Σάββατο, 24 Νοεμβρίου 2018

Σαν σήμερα ... 1925, γεννήθηκε ο Ολλανδός νομπελίστας φυσικός Simon Van der Meer.



Simon Van der Meer

Σαν σήμερα, στις 24 Νοεμβρίου 1925, γεννήθηκε στη Χάγη της Ολλανδίας ο φυσικός Simon Van der Meer προερχόμενος από οικογένεια εκπαιδευτικών. 

Το 1943 τελείωσε το γυμνάσιο στη Χάγη. Λόγω της γερμανικής κατοχής και της αναστολής λειτουργίας των ολλανδικών πανεπιστημίων κατά τον Β' Παγκόσμιο πόλεμο, ξεκίνησε τις πανεπιστημιακές σπουδές του το 1945, σε ηλικία είκοσι ετών, στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο  του Delft. Σπούδασε Τεχνική Φυσική και αποφοίτησε ως μηχανικός το 1952, έχοντας εξειδικευτεί στην τεχνολογία των μετρήσεων και της προτυποποίησης.


Ο Simon Van der Meer το 1962, εξηγώντας την λειτουργία
του magnetic horn (μαγνητικού κέρατου).

Αμέσως ξεκίνησε να εργάζεται για το τμήμα έρευνας της Philips στο Αϊντχόβεν, ασχολούμενος με συσκευές υψηλής τάσης που χρησιμοποιούνταν σε ηλεκτρονικά μικροσκόπια.
Το 1956 ξεκίνησε να εργάζεται για το CERN, που μόλις είχε ιδρυθεί στη Γενεύη. 

Η συνεισφορά του Van der Meer στην εξέλιξη του τεχνολογικού υλικού του CERN έως το τέλος της επαγγελματικής σταδιοδρομίας του, το 1990, υπήρξε πολύ σημαντική και ξεκίνησε από νωρίς. 


Ο Simon Van der Meer (καθ. στο μέσον) με τους συνεργάτες του κοιτάζουν
μια οθόνη σπινθηρισμών, περιμένοντας να δουν τις αναλαμπές από τις πρώτες
δέσμες πρωτονίων, από την λειτουργία του Antiproton Accumulator (Ιούλιος 1980).

Στη δεκαετία το 1950 ξεκίνησε με τη σχεδίαση του μαγνήτη στο Σύγχροτρο Πρωτονίων (PS) των 28 GeV και συνεχίστηκε το 1961 με την εφεύρεση μιας παλμικής συσκευής εστίασης, γνωστής ως "van der Meer horn" ("κέρατο van der Meer"). Τέτοιες συσκευές είναι απαραίτητες για τις εγκαταστάσεις των νετρίνων και χρησιμοποιούνται ακόμα και σήμερα.
Τα επόμενα χρόνια έκανε μερικές πολύ καινοτόμες εργασίες για τη ρύθμιση και τον έλεγχο των τροφοδοτικών πρώτα στον επιταχυντή ISR (ο πρώτος επιταχυντής αδρονίων) και αργότερα στον SPS (Super Proton Synchrotron - εξελιγμένος επιταχυντής).

O Simon Van der Meer, o Carlos Rubbia και o πρόεδρος
του Συμβουλίου του CERN Sir Alec Merrison στα εγκαίνια
του επιταχυντή LEP στο CERN, στις 13 Σεπτεμβρίου 1983.

Το 1966 παντρεύτηκε την Catharina M. Koopman που όπως έγραψε χαρακτηριστικά "Αυτή ήταν σίγουρα μια από τις καλύτερες αποφάσεις που έχω πάρει. Από τότε η ζωή μου έγινε πιο ενδιαφέρουσα και έντονη". Απέκτησαν μία κόρη, την Esther (1968) κι έναν γιο, τον Mathijs (1970).

Το 1972 επινόησε την τεχνική "Stochastic cooling" ("στοχαστική εξαγωγή") με την οποία πέτυχε τη μείωση της ενεργειακής διασποράς και της γωνιακής απόκλισης μιας δέσμης φορτισμένων σωματιδίων, κάνοντας τα σωματίδια να είναι "συμπιεσμένα" σε μια λεπτότερη δέσμη. Η τεχνική αυτή βελτίωσε την ποιότητα της δέσμης, γιατί με την αύξηση της πυκνότητας των σωματιδίων αυτά απέκτησαν πιο εύκολα την απαιτούμενη ενέργεια και τελικά αυτή η μέθοδος έφερε την ανακάλυψη των μποζονίων  W και Ζ.

Σχετικά με την μεγάλη σημασία αυτής της τεχνικής, ο πρώην γενικός
διευθυντής του CERN Rolf-Dieter Heuer και ο πρώην διευθυντής των επιταχυντών Stephen Myers είχαν  γράψει ότι αποτελούσε μια τυπική ανακάλυψη του κ. van der Meer "που εκ πρώτης όψεως φαίνεται απλή, αλλά για όποιον καταλαβαίνει πραγματικά τους επιταχυντές δεν ήταν τίποτε λιγότερο από μια ιδιοφυή σύλληψη".

O Carlos Rubbia και ο Simon Van der Meer γιορτάζουν
το 1984 στο CERN, το Νόμπελ Φυσικής που μοιράστηκαν. 

Το 1984 μοιράστηκε με τον συνεργάτη του στο CERN Ιταλό Carlos Rubbia το βραβείο  Νόμπελ Φυσικής, "για την αποφασιστική συμβολή τους στο μεγάλο έργο το οποίο οδήγησε στην ανακάλυψη των σωματιδίων πεδίου W και Ζ, φορέων της ασθενούς αλληλεπίδρασης".  
Με βάση αυτή την ανακάλυψη, επιβεβαιώθηκε η ηλεκτρασθενής θεωρία, η οποία δέχεται ότι σε πολύ υψηλές ενέργειες οι ασθενείς αλληλεπιδράσεις έχουν την ίδια ένταση με τις ηλεκτρομαγνητικές. Παράδειγμα ασθενούς αλληλεπίδρασης είναι οι πυρηνικές διαδικασίες στο εσωτερικό του Ήλιου, οι οποίες ελέγχουν τη θερμοκρασία του.

Ο Simon Van der Meer με την βασίλισσα της Ολλανδίας Βεατρίκη,
την σύζυγό του και τον πρίγκηπα Κλάους (25/1/1985).  

Δίχως τον van der Meer, η σωματιδιακή φυσική ίσως θα είχε διαφορετική εξέλιξη στις δεκαετίες '80, '90 και τις αρχές του 21ου αιώνα. Και σήμερα ακόμη, η συνεισφορά του σε ότι γίνεται από τον LHC στο CERN μέχρι το πρόγραμμα των νετρίνων στο Gran Sasso και τον Επιβραδυντή Αντιπρωτονίων θεωρείται μοναδική. 

Το 1990 συνταξιοδοτήθηκε από το CERN και αποχώρησε.
Ο Simon Van der Meer πέθανε στη Γενεύη στις 4 Μαρτίου 2011, σε ηλικία 86 ετών.
  • Άλμπουμ φωτογραφιών από την δραστηριότητα του Simon Van der Meer στο CERN.
  • Κείμενο των Rolf Heuer και Steve Myers για τον Simon Van der Meer στο CERN Bulletin.
Πηγή: Today in Science History

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου