δε θα βρεθώ μαζί σας, ας γίνει η σκέψη μου φωτιά ν’ ανάψει το κερί σας. 

Τετάρτη, 27 Απριλίου 2016

Σαν σήμερα...1942 γεννήθηκε ο κοσμοναύτης Valeri Polyakov.



Σαν σήμερα, στις 27 Απριλίου 1942, γεννήθηκε ο Ρώσος κοσμοναύτης Βαλερί Βλαντιμίροβιτς Πολιακόφ (ρωσικά Валерий Владимирович Поляков) στην Τούλα της τότε Σοβιετικής Ένωσης. Το αρχικό του όνομα ήταν Βαλερί Ιβάνοβιτς Κορσούνοφ, όμως το άλλαξε μετά την υιοθέτησή του, το 1957.  
Το 1959, αφού τελείωσε το Γυμνάσιο No 4 στην Τούλα, γράφτηκε στο I. M. Sechenov 1ο Ιατρικό Ινστιτούτο της Μόσχας, απ' όπου πήρε και το διδακτορικό του. Στη συνέχεια, ειδικεύτηκε στην αεροναυτική ιατρική και από το 1964 αφοσιώθηκε στην ιατρική του διαστήματος, μετά την πτήση του Boris Yegorov, πρώτου γιατρού κοσμοναύτη με το διαστημόπλοιο Voskhod 1.

Ο Πολιακόφ κατέχει μέχρι σήμερα το ρεκόρ μακρύτερης μοναχικής συνεχούς παραμονής στο διάστημα για 438  περίπου ημέρες (8 Ιανουαρίου 1994 - 22 Μαρτίου 1995), στο Ρωσικό διαστημικό σταθμό Mir.
Επελέγη ως κοσμοναύτης με την Ιατρική Ομάδα 3 στις 22 Μαρτίου 1972 κι έκανε το πρώτο διαστημικό του ταξίδι με το Soyuz TM-6 το 1988. Τότε παρέμεινε στο διάστημα 240 ημέρες, 22 ώρες και 34 λεπτά (28 Αυγούστου 1988 - 27 Απριλίου 1989) κι επέστρεψε με το διαστημόπλοιο Soyuz TM-7.
Η επόμενη διαστημική πτήση του, που ήταν και η μεγαλύτερη, έγινε με το διαστημόπλοιο Soyuz TM-18 κι επέστρεψε με το διαστημόπλοιο Soyuz TM-20, μετά από 437 ημέρες, 17 ώρες και 58 λεπτά.
Μ' αυτές τις δύο πολύμηνες αποστολές παρέμεινε συνολικά στο διάστημα 679 ημέρες. Αυτός ο χρόνος αποτελούσε ρεκόρ συνολικής παραμονής στο διάστημα μέχρι τις 13 Αυγούστου 1999, όταν ο Ρώσος Sergei Avdeyev, με 3 συνολικά αποστολές, συμπλήρωσε 748 ημέρες. Σήμερα αυτό το ρεκόρ κατέχει ο επίσης Ρώσος κοσμοναύτης Gennady Padalka με 879 ημέρες συνολικής παραμονής στο διάστημα.

Κατά τη διάρκεια της μακρόχρονης παραμονής του Πολιακόφ στο διάστημα, εξετάστηκε η αντίδραση του ανθρώπινου σώματος σε περιβάλλον μικροβαρύτητας. Λόγω της ιατρικής ιδιότητάς του, υπήρχε δυνατότητα καλύτερης συνεννόησης με τους επιβλέποντες του προγράμματος. Υπήρχε μια συνεχής ιατρική μελέτη της συμπεριφοράς (σωματικής και ψυχολογικής) του Πολιακόφ πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την πτήση του (ακόμη και για μεγάλο διάστημα μετά από αυτήν) προκειμένου τα στοιχεία να μπορούν να συγκριθούν. Ένας σημαντικός λόγος για μια τέτοια μελέτη ήταν η πρόβλεψη της ανθρώπινης συμπεριφοράς σε μακρινά διαστημικά ανθρώπινα ταξίδια, όπως π.χ. στον Άρη. 

Τον Ιούνιο 1995 αποχώρησε από τη θέση του ως κοσμοναύτης. Το 1999 συμμετείχε στο πειραματικό πρόγραμμα SFINCSS-99 (Simulation of Flight of International Crew on Space Station - Προσομοίωση πτήσης διεθνούς πληρώματος στον Διαστημικό Σταθμό).
Τώρα εργάζεται ως αναπληρωτής διευθυντής στο υπουργείο Δημόσιας Υγείας στη Μόσχα και είναι αρμόδιος για τον έλεγχο των ιατρικών επιπτώσεων στους κοσμοναύτες από τη συμμετοχή τους στις μακρόχρονες διαστημικές αποστολές. Έχει τιμηθεί με πλειάδα βραβείων και μεταλλίων από τη Ρωσία και άλλες χώρες.


Δευτέρα, 25 Απριλίου 2016

Σαν σήμερα...1900 γεννήθηκε ο Wolfgang Pauli.



Σαν σήμερα, στις 25 Απριλίου 1900, γεννήθηκε στη Βιέννη της Αυστρίας (τότε Αυστροουγγαρία) ο Wolfgang Ernst Pauli. Η οικογένεια του πατέρα του προερχόταν από διακεκριμένη Εβραϊκή οικογένεια της Πράγας, αλλά ο πατέρας του είχε γίνει καθολικός λίγο πριν το γάμο του. Ο ίδιος ο Wolfgang μεγάλωσε ως καθολικός χριστιανός. Το δεύτερο όνομά του "Ernst" προερχόταν από το όνομα του νονού του Ernst Mach.
Το 1918 τελείωσε το Γυμνάσιο Döblinger της Βιέννης και γράφτηκε στο Πανεπιστήμιο Ludwig-Maximilians του Μονάχου. Δύο μόλις μήνες μετά την αποφοίτησή του από το Γυμνάσιο δημοσίευσε την πρώτη του εργασία σχετικά με την Γενική Θεωρία της Σχετικότητας του Άλμπερτ Αϊνστάιν. Τον Ιούλιο του 1921, εργαζόμενος με την καθοδήγηση του Arnold Sommerfeld, πήρε το διδακτορικό του με θέμα την κβαντική θεωρία του ιονισμένου διατομικού υδρογόνου.

Στη συνέχεια ο Pauli εργάστηκε ένα χρόνο στο Πανεπιστήμιο του Göttingen ως βοηθός στον Max Born και τον επόμενο χρόνο πήγε στην Κοπεγχάγη στο Ινστιτούτο Θεωρητικής Φυσικής (αργότερα το 1965 ονομάστηκε Ινστιτούτο Niels Bohr). Από το 1923 μέχρι το 1928 ήταν λέκτορας στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου. Την περίοδο αυτή ασχολήθηκε ιδιαίτερα με την εξέλιξη της μοντέρνας θεωρίας της κβαντικής μηχανικής. Το 1928 έγινε καθηγητής Θεωρητικής Φυσικής στο Πολυτεχνείο (ETH) της Ζυρίχης. Παράλληλα ήταν επισκέπτης καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Michigan το 1931 και στο Ινστιτούτο Προχωρημένων Σπουδών στο Princeton το 1935.  

Στο τέλος του 1930, αμέσως μετά την δημοσίευση της εργασίας του για το νετρίνο και το διαζύγιό του, υπέστη σοβαρή ψυχολογική κατάρρευση, μια κατάσταση που τον οδήγησε στο ντιβάνι του ψυχαναλυτή Carl Jung, που ζούσε επίσης στη Ζυρίχη. Η γνωριμία Pauli-Jung έδωσε την ευκαιρία στον μεν Jung να μελετήσει τα όνειρα που του περιέγραφε ο Pauli, στον δε Pauli να ασχοληθεί επιστημονικά και να συνεισφέρει στην ερμηνεία των βαθύτερων σκέψεών του. Ένα μεγάλο μέρος των συζητήσεων που εδημιουργούντο στη διάρκεια αυτών των συναντήσεων έχουν δημοσιευθεί στην αλληλογραφία των Pauli-Jung και στο "Atom and Archetype", όπου αναλύονται πάνω από 400 όνειρα του Pauli. 

Το 1940 εγκαταστάθηκε στις ΗΠΑ και εργάστηκε ως καθηγητής Θεωρητικής Φυσικής στο Ινστιτούτο Προχωρημένων Σπουδών του Princeton. Τo 1946, μετά τον πόλεμο, έγινε πολίτης των ΗΠΑ, αλλά προτίμησε να εγκατασταθεί στη Ζυρίχη, όπου πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της υπόλοιπης ζωής του, παίρνοντας και την Ελβετική υπηκοότητα το 1949.

Στη διάρκεια της καριέρας του, ο Pauli συνέβαλλε σημαντικά στην εξέλιξη της κβαντικής μηχανικής. Δεν δημοσίευε πολλές εργασίες, αλλά προτιμούσε ν' αλληλογραφεί με στενούς συνεργάτες και φίλους, όπως ο Bohr και ο Heisenberg
Το 1924 πρότεινε ένα νέο κβαντικό αριθμό με 2 πιθανές τιμές για να μπορέσει να λύσει το πρόβλημα της ασυμφωνίας ανάμεσα στο παρατηρούμενο μοριακό φάσμα και την αναπτυσσόμενη θεωρία της κβαντικής μηχανικής. 

Σίγουρα ο Pauli είναι περισσότερο γνωστός για τη διατύπωση της αρχής της απόκλισης (απαγορευτική αρχή του Pauli) στην οποία για πρώτη φορά στην κβαντική μηχανική λαμβάνεται υπόψη το σπιν

Το 1926, αφού ο Heisenberg είχε δημοσιεύσει τις βασικές αρχές της νεότερης κβαντικής μηχανικής, ο Pαuli χρησιμοποίησε αυτή τη θεωρία για να ερμηνεύσει το παρατηρούμενο φάσμα του ατόμου του υδρογόνου. Αυτό το αποτέλεσμα έπαιξε σημαντικό ρόλο στην διασφάλιση της αξιοπιστίας της θεωρίας του Heisenberg. 
Στον Pauli οφείλεται η πρώτη υπόθεση ως προς την ύπαρξη του νετρίνου το 1930. Διατύπωσε πρώτος την θεωρία ύπαρξης των νετρίνων σε μία προσπάθεια να δικαιολογήσει την απώλεια της ενέργειας που παρατηρείται κατά τη διάσπαση ραδιενεργών υλικών. Η αλληλεπίδραση των σωματιδίων αυτών με την ύλη είναι τόσο περιορισμένη, που οι φυσικοί χρειάσθηκαν σχεδόν 30 χρόνια για να τη διαπιστώσουν πειραματικά.

Το 1931 βραβεύθηκε με το μετάλλιο Lorentz.  
Το 1945, μετά από πρόταση του Αϊνστάιν, πήρε το βραβείο Nobel Φυσικής "για την ανακάλυψη της αρχής της απόκλισης, επίσης καλούμενης αρχή του Pauli". 
Το 1958 βραβεύτηκε με το μετάλλιο Max Planck.

Ο Pauli είναι μεταξύ εκείνων που συνέβαλλαν περισσότερο στη μελέτη της ενοποίησης της θεωρίας της σχετικότητας με την κβαντική μηχανική, κεντρικό πρόβλημα της σύγχρονης Φυσικής.

Όμως ο Wolfgang Pauli έχει χαρακτηριστεί και ως "καταραμένος" νομπελίστας. Ο λόγος ήταν γιατί κάποιες φορές, όταν περπατούσε σ' ένα χώρο, κάτι κακό συνέβαινε. Έσπαγαν πράγματα γύρω του. Ο εξοπλισμός δεν δούλευε. Αυτό που "προκαλούσε" έχει πλέον αποκτήσει το όνομα "Pauli effect" (αποτέλεσμα Πάουλι). Αν και θα μπορούσε εύκολα να εξηγηθεί ως σύμπτωση, κάποια πρόσωπα της επιστημονικής κοινότητας, συμπεριλαμβανομένου και του ίδιου του Pauli, πίστευαν ότι η κατάρα ήταν πραγματική.

Υπάρχουν αμέτρητες ιστορίες. Στο πανεπιστήμιο του Göttingen, το 1920, ένα σημαντικό τμήμα του εξοπλισμού ανατινάχτηκε, καθώς ο επιστήμονας άλλαζε τρένο. Στα εγκαίνια του Ινστιτούτου της Ζυρίχης, το 1948, ένα πολύτιμο κινεζικό βάζο έσπασε, όταν ο Pauli μπήκε στην αίθουσα. Μια άλλη ιστορία λέει ότι συνάδελφοι φυσικοί του Pauli είχαν προγραμματίσει μια φάρσα στην οποία ένας πολυέλαιος θα έπεφτε όταν εκείνος θα έμπαινε στο δωμάτιο, αλλά η φάρσα δεν λειτούργησε, αποδεικνύοντας την επίδραση στην κακοτυχία του φυσικού. Όλα αυτά έπαιξαν σημαντικό ρόλο στο να απαγορευτεί η είσοδός του στο εργαστήριο του βραβευμένου με Νόμπελ, Otto Stern.

Ένα άλλο γεγονός που επέδρασε στην μετέπειτα συμπεριφορά του ήταν, όπως προανέφερα, η εγκατάλειψή του από τη σύζυγό του, 11 μόλις μήνες μετά το γάμο τους, μ' έναν χημικό, συνάδελφό του. Λέγεται ότι σχολιάζοντας ο Pauli αυτό το χωρισμό είχε πει «Να τα έφτιαχνε μ' έναν ταυρομάχο θα μπορούσα να αναμετρηθώ μαζί του, αλλά μ' έναν απλό χημικό...».  Ξαναπαντρεύτηκε το 1934.

Πολλές από τις ιδέες και τα αποτελέσματα στα οποία είχε καταλήξει ο Pauli ποτέ δεν δημοσιεύθηκαν. Αρκετά από αυτά εμφανίζονταν σε γράμματα και διακινούνταν στον επιστημονικό κόσμο από τους παραλήπτες τους. Είναι ο μόνος για τον οποίο ο Αϊνστάιν είχε δηλώσει επίσημα ότι τον θεωρούσε άξιο διάδοχό του. 
Το 1958, έσπασε  η πολύ καλή φιλία και επιστημονική συνεργασία που είχε με τον Heisenberg, όταν αναφέρθηκε απλά "βοηθός του καθηγητή Heisenberg" από το δελτίο τύπου, μετά την ανακοίνωση μιας εργασίας που είχαν κάνει μαζί, στο Göttingen.
Ο Pauli το 1953 ψηφίστηκε ως εξωτερικό μέλος της Royal Society του Λονδίνου και το 1958 έγινε εξωτερικό μέλος της Ολλανδικής Βασιλικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών.

Πέθανε στις 15 Δεκεμβρίου 1958 στη Ζυρίχη, σε ηλικία 58 ετών.



Παρασκευή, 22 Απριλίου 2016

Σαν σήμερα...1989 πέθανε ο Emilio Segrè.



Σαν σήμερα, στις 22 Απριλίου 1989, πέθανε ο Ιταλοαμερικανός Φυσικός Emilio Gino Segrè στο Lafayette της Καλιφόρνιας, σε ηλικία 84 ετών.

Ο Segrè γεννήθηκε στις 1 Φεβρουαρίου 1905 στην περιοχή Τίβολι της Ρώμης από σεφαρδίτικη εβραϊκή οικογένεια. Ξεκίνησε τις γυμνασιακές του σπουδές στο Τίβολι και ολοκλήρωσε το γυμνάσιο και το λύκειο στην Ρώμη, μετά την μετακόμιση της οικογένειάς του εκεί. Το 1922 ξεκίνησε τις σπουδές του ως μηχανικός στο Πανεπιστήμιο La Sapienza της Ρώμης.
Τον Σεπτέμβριο 1927, παρακολουθώντας ο Segrè σ' ένα συνέδριο (Volta Conferenceστο Κόμο τις ομιλίες διάσημων Φυσικών όπως ο Bohr, ο Heisenberg, ο Millikan, ο Pauli, ο Planck, ο Rutherford, συνάντησε τον Φυσικό Franco Rasetti που τον σύστησε στον επίσης Ιταλό Φυσικό Enrico Fermi. 
Αυτή η συνάντηση καθόρισε την μετέπειτα πορεία του Segrè στο χώρο της επιστήμης.
Με τη βοήθεια του Orso Mario Corbinoδιευθυντή του Ινστιτούτου Φυσικής στη Ρώμη, ο Segrè πήρε μεταγραφή στο τμήμα Φυσικής απ' όπου αποφοίτησε τον Ιούλιο 1928 έχοντας πάντα την καθοδήγηση του Fermi.  
Αφού πέρασε περίπου ένα χρόνο στον στρατό, επέστρεψε στο εργαστήριο της Via Panisperna και συνεργάστηκε με τον Edoardo Amaldi σε δύο εργασίες. Το 1930 ξεκίνησε την μελέτη του φαινομένου Zeeman σε ορισμένα αλκαλικά μέταλλα, αλλά επειδή δεν είχε την κατάλληλη εργαστηριακή υποδομή για τη συνέχιση της έρευνάς του, απευθύνθηκε σε 4 εργαστήρια στην Ευρώπη ζητώντας υποστήριξη. Τελικά, παίρνοντας υποτροφία από το Ίδρυμα Ροκφέλερ και κατόπιν υπόδειξης του Fermi, αποφάσισε να συνεχίσει την εργασία του στο Αμβούργο, με την καθοδήγηση του Otto Stern 

Το 1932 επέστρεψε στην Ιταλία και εργάστηκε ως βοηθός καθηγητής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο της Ρώμης μέχρι το 1936. Μετά το γάμο του το 1936, έγινε καθηγητής Φυσικής και διευθυντής του Ινστιτούτου Φυσικής στο Πανεπιστήμιο του Παλέρμο. Το Ινστιτούτο ήταν πρωτόγονο σε εξοπλισμό, αλλά είχε πολύ καλούς συναδέλφους από διάφορες ειδικότητες. Έτσι το 1937, μελετώντας με τον γεωλόγο Carlo Perrier ένα κομμάτι μολυβδαίνιου που του είχε στείλει ο Ernest Lawrence από το Berkeley, απέδειξε ότι μέρος της ακτινοβολίας που εξέπεμπε προερχόταν από ένα άγνωστο στοιχείο, το οποίο το 1947 βαφτίστηκε "Τεχνήτιο" (Tc) (επειδή ήταν το πρώτο στοιχείο που σχηματίστηκε εξ ολοκλήρου εργαστηριακά, ονομάστηκε Τεχνήτιο).
   
Το 1938, ευρισκόμενος στις ΗΠΑ για ένα σύντομο επιστημονικό ταξίδι, έμαθε για τους φυλετικούς νόμους σε βάρος των Εβραίων που είχε θεσπίσει ο Μουσολίνι κι έτσι αποφάσισε να μείνει εκεί, φέρνοντας μαζί και την οικογένειά του.
Εργάστηκε στο Berkeley Radiation Lab και  συνεργαζόμενος με πειραματικούς επιστήμονες ανακάλυψε τα ισότοπα Τεχνήτιο-99, Ξένον-135 και το στοιχείο Αστάτιο (At).

Τον Ιούνιο του 1943 εγκαταστάθηκε στο Λος Άλαμος του New Mexico αποδεχόμενος πρόταση του Οπενχάιμερ να εργαστεί για το πρόγραμμα Manhattan. Εκεί έγινε επικεφαλής του εργαστηρίου P-5 (για τη Ραδιενέργεια) που ήταν τμήμα της Διεύθυνσης "Πειραματικής Φυσικής" υπό τον Robert Bacher.  
Το 1946, μετά το τέλος του πολέμου, αποφάσισε να επιστρέψει στο Berkeley, ως τακτικός καθηγητής. Περί τα τέλη της δεκαετίας του '40 δέχτηκε θέση καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Illinois at Urbana–Champaign, αλλά το 1952 επέστρεψε στο Berkeley.

Δουλεύοντας με τον Owen Chamberlain προσπάθησαν να βρουν το αντιπρωτόνιο, το σωματίδιο της αντιύλης, αντίστοιχο του πρωτονίου. Ήδη από το 1932 ο  Carl D. Anderson είχε ανακαλύψει το ποζιτρόνιο (αντιηλεκτρόνιο) που είχε προβλέψει ο Paul Dirac από το 1931. Πολλοί επιστήμονες αμφέβαλαν για την ύπαρξή του, όμως ο Segrè και ο Chamberlain χρησιμοποιώντας το bevatron του εργαστηρίου τους στα 6 GeV κατάφεραν να ανιχνεύσουν αντιπρωτόνια και να μοιραστούν το βραβείο Νόμπελ Φυσικής το 1959 γι' αυτή την ανακάλυψη. Βέβαια αυτό το Νόμπελ ήταν αμφιλεγόμενο, γιατί στην ομάδα που ανακάλυψε το αντιπρωτόνιο συμμετείχαν ενεργά και οι Clyde Wiegand και Tom Ypsilantis, που όμως δεν πήραν το βραβείο. 

Τα επόμενα χρόνια συνέχισε να προσφέρει τις υπηρεσίες του στο Berkeley από διάφορες θέσεις φτάνοντας να γίνει πρόεδρος του τμήματος Φυσικής (1965-66). Το 1970 βοήθησε τον Edward Teller να χωρίσει το Lawrence Berkeley Laboratory από το Lawrence Livermore Laboratory, ενώ ήταν ένας από τους θεματοφύλακες του Fermilab και των εργασιών του Fermi. Το 1972 συνταξιοδοτήθηκε από το Berkeley, αλλά συνέχισε να διδάσκει Ιστορία της Φυσικής. Το 1974 επέστρεψε στο Πανεπιστήμιο της Ρώμης ως καθηγητής αλλά έμεινε μόνον ένα χρόνο.

Πέθανε από καρδιακή προσβολή καθώς έκανε βόλτα κοντά στο σπίτι του στο Lafayette.

Είχε πλούσιο συγγραφικό έργο κι ένα πολύτιμο φωτογραφικό αρχείο αφού λειτουργούσε και ως φωτογράφος αποθανατίζοντας μεγάλες στιγμές στην ιστορία της σύγχρονης Φυσικής. Το φωτογραφικό του αρχείο έχει δωρηθεί στο Αμερικανικό Ινστιτούτο Φυσικής.

Μπορείτε να διαβάσετε την αυτοβιογραφία του Emilio Segrè "A Mind Always in Motion"   ΕΔΩ (αγγλικά).

Πηγή: Today in Science History

Τρίτη, 19 Απριλίου 2016

Μηχανική Ρευστών - Ερωτήσεις Πολλαπλής Επιλογής με το πρόγραμμα Hot Potatoes.



Φυσική Γ' Λυκείου Θετικού Προσανατολισμού


Η ανάρτηση περιέχει 2 αρχεία με 25 ερωτήσεις Πολλαπλής Επιλογής το καθένα. Το πρώτο αρχείο (Ι) είναι σχετικό με ύλη που προέρχεται από την Εισαγωγή, την αρχή του Pascal και την Παροχή. Το δεύτερο αρχείο (ΙΙ) είναι σχετικό με ύλη που προέρχεται από την Εξίσωση Συνέχειας, την Εξίσωση Bernoulli και την Τριβή στα ρευστά. 

Οι περισσότερες ερωτήσεις προέρχονται από το σχολικό βιβλίο της Γ' Λυκείου και από τα Ψηφιακά Εκπαιδευτικά Βοηθήματα του Υπουργείου Παιδείας.

Μπορείτε να δείτε τις ερωτήσεις 
  • Μηχανική Ρευστών (Ι)  ΕΔΩ,
  • Μηχανική Ρευστών (ΙΙ)  ΕΔΩ.

Τρίτη, 12 Απριλίου 2016

Σαν σήμερα... 1961 ο Yuri Gagarin γίνεται ο πρώτος άνθρωπος σε τροχιά γύρω από τη Γη.



Σαν σήμερα, στις 12 Απριλίου 1961, ο Σοβιετικός κοσμοναύτης Yuri Alekseyevich Gagarin (ρωσ. Ю́рий Алексе́евич Гага́рин) εκτοξεύθηκε από το Κοσμοδρόμιο του Μπαϊκονούρ στο Καζακστάν της Κεντρικής Ασίας με το διαστημόπλοιο Vostok 1 κι έγινε ο πρώτος άνθρωπος που ταξίδεψε στο διάστημα και μπήκε σε τροχιά γύρω από τη Γη.

Ήταν Τετάρτη του Πάσχα και η ώρα έδειχνε 06.07 UTC (09.07 ώρα Μόσχας), όταν ο Γιούρι Γκαγκάριν ξεκίνησε για το ιστορικό του ταξίδι μέσα στο Vostok 1 (Ανατολή 1).

Είχε προηγηθεί μια πολύ σκληρή διαδικασία επιλογής και εκπαίδευσης των 20 πρώτων υποψήφιων κοσμοναυτών. Έπρεπε, μεταξύ άλλων, να αντέξουν σε επιταχύνσεις 13 g και η ψυχολογική εκπαίδευση περιελάμβανε ένα 24ωρο σε σκοτεινό και ηχομονωμένο δωμάτιο. Οι τελικοί υποψήφιοι για το πρώτο ταξίδι στο διάστημα ήταν ο Γκαγκάριν και ο Gherman Titov, που επιλέχτηκαν, αφενός λόγω της άριστης επίδοσης που είχαν κατά την εκπαίδευσή τους, αφετέρου για το μικρό τους ανάστημα (το ύψος του Γκαγκάριν ήταν μόλις 1,58 μ), μιας και ο θάλαμος της κάψουλας που θα τους μετέφερε στο διάστημα ήταν εξαιρετικά περιορισμένος και το μικρό βάρος του κοσμοναύτη αποτελούσε σημαντικό προσόν, αφού μείωνε το κόστος. Η τελική απόφαση ήταν να πετάξει ο Γκαγκάριν, με τον Τίτωφ ως εφεδρικό.

Αφού είχε γίνει η εκτόξευση, ο ραδιοφωνικός σταθμός της σοβιετικής πρωτεύουσας διέκοψε το πρόγραμμά του και ο εκφωνητής καλούσε τους ακροατές να αναμείνουν έκτακτη ανακοίνωση του επίσημου πρακτορείου ειδήσεων Tass. Η προειδοποίηση επαναλήφθηκε τρεις φορές. Η αγωνία κορυφώθηκε. Στις 10.02 (ώρα Μόσχας) η υποβλητική φωνή του Yuri Levitanτου δημοσιογράφου που εκφωνούσε τις σημαντικότερες ειδήσεις, σκόρπισε ρίγη συγκίνησης και ενθουσιασμού σε ολόκληρη την ανθρωπότητα. Μιλώντας αργά και καθαρά ο εκφωνητής ανήγγειλε: "Εδώ Μόσχα. Προς όλους τους σταθμούς ραδιοφώνου της Σοβιετικής Ένωσης. Μεταδίδουμε την ανακοίνωση του Tass για την πρώτη πτήση του ανθρώπου στο κοσμικό Διάστημα". Στις τελευταίες αυτές λέξεις ο εκφωνητής ύψωσε κατά τρόπο δραματικό τη φωνή και σταμάτησε προς στιγμήν για να δοθεί χρόνος να αντιληφθούν οι ακροατές τη σημασία της ανακοίνωσης. "Το πρώτο διαστημόπλοιο του κόσμου Βοστόκ με άνθρωπο επιβάτη τέθηκε σε τροχιά από τη Σοβιετική Ένωση στις 12 Απριλίου 1961. Ο πλοηγός διαστήματος του διαστημόπλοιου-δορυφόρου Βοστόκ είναι ο Σοβιετικός πολίτης επισμηναγός Γκαγκάριν Γιούρι Αλεξέγιεβιτς ...".

Στις 09.22 (ώρα Μόσχας) το Βοστόκ βρισκόταν πάνω από τη Νότια Αμερική και ο Γκαγκάριν έστειλε προς τη Γη το πρώτο μήνυμά του: "Η πτήση συνεχίζεται ομαλά. Είμαι καλά". Στις 10.15 το διαστημόπλοιο βρισκόταν πάνω από την Αφρική με κατεύθυνση την Ε.Σ.Σ.Δ. και ο πρώτος κοσμοναύτης, που το όνομά του θα έμενε για πάντα στην ιστορία, έστειλε το δεύτερο μήνυμα: "Η πτήση συνεχίζεται ομαλά. Υφίσταμαι καλώς την έλλειψη βαρύτητας".

25 λεπτά μετά την εκτόξευση το διαστημόπλοιο είχε μπει σε ελλειπτική τροχιά με απόγειο 302 χιλιόμετρα, περίγειο 175 χιλιόμετρα και περίοδο 89 λεπτά και 34 δευτερόλεπτα, κινούμενο με ταχύτητα 7,61 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο (27.396 χιλιόμετρα την ώρα). Το κωδικό του όνομα κατά τη διάρκεια της πτήσης ήταν Кедр (Κέδρος).

Μετά από 67 λεπτά σε τροχιά, το προσωπικό ελέγχου πτήσης έδωσε εντολή στο σκάφος να πυροδοτήσει τους κινητήρες επιβράδυνσης και ν' αρχίσει την επανείσοδό του στην γήινη ατμόσφαιρα. Ο Γκαγκάριν δεν προσγειώθηκε μαζί με την κάψουλα, αλλά χρησιμοποίησε το εκτινασσόμενο κάθισμά του σε ύψος 7 χιλιομέτρων. Μετά από ελεύθερη πτώση χρησιμοποίησε το αλεξίπτωτό του και προσγειώθηκε κοντά στην πόλη Engelsστην περιοχή του Σαράτοφ, στις όχθες του Βόλγα. Μια γυναίκα, η εγγονή της και η αγελάδα τους ήταν οι πρώτοι που είδαν τον Γκαγκάριν να επιστρέφει. Η συνολική διάρκεια της αποστολής, που τελείωσε στις 10.55 ώρα Μόσχας με την προσγείωση του Γκαγκάριν, ήταν 108 λεπτά.

Κατά τη διάρκεια της πτήσης το Σοβιετικό Επιτελείο προήγαγε τον Γκαγκάριν σε Ταγματάρχη (για την περίπτωση που δεν επέστρεφε). 
Είχαν ετοιμαστεί τρία δελτία τύπου για την αποστολή πριν την εκτόξευση: ένα για την περίπτωση επιτυχίας και δύο για την περίπτωση αποτυχίας. Ο Γκαγκάριν δεν είχε τον έλεγχο του σκάφους του, επειδή κανείς δεν ήξερε πώς οι συνθήκες κατά την πτήση θα επηρέαζαν τον άνθρωπο βιολογικά και ψυχολογικά. Ο συνδυασμός για το ξεκλείδωμα του χειριστηρίου βρισκόταν μέσα σ' ένα σφραγισμένο φάκελο που είχε μαζί του, ενώ το σκάφος ελεγχόταν από επιτελείο επιστημόνων και τεχνικών στη Γη.

Αξίζει ν' αναφέρουμε ότι αρχιτέκτονας αυτού του διαστημικού επιτεύγματος ήταν ο Σοβιετικός μηχανικός πυραύλων Sergei Pavlovich Korolev.

Δύο μέρες μετά τον άθλο, εκατομμύρια Μοσχοβιτών αποθέωσαν τον Γκαγκάριν, ενώ ο Νικίτα Χρουστσόφ τον ασπάστηκε δακρυσμένος. Στην αντίπερα όχθη, στις Η.Π.Α., τα συναισθήματα ήταν ανάμικτα. Απογοήτευση, επειδή το πρώτο βήμα το έκαναν πάλι οι αντίπαλοι, αλλά και θαυμασμός για το άλμα της επιστήμης. "Είναι φανταστικό, μυθικό επίτευγμα" δήλωσε ο James Webbδιευθυντής τότε της NASA.

Σε λιγότερο από ένα μήνα μετά, στις 5 Μαΐου 1961, οι Αμερικανοί "απάντησαν" πραγματοποιώντας μια σύντομη βολή με επανδρωμένη "κάψουλα". Ο Alan Shepard έγινε ο πρώτος Αμερικανός αστροναύτης που εκτοξεύτηκε στο διάστημα από το ακρωτήριο Κανάβεραλ, φτάνοντας μέχρι ύψους 180 χιλιομέτρων. Η πτήση του διήρκεσε δεκαπέντε λεπτά και στο τέλος εγκατέλειψε τον θαλαμίσκο Mercury και έπεσε στον ωκεανό με αλεξίπτωτο. 

Πηγή: Today in Science History